در روز لاک پشت ، د رگفت و گوی رکنا با مدیر اسبق محیط زیست دریایی سازمان حفاظت از محیط زیست مطرح شد
لاکپشتها قربانی آمارسازیهای مقطعی/ سازمان محیط زیست دچار سندروم مدیریت «نقطه صفر» است/ وجود دستور نانوشته؛ دستگاههای دولتی از هم شکایت نکنند
رکنا، پروین فرشچی، مدیر اسبق محیطزیست دریایی کشور، با شدید از فقدان تداوم در سیاستگذاریهای زیستمحیطی، اعلام کرد که سیستم مدیریتی ایران با هر تغییر و جابهجایی در سطوح مسئولیت، دستاوردهای کارشناسی قبلی را کنار گذاشته و فرآیند مستندسازی خسارات زیستمحیطی را که برای احقاق حق در مجامع بینالمللی حیاتی است، دوباره از ابتدا آغاز میکند. این رویکرد، منجر به فقدان دادههای مقایسهای لازم میان دوران صلح و جنگ شده و توانایی ایران برای اثبات ادله خود در دادگاههای بینالمللی را به شدت تضعیف می کند. وی با اشاره به تجربه شخصی خود در پرونده جنگ عراق و کویت، تأکید کرد که این خلاء آماری، حتی در مواردی که خسارت مسلم بوده، مانع از دریافت کامل غرامت شده و وضعیت فعلی، ایران را در موقعیت حقوقی آسیبپذیری قرار داده است.
به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، پروین فرشچی، مدیر اسبق محیطزیست دریایی سازمان حفاظت از محیط زیست، در گفتوگو با رکنا در روز لاکپشت، پیرامون وضعیت لاکپشتها و اساساً آبزیان در پی جنگهای ۱۲ روزه و ۴۰ روزه در خلیج فارس، با تأکید بر ابعاد تخصصی و فنی موضوع، دیدگاههای خود را اینگونه بیان کرد که در ادامه می توانید بخوانید.
فرشچی در تبیین وضعیت موجود اظهار داشت که جنگها مستقیماً بر تمامی آبزیان تأثیر میگذارند؛ چرا که مسئله نشت نفتی، آلودگی هوا، آلودگی خاک و از بین رفتن زیستگاهها همزمان مطرح است.
وی تأکید کرد موضوعی که سالها قبل مطرح کردیم و مورد کم توجهی قرار گرفت ، ایجاد یک مرکز در سطح ملی بود، زیرا ما میدانستیم در منطقهای هستیم که همسایهها «لطف» زیادی دارند و اتفاقات بسیاری رخ میدهد، چه از نظر نشت نفت و چه از نظر مخاصمات نظامی.
فرشچی افزود: «قبلاً در جنگهای عراق و ایران و همچنین عراق و کویت، خسارتهای محیطزیستی زیادی دیدیم. ما پیشنهاد دادیم یک مرکز اسناد خسارات زیستمحیطی ایجاد شود که در سالهای ۹۸-۹۹ با دعوت وزارت امور خارجه از تمامی نهادها، قرار بود این مرکز ایجاد شود.»
او در ادامه با انتقاد از ناپایداریهای مدیریتی گفت: «وقتی فرد در مسند مدیریت جابهجا میشود و سازمان حفاظت از محیط زیست را ترک میکند، همه دستاوردهای او اکثرا کنار گذاشته می شود و نفر بعدی دوباره از صفر شروع میکند. در حالی که مستندسازیها باید مستمر انجام شود تا بتوانیم در زمان مناسب، خسارات را برآورد کنیم.»
الزامات حقوقی و نیاز به دادههای مقایسهای در محاکم بینالمللی
فرشچی با اشاره به ضرورت ایجاد این مستندات برای ارائه به مجامع بینالمللی گفت: «در طول جنگ یا غیرجنگ، دائماً باید این مستندسازی انجام میشد تا بتوانیم یک مقایسه بین زمان عادی و زمان جنگ داشته باشیم.»
وی با یادآوری تجربه خود در دادگاه بینالمللی سازمان ملل در پرونده جنگ عراق و کویت بیان کرد که در آن دادگاه، از ما میخواستند برای اثبات ادله خود، تفاوتهای وضعیت محیطزیستی در زمان غیرجنگ و زمان جنگ را نشان دهیم.
او گفت: «ما به دلیل همین فقدان ادله، با وجود اینکه خسارت به ما تعلق گرفت، به دلایلی نتوانستیم آن را بگیریم.»
وی تأکید کرد که اگر امروز کسی بخواهد ادعا کند جنگهای اخیر روی زیستگاهها، خاک یا آلودگی هوا تأثیر گذاشته، حتماً باید این مستندسازیها را به صورت مقایسهای و محکمهپسند ارائه دهد.
