شمیرانات و خردادهای غیرمنتظره؛ از رکورد ۲۶.۵ میلی‌متر تا افت‌وخیزهای تازه + آمار

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، منطقه شمیرانات به واسطه موقعیت کوهپایه‌ای و همجواری با ارتفاعات البرز، همواره از الگوی اقلیمی متفاوتی نسبت به سایر نقاط تهران برخوردار بوده است. این تفاوت در ماه خرداد که تقویم را به سمت فصل گرم سوق می‌دهد، با بارش‌های رگباری و غیرمنتظره‌ای نمایان می‌شود که بررسی آماری چهار دهه گذشته، نشان‌دهنده فراز و فرودهای چشمگیر در ثبت این نزولات جوی است.

نگاهی به آرشیو بارش‌های خردادماه در دهه‌های ۷۰، ۸۰، ۹۰ و سال‌های نخستین دهه ۱۴۰۰، الگوی ناپایداری را ترسیم می‌کند که نمی‌توان برای آن روند خطی و یکسانی متصور شد. دهه ۷۰ با ثبت ۱۴ میلی‌متر بارش در خرداد ۱۳۷۱ به عنوان سقف بارندگی این دهه آغاز شد و در سال‌های ۱۳۷۶ و ۱۳۷۷ با ثبت ۹.۵ میلی‌متر، ثباتی نسبی را تجربه کرد.

در گذر به دهه ۸۰، داده‌ها از وقوع رخدادهای حدی خبر می‌دهند. خرداد ۱۳۸۲ با ثبت ۲۶.۵ میلی‌متر بارش، رکورددار تمامی سال‌های مورد بررسی است که در کنار ثبت ۱۸.۸ میلی‌متر در خرداد ۱۳۸۸، نشان از پتانسیل بالای این منطقه برای دریافت بارش‌های بهاری در پایان این ماه دارد. سایر سال‌های این دهه از جمله ۱۳۸۰ با ۹.۸ میلی‌متر، ۱۳۸۱ با ۱۰.۱ میلی‌متر و ۱۳۸۴ با ۱۴ میلی‌متر، نوساناتی را نشان می‌دهند که در دهه‌های بعدی نیز تکرار شد.

دهه ۹۰ شمسی نیز در سال ۱۳۹۷ با ثبت ۲۲.۳ میلی‌متر بارش، بار دیگر توان جوی منطقه را برای ثبت بارش‌های سنگین به رخ کشید. این در حالی است که سال‌های ۱۳۹۱ و ۱۳۹۳ به ترتیب با ۱۰.۱ و ۱۱.۲ میلی‌متر، مقادیر متعارف‌تری را ثبت کردند. در سال‌های ابتدایی دهه ۱۴۰۰، داده‌ها حاکی از بازگشت به مقادیر پایه است؛ به‌طوری‌که سال ۱۴۰۲ با ۹ میلی‌متر، کمترین میزان در بازه اخیر را داشت و سال ۱۴۰۳ با ۱۲ میلی‌متر بارش، به کار خود پایان داد.

این نوسانات آماری، تصویری شفاف از ماهیت اقلیمی شمیرانات ارائه می‌دهد؛ منطقه‌ای که حتی در واپسین روزهای بهار نیز مصون از سیستم‌های ناپایدار جوی نیست. تداوم ثبت بارش‌های بالای ۱۰ میلی‌متر در بسیاری از سال‌ها، گویای آن است که خرداد در ارتفاعات تهران، ماه پایانِ بارش‌های بهاری نیست، بلکه ماهِ تقابل سامانه‌های جوی است که می‌تواند در یک لحظه، ارقام بارندگی را در ایستگاه‌های هواشناسی شمیرانات تا بیش از دو برابر حد معمول جابه‌جا کند. این رفتار اقلیمی ضرورت بازنگری در مدیریت منابع آب و آمادگی در برابر سیلاب‌های ناگهانی را بیش از پیش نمایان می‌سازد.