وقتی سفر مسابقه نیست؛ «گردشگری کم‌شتاب» به شیراز رسید

به گزارش خبرگزاری رکنا،  سرعت روز افزون ماشینی شدن زندگی و کار افراد، در شهرهای شلوغ و پر استرس، لازمه توجه و برنامه ریزی برای اوقات فراغت و استفاده از این مجال برای سفرهای متفاوت را بیش از پیش نمایان ساخته است. این موارد سبب شده است تا از چندی پیش موضوع زندگی کم شتاب در چارچوبهایی همچون جنبش غذای آهسته، شهرهای آهسته و ... شکل بگیرد و در ادامه نیز مفهومی تحت عنوان گردشگری کم شتاب (slow tourism )به یکی از مهمترین شیوه های گردشگری آینده تبدیل شود.

در این باره محققان گردشگری ارتباط گردشگری کم شتاب با رفاه و آسایش جسمی و روانی مسافران را مورد بررسی قرار دادند. مسافر کم شتاب کسی است که به ارزش‌های موجود در محیط پیرامون خود اعم از ارزش‌های انسانی و طبیعی، پایبند است و به آنها توجه می‌کند. با توجه به تمایل روزافزون مردم به جستجوی آرامش و یافتن سبک زندگی برتر، گردشگری کم شتاب امروزه بیش از همیشه در سطح جهان رو به گسترش است. در این نوع از گردشگری ارتباطات واقعی و معناداری میان مسافران با مردمان محلی، مکانها، آثار، فرهنگها، غذاها، میراث تاریخی، فرهنگی و محیط زیست و طبیعت برقرار می‌شود، چرا که برخی از افراد دوست دارند در زندگی‌شان کمی کندی و آهستگی را داشته باشند تا سر فرصت بتوانند طعم واقعی زندگی را به خوبی مزه مزه کنند و این شکل از گردشگری نیز بر همین اساس استوار شده و اینگونه موجی جهانی را در بین خیلی از دوستداران گردشگری و مسافرت ایجاد کرده است و این گرایش نوین به خصوص در بین کسانی که زندگی پر استرس و پرمشغله را تجربه می‌کنند، بیشتر شده است، زیرا این دسته افراد دوست دارند حداقل در طی مسافرت کمی از سرعت روند روزمره زندگی بکاهند.

در این نوع از گردشگری به منظور درک بهتر واقعیت‌های زندگی منطقه مورد بازدید، سعی می‌شود بیشتر به سادگی برنامه سفر تکیه شود به صورتی که فضا برای کشف و ارتباط معنادار با محیط پیرامون فراهم شود در گردشگری کم شتاب نزدیکی به محلی‌ها، انجام فعالیت های محلی تجربه ملموس مشارکت در ساخت محصولات محلی و صنایع دستی, خرید مستقیم از آنها و حتی غذا خوردن در رستوران های محلی یا خیابانی از جمله فعالیت‌های رایج است. گردشگران کم شتاب در مدت زمان اقامت‌، با فرهنگ و آداب و رسوم محلی آشنا می‌شوند و به گشت‌وگذار و کسب تجربه در مکان جدید می‌پردازند و سعی می‌کنند با وسایل نقلیه عمومی، دوچرخه و با حتی پیاده مسافت‌ها را طی کنند. به همین دلیل گاهی به این نوع سفر، گردشگری کم‌کربن نیز می گویند.

در این شیوه گردشگری سفر کردن روی دور تند برای دیدن مکان‌های جدید، مد نظر نیست.چرا که اصولا تمرکز کلی جنبش‌های آهسته روی تجربه ‌محور بودن، کیفیت و زندگی بهتر است و هنگام برگشت با فراغ بالی که از سفر انتظار دارید به خانه برمی‌گردید.

گردشگران کم‌شتاب خود را تسلیم رویدادهای سفر می‌کنند و با آغوش باز به استقبال تجربه‌های نو و پیش‌بینی نشده می‌روند.

آنچه گفته شد حالا در شیراز کلید خورده است؛ روز یازدهم شهریور ۱۴۰۵ سرانجام با پیگیری ها و استمرار تلاش ها، اولین گذر صنایع دستی بر پایه گردشگری کم شتاب در محله بالاکفت(اولین محله ملی هنر و صنایع دستی ) در کوچه فِیلی ها، آغاز به کار کرد.

