چگونه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، اقتصاد کشورهای خلیجفارس را درهم میشکند؟
خسارت اعراب در جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران / شورای همکاری خلیجفارس بین چکش و سندان!
رکنا اقتصادی: برای دههها، کشورهای شورای همکاری خلیجفارس تریلیونها دلار برای تبدیل اقتصادهای نفتی خود به قطبهای جهانی متنوع سرمایهگذاری کردند. امروز، این طرحها در معرض تهدید شدید قرار گرفتهاند. «محمد منصور» در گزارشی برای الجزیره نوشت، خلیجفارس که بین جنگ ایالاتمتحده و اسرائیل علیه ایران و پاسخ تلافیجویانه تهران گرفتار شدهاست، بهای سنگینی را برای جغرافیای خود میپردازد. «سالم الجهوری»، روزنامهنگار و محقق گفت؛ شورای همکاری خلیجفارس خود را «بین چکش و سندان» میبیند. این فشار ژئوپلیتیک، امواج شوک سیاسی عمیقی ایجاد کردهاست.
به گزارش دنیاس اقتصاد، شیخمحمد بنعبدالرحمن بنجاسم آلثانی، نخستوزیر قطر، خاطرنشان کرد: حملات به کشورهای خلیجفارس، بهرغم تلاشهای دیپلماتیک فعال آنها برای جلوگیری از درگیری، ظرف یک ساعت پس از شروع جنگ آغاز شد. در نهایت، این حملات، پایتختهای عربی خلیجفارس را مجبور به مدیریت پیامدهای اقتصادی جنگی میکند که آغازگر آن نبودند. فوریترین شوک، بستهشدن واقعی شریان حیاتی جهانی، تنگههرمز، است که معمولا ۲۰میلیون بشکه در روز نفت، یعنی تقریبا ۲۰درصد از تجارت نفت دریایی جهان را جابهجا میکند. حجم صادرات به کمتر از ۱۰درصد از سطح قبل از درگیری کاهش یافتهاست. این محاصره باعث ایجاد تنگناهای شدیدی شدهاست. عراق با داشتن تنها ظرفیت ذخیرهسازی ۶ روزه نفتخام، بیشترین آسیب را دیده است.
«سامر الکبیسی»، خبرنگار الجزیره، از بصره گزارش داد؛ ظرفیت ذخیرهسازی محدود عراق به حداکثر ظرفیت خود رسیده و تولید را از ۳.۳میلیون بشکه در روز به ۱.۳میلیون بشکه کاهش دادهاست. منابع وزارت نفت عراق اکنون بهشدت بهدنبال منابع جایگزین، از جمله استفاده از بنادر عمان برای ذخیرهسازی استراتژیک هستند. به گفته «عبدالله بندر العتیبی»، استادیار دانشگاه قطر، کشورهایی مانند قطر و کویت برای محافظت قانونی از قراردادهای جهانی انرژی که اجرا نشدهاند، وضعیت «فورسماژور» اعلام کردهاند.
«محمد الصبان»، مشاور ارشد سابق وزیر نفت عربستانسعودی میگوید؛ برای کاهش این اختلالات، نیاز فوری به ذخیرهسازی شناور وجود دارد. وی خاطرنشان کرد؛ درحالیکه عربستانسعودی میتواند به خط لوله ۱۲۰۰کیلومتری (۷۴۶ مایلی) شرق به غرب خود برای دورزدن تنگههرمز تکیه کند، اکثر کشورهای دیگر خلیجفارس چنین جایگزینی ندارند. «امین ناصر»، مدیرعامل آرامکوی عربستانسعودی، هشدار داد؛ ادامه اختلالات «عواقب فاجعهباری» برای بازارهای جهانی نفت خواهدداشت.
درحالیکه واشنگتن بر تضعیف قابلیتهای نظامی ایران تمرکز دارد، اما ایران اقتصاد جهانی را هدف گرفتهاست که ایالاتمتحده و اسرائیل و زیرساختهای کشورهای خلیجفارس از آن سود زیادی میبرند. نخستوزیر قطر با جزئیات توضیح داد؛ حملات ایران به کشورش در تاسیسات انرژی(۴۰درصد)، اماکن نظامی(۳۵درصد) و زیرساختهای غیرنظامی مانند مخازن آب آشامیدنی(۲۵درصد) پخش شدهاست.
