رکنا گزارش می دهد؛
جهان به سمت مصرف هوشمند برق می رود، ما هنوز درگیر خاموشی هستیم!/ مصرف هوشمندتر؛ رفاه بیشتر
رکنا اقتصادی: در شرایطی که توانیر از مشترکان می خواهد برای عبور از تابستان مصرف برق خود را کاهش دهند، این پرسش مطرح است که آیا همه مسئولیت مدیریت ناترازی برق باید بر دوش مردم باشد؟ تجربه کشورهایی مانند دانمارک نشان می دهد شرکت های برق با اعلام ساعات ارزان و گران مصرف، به جای اعمال محدودیت و خاموشی، مشترکان را به مدیریت هوشمند مصرف ترغیب می کنند.
به گزارش خبرنگار اقتصادی رکنا، با آغاز خرداد ماه و افزایش دمای هوا در بسیاری از نقاط کشور، مصرف برق نیز روندی صعودی پیدا کرده است. در چنین شرایطی، شرکت توانیر و وزارت نیرو بار دیگر بر ضرورت مدیریت مصرف و صرفه جویی مشترکان تأکید می کنند. طبق اعلام معاون برق و انرژی وزارت نیرو، 25 درصد مشترکان پرمصرف خانگی، حدود 50 درصد برق این بخش را مصرف می کنند و در مقابل، 75 درصد مشترکان تنها نیمی از برق خانگی کشور را به خود اختصاص دادهاند.
بر همین اساس، وزارت نیرو از اجرای طرح های تشویقی برای کاهش مصرف و ارائه تخفیف در قبوض برق خبر داده است. بدون تردید اصلاح الگوی مصرف و جلوگیری از اسراف انرژی ضرورتی انکارناپذیر است اما این پرسش نیز مطرح می شود که آیا تمام مسئولیت مدیریت ناترازی برق باید بر دوش مشترکان باشد؟
شاید مهم ترین تفاوت میان رویکردهای نوین مدیریت انرژی در جهان و آنچه امروز در ایران دنبال می شود، در نوع نگاه به مصرف کننده باشد. در بسیاری از کشورها، هدف از مدیریت مصرف این نیست که مردم از امکانات و رفاه خود محروم شوند یا کمتر از وسایل برقی استفاده و کمتر برق مصرف کنند؛ بلکه تلاش می شود با استفاده از ابزارهای اقتصادی، فناوری های هوشمند و اطلاع رسانی دقیق، مصرف به زمان ها و شیوه های بهینه هدایت شود. به همین دلیل مشترک احساس نمی کند قرار است چیزی از او گرفته شود، بلکه این تصور را دارد که با انتخاب های بهتر، هم هزینه کمتری می پردازد و هم به پایداری شبکه کمک میکند.
در مقابل، به نظر می رسد در بخش هایی از صنعت برق کشور همچنان مدیریت مصرف بیشتر با محدودیت، خاموشی و کاهش استفاده از برق تعریف می شود. در حالی که تجربه کشورهای موفق نشان می دهد آینده مدیریت انرژی در «کمتر مصرف کردن» نیست، بلکه در «هوشمندانه تر مصرف کردن» است؛ رویکردی که ضمن حفظ رفاه خانوارها، به کاهش فشار بر شبکه و افزایش رضایت عمومی نیز منجر می شود.
تجربه ای که می توان از آن آموخت
نگاهی به تجربه برخی کشورهای اروپایی نشان می دهد که مدیریت مصرف تنها به معنای درخواست صرفه جویی از مردم نیست. برای نمونه، شرکت های برق در دانمارک به صورت روزانه جدول قیمت برق را منتشر می کنند و ساعات ارزان تر و گران تر مصرف را در اختیار مشترکان قرار می دهند.
بر اساس جدول ذیل، نرخ برق منتشر شده برای برخی روزها و ساعت مشخص روز، به کمترین میزان خود می رسد و مشترکان می توانند فعالیت های پرمصرف خود را به این بازه زمانی منتقل کنند. در مقابل، ساعات عصر و شب که فشار بیشتری بر شبکه وارد می شود، با نرخ بالاتری محاسبه می شود.
این مدل باعث می شود مردم نه از طریق اجبار، بلکه با انگیزه اقتصادی، مصرف خود را به ساعات کم بار منتقل کنند؛ روشی که علاوه بر کاهش فشار بر شبکه، رضایت مشترکان را نیز به همراه دارد.
قطع برق نباید نخستین راهکار باشد
کارشناسان معتقدند مدیریت مصرف زمانی موفق خواهد بود که هم مصرف کننده و هم متولیان صنعت برق در آن نقش ایفا کنند. در این میان، انتظار می رود توانیر علاوه بر توصیه به صرفه جویی، مجموعه ای از اقدامات عملی را نیز در دستور کار قرار دهد:
*اجرای گسترده تعرفه گذاری زمان مند و اعلام روزانه ساعات ارزان و گران مصرف برق.
*اطلاع رسانی شفاف از وضعیت تولید و مصرف برق در هر استان با به کارگیری شبکه ای هوشمند
*ارائه مشوق های مالی برای انتقال مصرف به ساعات کم باری شبکه.
*توسعه سریع نیروگاه های تجدیدپذیر و حمایت واقعی از نصب سامانه های خورشیدی خانگی.
*کاهش تلفات شبکه توزیع و افزایش بهره وری تجهیزات فرسوده.
*استفاده از فناوری های هوشمند برای مدیریت بار به جای اعمال خاموشی های گسترده.
مردم همکاری می کنند اما دولت هم باید سهم خود را انجام دهد
بخش قابل توجهی از مشترکان خانگی در سالهای اخیر با خرید لوازم کم مصرف، استفاده از کولرهای بهینه و کاهش مصرف غیرضروری، سهم خود را در مدیریت مصرف ایفا کردهاند. با این حال، کارشناسان تأکید دارند که حل ناترازی برق تنها با صرفه جویی مردم ممکن نیست و نیازمند سرمایه گذاری، توسعه ظرفیت تولید، اصلاح شبکه و بهره گیری از روش های نوین مدیریت تقاضاست.
در شرایطی که تابستانی گرم پیش روی کشور قرار دارد، انتظار افکار عمومی این است که خاموشی و محدودیت برق، آخرین گزینه مدیریت شبکه باشد؛ نه نخستین راه حل. تجربه کشورهای مختلف نشان می دهد که با شفافیت، قیمت گذاری هوشمند و ایجاد انگیزه اقتصادی می توان بخش مهمی از بار شبکه را بدون فشار مستقیم بر مشترکان مدیریت کرد؛ رویکردی که شاید امروز بیش از هر زمان دیگری برای صنعت برق ایران ضروری به نظر می رسد.
ارسال نظر