او خاطرنشان کرد که این پیشنهاد را حتی بعد از جنگ ۱۲ روزه به وزارت امور خارجه و سازمان محیطزیست مطرح کرده، اما باز هم توجهی نشده است.
خلأ آمار ادواری در پایش گونههای حساس و لاکپشتها
مدیر اسبق محیطزیست دریایی کشور در خصوص استنادهای مورد نیاز سازمان محیطزیست برای برآورد وضعیت کنونی لاک پشت های پوزه عقابی در روز لاک پشت افزود: «سازمان حفاظت از محیطزیست باید آمارش را به صورت ادواری در زمان غیرجنگ و زمان جنگ داشته باشد؛ مثلاً تعداد تخمگذاری لاکپشتها، تأثیر امسال نسبت به سالهای قبل، تغییرات زیستگاهها، نرخ بازگشت لاکپشتها و میزان تابآوری تخمها نسبت به سالهای قبل که جنگ نبوده است.»
وی با انتقاد از ساختارِ آماری سازمان گفت که متأسفانه، سازمان آمارگیری ادواری ندارد؛ چه از لحاظ آلودگیها و چه از لحاظ تنوع زیستی و زیستگاهها.
به گفته او، آمارها «پروژهای» هستند، یعنی زمانی که پروژهای تعریف شود به دنبال آمار میروند، نه اینکه به طور مرتب و ادواری این دادهها ثبت شود.
او تأکید کرد: «اگر این دادهها را داشتند، میتوانستند خسارت زیستمحیطی جنگ را ثبت، از آن دفاع و در آینده در سازمانهای بینالمللی ادعای خسارت کنند.»
امکانات موجود و وظایف حداقلی رصد در زمان جنگ
فرشچی در پاسخ به وظایف سازمان حفاظت از محیط زیست در بخش دریایی در زمان جنگ، بیان کرد که امکانات سازمان را نمیتوان در زمان جنگ یکدفعه تغییر داد، اما با همان امکانات موجود، «رصد کردن حداقل وظیفه است.» وی تصریح کرد که در همان زمان هم میشد با همان توانمندیها، تجهیزات و کارشناسان و محیطبانانی که در اختیار دارند، مشاهدات و تغییرات را ثبت کنند.
او تأکید کرد: «اگر مشاهدهای داشتند، این باید ثبت میشد.»
نقد بودجهمحوری و تکرار برنامههای توسعه
وی در نقد وضعیت مدیریت کنونی سازمان حفاظت محیطزیست گفت: «سازمان یکزمانی ادعا میکرد بودجه خیلی کم است و نمیتواند کارها را انجام دهد، اما الان بودجه سازمان بهویژه در بخش دریایی نسبت به سالهای گذشته افزایش چشمگیری داشته و اصلاً با آنچه ما در اختیار داشتیم قابل مقایسه نیست.» فرشچی افزود که وقتی سیستم به گونهای است که با رفتن افراد، همه دستاوردها دوباره از صفر شروع میشود، این فرآیند زمانبر است. او در نقد برنامهنویسی سازمان بیان کرد: «برنامه نوشتن کاری ندارد؛ میشود برنامه خیلی زیبا نوشت که همهاش کاتاُپیست (Copy-Paste) از آنطرف باشد. ما برنامه توسعه دریامحور را چند سال پیش نوشتیم، اما هنوز دارند برنامه مینویسند. آدمهای جدید میآیند و میگویند این برنامه خوب نبوده و اهداف جدید تعریف میکنند، اما اولویتبندی برایشان سخت است.»
وی معتقد است به دلیل اینکه اجرا کم است و همه میخواهند دوباره برنامه بنویسند و استراتژی تعیین کنند، کارها زمانبر شده و مدیران درگیر روزمرگی چهارساله دولتها میشوند.
فرهنگ سکوت و مانعتراشی در شکایت بیننهادی
فرشچی در پایان به چالش گزارش عملکرد و نظارت پرداخت و گفت: «ما گزارش عملکرد نداریم که نهادی، عملکرد نهاد دیگر را ببیند؛ منتها یک شعار هم داریم که نهادهای دولتی از همدیگر شکایت نمیکنند.»
او یادآوری کرد که در زمان مدیریتشان وقتی به عملکرد شیلات، وزارت نیرو یا جاهای دیگر اعتراض میکردند، دولت وقت مستقیماً میگفت نهادها از همدیگر شکایت نکنند؛ موضوعی که باعث میشد بسیاری از مسائل زیستمحیطی اصلاً مطرح نشود.
فرشچی در نهایت عنوان کرد که به دلیل عدم اطلاع از برنامهها و چالشهای فعلی، به خود اجازه قضاوت درباره عملکرد کنونی سازمان را نمیدهد، اما به طور کلی وضعیت بهگونهای است که برنامهها و اولویتهای اجرایی به درستی دنبال نمیشوند.
ارسال نظر