وقتی صدای انفجار، قلم‌های دانش‌آموزان را می‌لرزاند / از تعویق تا آزمون غیرحضوری؛ تقاضای درمانده دانش‌آموزان در سایه انفجارها

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، روزهاست که دانش آموزان تاکید دارند در شرایط جنگی توان تمرکز و مدیریت فضای درس و دادن آزمون را ندارند در ابتدا خواستار تعویق زمان امتحانات نهایی شدند و حال تنها خواسته ای که دارند برگزاری آزمون غیرحضوری است تا در آرامش بیشتری و در خانه که مکان امن در کنار خانواده هایشان است ، امتحانات را بدهند اما مسئولان انگار نه انگار که هزاران دانش آموز چنین درخواستی از آنها دارند.

امروز 22 تیرماه 1405 وقوع انفجارهای گزارش شده در حوالی بندرعباس و جزیره در حالی رخ داد که سیستم آموزشی کشور در میانه حساس‌ترین روزهای تقویم آزمونی قرار دارد. گزارش‌های میدانی از شنیده شدن صدای انفجار در ساحل غربی بندرعباس و احتمال درگیری در پهنه آبی خلیج فارس و تنگه هرمز، فراتر از یک حادثه نظامی، ابعاد روان‌شناختی و آموزشی عمیقی را به همراه دارد که مستقیماً زیرساخت‌های سنجش دانش را هدف قرار می‌دهد.

تحلیل روان‌شناختی اثرات شوک صوتی و امنیتی بر یادگیرنده

از منظر علوم تربیتی و روان‌شناسی شناختی، فرآیند آزمون مستلزم حضور در وضعیتی است که در آن «حافظه کاری» به حداکثر توان خود برسد. صدای انفجار و اخبار مربوط به حملات نظامی، سیستم عصبی دانش‌آموز و دانشجو را بلافاصله از حالت «تمرکز شناختی» به حالت «بقاء»  تغییر وضعیت می‌دهد. در این وضعیت، ترشح کورتیزول و آدرنالین باعث می‌شود که بخش پیش‌پیشانی مغز که مسئول حل مسائل پیچیده ریاضی و منطقی است، فعالیت خود را به حداقل برساند تا انرژی لازم برای واکنش به تهدیدهای محیطی فراهم شود. بنابراین، مطالبه تمرکز از آزمون‌دهنده در میان صدای انفجار، از نظر علمی غیرممکن و از نظر آموزشی فاقد وجاهت است.

نقض اصل عدالت در فرصت‌های آموزشی

یکی از ارکان اصلی آزمون‌های استاندارد، ایجاد «برابری شرایط محیطی» است. وقتی یک بخش از جامعه با تهدید جانی و تخریب زیرساخت‌ها روبرو است، در حالی که تقویم آموزشی بدون توجه به این متغیرها پیش می‌رود، اصل برابری فرصت‌ها نقض می‌شود. دانش‌آموزانی که در مناطق درگیر یا تحت تأثیر شنیده شدن صدای انفجار هستند، با یک «نابرابری ساختاری» مواجه‌اند. این گروه نه تنها با محتوای علمی، بلکه با آشفتگی محیطی و اضطراب پس از سانحه دست و پنجه نرم می‌کنند، در حالی که سایرین در محیط‌های امن، همان آزمون را در شرایط استاندارد شرکت می‌کنند.

تضاد میان سیاست‌های اجرایی و واقعیت‌های میدانی

هرچند استانداری هرمزگان اعلام کرده که تاکنون خسارت به زیرساخت‌های مسکونی یا تلفات غیرنظامی گزارش نشده، اما در حوزه آموزش، ملاک تنها «تخریب فیزیکی» نیست. امنیت روانی  رکن اصلیِ تداوم فرآیند یادگیری است. اصرار بر برگزاری آزمون در شرایطی که پهنه‌های آبی استراتژیک منطقه درگیر تنش هستند، نوعی نادیده گرفتن واقعیت‌های زیست‌محیطی و اجتماعی است.

از دیدگاه کارشناسان تعلیم و تربیت، برگزاری آزمون در شرایط عدم ثبات، نه تنها منجر به سنجش دقیق توانمندی‌های علمی نمی‌شود، بلکه می‌تواند به آسیب‌های روانی بلندمدت در نسل‌های آینده منجر گردد. در واقع، آزمون زمانی معنای علمی و عدالت‌محور پیدا می‌کند که زیرساخت‌های امنیتی، آرامش محیطی و برابری شرایط برای تمامی شرکت‌کنندگان تضمین شده باشد.