«صالح المطیری»، رئیس مرکز مطالعات سیاسی مدار، توضیح داد؛ گسترش اهداف به تاسیسات اقتصادی خلیجفارس یک تاکتیک فشار محاسبهشده با هدف وادارکردن ایالاتمتحده و اسرائیل به تسریع پایان جنگ است. بخشهای هوانوردی و گردشگری نیز در حال از دستدادن سرمایه هستند. شورای همکاری خلیجفارس یک قطب بزرگ حملونقل جهانی است که معمولا سالانه تا ۳۶۰میلیون مسافر را بین دوحه، ابوظبی و دبی جابهجا میکند. بستهشدن بیسابقه حریم هوایی منجر به لغو تقریبا ۴۰هزار پرواز، قطع ارتباط خلیجفارس با اقتصاد جهانی و سرگردانی شهروندان در خارج از کشور شدهاست.
با بارش موشکها، بار مالی دفاع فعال از حریم هوایی خلیجفارس، عدمتقارن سرسامآوری را آشکار کردهاست. هزینه تخمینی ایران برای حملاتش از ۱۹۴میلیون دلار تا ۳۹۱میلیون دلار متغیر است. این هزینه عمدتا شامل پهپادهای شاهد میشود که مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی(CSIS) هزینه هر واحد از آنها را بین ۲۰هزار تا ۵۰هزار دلار تخمین میزند. در تضاد کامل، کشورهای خلیجفارس در حال استقرار سیستمهای رهگیر گرانقیمتی مانند پاتریوت «PAC-۳» هستند. طبق گفته اتحاد دفاع موشکی، یک رهگیر «PAC-۳ MSE» بین ۳ تا ۵میلیون دلار هزینه دارد.
هزینههای مالی ناشی از این امر بسیار زیاد است. برآوردهای دفاعی نشان میدهد؛ کل هزینههای اماراتمتحدهعربی برای دفاع هوایی به ۱.۳۱میلیارد دلار تا ۲.۶۱میلیارد دلار رسیدهاست که تا ۱۳برابر مبلغی است که ایران برای شروع حملات هزینهکردهاست. کویت حدود ۸۰۰میلیون تا ۱.۵میلیارد دلار برای دفاع از پایگاه هوایی علیالسالم هزینه کردهاست، درحالیکه عملیات رهگیری قطر بین ۶۰۰ تا ۹۰۰میلیون دلار هزینه داشتهاست. بحرین و اردن نیز صدهامیلیون دلار برای خنثاکردن تهدیدهای پیشرو هزینهکردهاند. هر موشک رهگیر شلیک شده نشاندهنده منابعی است که نمیتوان یکشبه جایگزین کرد و این نگرانی را ایجاد میکند که ذخایر دفاعی میتوانند بهسرعت تخلیه شوند.
فلج اقتصادی نیز بهسرعت در حال تبدیلشدن به یک بحران کشاورزی جهانی است. منطقه خلیجفارس بین سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵، ۵۰میلیارد دلار کود نیتروژن صادر کردهاست و حدود ۳۰درصد از تجارتجهانی اوره از طریق تنگههرمز انجام میشود، پس از تعطیلی تاسیسات گازی قطر، بازوی کود شرکت «قطرانرژی» تولید اوره را متوقف کرد. به گفته «حاتم قندیر»، دبیر اقتصادی الجزیره عربی، شوک عرضه ناشی از این بحران، قیمت اوره مصر را تنها در عرض چند روز ۳۷درصد افزایش داد. اقتصاددانان هشدار میدهند که این کمبود، هزینههای تولید محصولات اساسی را افزایش میدهد و موج شدیدی از تورم مواد غذایی را در کشورهای درحالتوسعه که از قبل با بدهی دستوپنجه نرم میکنند، بهخطر میاندازد.
با ادامه درگیری، دولتهای شورای همکاری خلیجفارس با بار نامشخص تعمیر زیرساختهای آسیبدیده روبهرو هستند، با اینحال عمیقترین تاثیر جنگ ممکن است استراتژیک باشد. این بحران، محدودیتهای بدهبستان تاریخی ضمنی بین ایالاتمتحده و خلیجفارس را آشکار کردهاست: سرمایه خلیجفارس و امنیت انرژی در ازای چتر دفاعی ایالاتمتحده. با کاهش موجودی هواپیماهای رهگیر ایالاتمتحده و ضربههای مستقیم به اقتصادهای منطقهای، تحلیلگران از ناامیدی فزاینده در پایتختهای خلیجفارس از تشدید یکجانبه واشنگتن خبر میدهند، درحالیکه آنها پیامدهای روزانه پروازهای معلق و درآمدهای صادراتی متوقفشده را مدیریت میکنند، شورای همکاری خلیجفارس احتمالا بهطور تهاجمی مشارکتهای امنیتی خود را در منطقهای که جغرافیای آنها همچنان بزرگترین آسیبپذیری آنهاست، دوباره ارزیابی خواهد کرد.
ارسال نظر