گردشگری کم شتاب در بافت تاریخی شیراز با تاکید بر تجربه گرایی در صنایع دستی

جنبش «شهرهای کم‌ شتاب» (Slow Cities) در سال ۱۹۹۹ در ایتالیا آغاز شد و تاکنون بیش از ۳۰۰ شهر در ۳۰ کشور به این جنبش پیوسته‌اند. معیارهای متعددی برای برگزیدن یک شهر کم‌ شتاب تدوین شده که به طور کلی به بررسی  موضوعاتی مانند مدیریت منابع انرژی و طبیعی، زیرساخت‌ها، همبستگی اجتماعی و کیفیت زندگی شهری و امکان برقراری زیر ساخت های گردشگری کم شتاب می‌پردازد و گردشگری کم‌شتاب نیز نوعی تغییر نگرش در سفر است، سفری آگاهانه و ارتباط با جامعه محلی.

شهر شیراز به عنوان یکی از مهمترین قطب های گردشگری کشور و مکانی که از دیرباز به عنوان سمبلی از زندگی کم شتاب و معنا گرا در ایران شناخته می شود می تواند با اجرای طرح گردشگری کم شتاب زمینه ایستایی بیشتر گردشگر در این شهر را فراهم کند که این امر تاثیر مهمی بر بهبود کسب و کار و رونق اقتصاد محلی خواهد داشت.

در این بین یکی از ذخایر ارزشمند فرهنگی و اجتماعی موجود در قلب شیراز،  بافت تاریخی ارزشمند این شهر است که در سالهای گذشته  با بی مهری روبرو بوده، از چرخه حیات اقتصادی این کلان شهر دور مانده و تنها کورسوی حیات در این بخش را فعالان بخش خصوصی گردشگری و صنایع دستی با راه اندازی کسب و کارهای مرتبط روشن نگاه داشته اند.

بابک مغازه ای، مشاور توسعه کسب و کارهای گردشگری و صنایع دستی، سرمایه گذار در بافت تاریخی شیراز و مدیر خانه صنایع دستی دست بوم، در تشریح رخدادی که در بافت تاریخی شیراز، محله بالاکفت و محله فِیلی ها و کوچه قالیباف ها به وقوع پیوسته است، معتقد است که این رویداد تنها یک افتتاحیه نبود بلکه سرآغاز یک مفهوم و شیوه نوین ارتباط گردشگری و صنایع دستی است.

او افزود: در شرح این مفهوم باید نگاهی داشته باشیم  به نوع جدید گردشگری با عنوان گردشگری کم شتاب که در دنیای امروز بحث روز است.

این نوع از گردشگری ارتباط نزدیکی با گردشگری تجربه گرا دارد و عموما در دل بافت های تاریخی شهرهای بزرگ قابل انجام است. لذا ما طرحی را برای اولین بار در کشور مطرح کردیم که گردشگری کم شتاب و تجربه گرا بر پایه صنایع دستی را ترویج می کند. در این طرح، گردشگران ضمن حضور در بافت تاریخی می توانند با اقامت و تجربه تولید و بازدید و خرید صنایع دستی همزمان زندگی در کنار مردم محلی، تجربه متفاوتی از گردشگری کم شتاب و معناگرا داشته باشند.

او در ادامه تاکید کرد: در آغاز این حرکت شیراز بعنوان شهر جهانی صنایع دستی و محله بالا کفت بعنوان اولین محله هنر و صنایع دستی کشور را انتخاب کرده ایم تا این رویداد از محله فِیلی ها بعنوان یکی از  محلات تاریخی شیراز با قدمتی بیش از دویست سال هویت گیرد.

به اعتقاد مغازه ای، در این جریان هفت خانه صنایع دستی در شیراز افتتاح شدند که خانه صنایع دستی دست بوم بعنوان اولین الگوی خانه صنایع دستی بر پایه گردشگری تجربه گرا هم آغاز کرده است.

در نهایت یکی از پیشنهادات اقتصادی و سازنده قابل انجام، رونق تولید و عرضه صنایع دستی در کارگاه ها و خانه های صنایع دستی مناسب سازی شده برای گردشگری تجربه گراست. بافت تاریخی شیراز و محله بالاکفت و گذر دائمی صنایع دستی اکنون تنها نیازمند توجه ویژه ای است تا شرایط برای مرمت، راه اندازی و تقویت کارگاه ها و خانه های مرتبط با فعالان حقیقی صنایع دستی فراهم شود اما از آنجایی که توسعه اشتغال در صنایع دستی نیازمند حمایت های ویژه است، تحقق عملی این امر نیازمند تخصیص منابعی برای مرمت خانه ها در دل بافت تاریخی است تا با تکمیل و راه اندازی کارگاه های صنایع دستی و دیگر مراکز مرتبط با این طرح که امکان تجربه گرایی را برای گردشگران فراهم می نمایند، الگوی جدیدی در طراحی "مسیر گردشگری تجربه گرا مبتنی بر صنایع دستی" شکل گیرد.