خداحافظی با خرید لباس نو/ پوشاک در یک سال بیش از ۲ برابر گران شد

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا،  افزایش بیش از ۱۰۸ درصدی قیمت پوشاک و کفش در یک سال، خرید لباس را برای بسیاری از خانواده‌ها از یک نیاز معمولی به هزینه‌ای سنگین تبدیل کرده است؛ حالا با گران‌تر شدن ۱۱ درصدی این اقلام فقط در یک ماه، تأمین لباس مدرسه، پوشاک زمستانی و حتی تعویض لباس‌های فرسوده، بیش از گذشته به توان مالی خانوارها وابسته شده است.

لباس خریدن زمانی یکی از خریدهای معمول زندگی بود؛ لباسی که اگر کهنه می‌شد، جایش را به یک لباس تازه می‌داد و با تغییر فصل، خانواده‌ها برای خود و فرزندانشان پوشاک مناسب تهیه می‌کردند. اما حالا همین نیاز ساده هم به یکی از بخش‌های پرهزینه سبد معیشت تبدیل شده است. خانواده‌هایی که پیش از این برای خرید چند دست لباس برنامه‌ریزی می‌کردند، امروز ناچارند پیش از رفتن به فروشگاه، قیمت‌ها را حساب کنند و درباره ضرورت هر خرید تصمیم بگیرند.

آمارها نشان می‌دهد فشار گرانی در بازار پوشاک دیگر محدود به افزایش‌های جزئی و مقطعی نیست. داده‌کاوی زومان از آمار بانک مرکزی حاکی از آن است که قیمت پوشاک و کفش در مهرماه امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیش از ۱۰۸ درصد افزایش داشته است. به زبان ساده، خرید همان لباس و کفشی که سال گذشته با مبلغ مشخصی امکان‌پذیر بود، حالا به بیش از دو برابر هزینه نیاز دارد.

اما ماجرا فقط به مقایسه یک‌ساله ختم نمی‌شود. قیمت پوشاک و کفش از شهریور تا مهرماه نیز ۱۱ درصد افزایش یافته است؛ افزایشی که درست در مقطعی از سال اتفاق افتاده که خانواده‌ها با تغییر فصل، نیاز بیشتری به خرید لباس گرم، کفش مناسب و پوشاک پاییزی و زمستانی دارند.

وقتی لباس گرم هم به کالای لوکس تبدیل می‌شود

یکی از نخستین پیامدهای چنین افزایشی، تغییر اولویت‌های خرید خانوار است. وقتی هزینه خوراک، مسکن، درمان و حمل‌ونقل بخش بزرگی از درآمد را می‌بلعد، پوشاک به یکی از نخستین هزینه‌هایی تبدیل می‌شود که خانواده‌ها تلاش می‌کنند آن را به تعویق بیندازند.

در چنین شرایطی، خرید یک کاپشن برای کودک، تعویض کفش فرسوده یا تهیه لباس مناسب برای شروع فصل سرد، دیگر صرفاً تصمیمی براساس نیاز نیست؛ بلکه به محاسبه‌ای میان درآمد و مخارج ضروری تبدیل می‌شود.

این فشار برای خانواده‌های دارای فرزند جدی‌تر است. کودکان با افزایش سن به لباس و کفش متناسب با اندازه بدنشان نیاز دارند و نمی‌توان خرید پوشاک آنها را برای مدت طولانی به تعویق انداخت. لباس مدرسه، کفش، لباس ورزشی و پوشاک فصل سرما، مجموعه‌ای از هزینه‌هایی است که حذف کامل آنها امکان‌پذیر نیست. در نتیجه، خانواده‌ها ممکن است به خرید تعداد کمتری لباس، استفاده طولانی‌تر از پوشاک سال‌های قبل یا انتخاب کالاهای ارزان‌تر روی بیاورند.

گرانی پوشاک فقط به ظاهر زندگی مربوط نیست

کاهش توان خرید پوشاک، صرفاً به معنای کمتر لباس خریدن نیست. این مسئله می‌تواند بر کیفیت زندگی، احساس رضایت فردی و حتی حضور اجتماعی افراد اثر بگذارد. وقتی فرد برای تهیه لباس مناسب محل کار، دانشگاه یا فعالیت‌های روزمره با محدودیت مالی روبه‌رو می‌شود، بخشی از انتخاب‌های شخصی و اجتماعی او نیز محدود خواهد شد.

از سوی دیگر، تعویق خرید کفش نامناسب یا فرسوده و استفاده طولانی‌مدت از پوشاکی که دیگر کیفیت و کارایی لازم را ندارد، می‌تواند هزینه‌های دیگری به خانواده تحمیل کند. به‌ویژه برای کودکان و افرادی که ساعات زیادی از روز را بیرون از خانه می‌گذرانند، داشتن کفش و لباس متناسب با فصل یک انتخاب تجملی نیست، بلکه بخشی از نیازهای روزمره است.

پیامد دیگر این وضعیت، افزایش فاصله میان خانوارهاست. خانواده‌هایی که درآمد بالاتری دارند، ممکن است همچنان امکان خرید پوشاک باکیفیت و متنوع را حفظ کنند؛ اما برای خانوارهای کم‌درآمد، حتی تأمین حداقل پوشاک مورد نیاز نیز دشوارتر می‌شود. به این ترتیب، تفاوت قدرت خرید می‌تواند در یکی از ملموس‌ترین بخش‌های زندگی روزمره، یعنی نوع و کیفیت پوشش، آشکارتر شود.

دو برابر شدن قیمت‌ها، نصف شدن انتخاب‌ها

افزایش بیش از ۱۰۸ درصدی قیمت پوشاک و کفش در یک سال، در کنار رشد ۱۱ درصدی تنها در یک ماه، تصویری از فشار فزاینده هزینه‌ها بر زندگی خانوارها ارائه می‌دهد. این ارقام نشان می‌دهد قدرت خرید مردم با سرعتی کمتر از رشد قیمت‌ها حرکت می‌کند و نتیجه آن، کوچک‌تر شدن تدریجی دامنه انتخاب خانواده‌هاست.

مسئله فقط این نیست که مردم برای خرید لباس پول بیشتری می‌پردازند؛ مسئله این است که با همان درآمد قبلی، دیگر نمی‌توانند نیازهای قبلی خود را تأمین کنند. وقتی خرید لباس نو به تعویق می‌افتد، کفش فرسوده مدت بیشتری استفاده می‌شود و لباس گرم به جای یک نیاز فصلی به هزینه‌ای سنگین تبدیل می‌شود، گرانی از ویترین فروشگاه‌ها عبور کرده و مستقیماً به کیفیت زندگی مردم رسیده است.

پوشاک شاید در نگاه نخست در ردیف کالاهای اساسی مانند نان و دارو قرار نگیرد، اما نمی‌توان آن را از نیازهای ضروری زندگی حذف کرد. پرسش مهم این است که در شرایطی که قیمت لباس و کفش طی یک سال بیش از دو برابر شده، چه سهمی از درآمد خانوارها برای تأمین این نیاز باقی مانده است؟