فروغ مددی مرمتگر: حمله به بناهای تاریخی، حمله مستقیم به حافظه ایران و جهان است/ یونسکو در برابر تخریب میراث جهانی مسئول است + فیلم

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا،  جنگ چهل‌روزه‌ای که از نهم اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد و تا نوزدهم فروردین ۱۴۰۵ ادامه داشت، تنها تلفات انسانی و خسارت‌های زیرساختی به جا نگذاشت؛ در میان دود و آوار، بخشی از حافظه تاریخی ایران نیز آسیب دید. برآوردهای اولیه نشان می‌دهد دست‌کم ۱۴۰ اثر باستانی و تاریخی در جریان این حملات تخریب شده‌اند؛ خسارتی که بخش قابل توجهی از آن در تهران و بر بناها و محوطه‌های تاریخی این شهر وارد شده است.

در میان واکنش‌های کارشناسی به این رویداد، فروغ مددی، مرمت‌گر آثار تاریخی، در یادداشتی برای رکنا نسبت به پیامدهای چنین تخریبی هشدار داده است.

میراث فرهنگی؛ خط قرمز هویت ملی

فروغ مددی در این یادداشت تأکید می‌کند که میراث فرهنگی برای هر کشور خط قرمز و بخش جدایی‌ناپذیر هویت تاریخی آن است. به باور او، بناها و مکان‌های تاریخی همانند شناسنامه تمدنی یک سرزمین عمل می‌کنند؛ حافظه‌ای تصویری که روایتگر گذشته و تجربه‌های تاریخی یک ملت است، درست همان‌گونه که شجره‌نامه یک خانواده پیشینه و ریشه‌های آن را بازگو می‌کند.

او یادآور می‌شود که ایران از معدود کشورهایی است که لایه‌های متراکم و پیوسته‌ای از تاریخ چند هزارساله را در دل خود حفظ کرده و امروز امانت‌دار آثار ارزشمندی از دوره‌های مختلف تمدنی است. برخی از این آثار چنان اهمیت و اعتبار علمی دارند که در پژوهش‌های جهانی به‌عنوان مبدأ یا معیار سنجش با دیگر آثار تاریخی مورد استناد قرار می‌گیرند. به همین دلیل، بسیاری از این میراث نه‌تنها بخشی از هویت ایرانی، بلکه سرمایه‌ای با ماهیت «ایرانی ـ جهانی» محسوب می‌شوند.

مددی در ادامه بر مسئولیت نهادهای بین‌المللی در حفاظت از این میراث تأکید می‌کند و می‌نویسد: جامعه جهانی، به‌ویژه سازمان‌هایی مانند یونسکو، وظیفه دارند نسبت به حفظ و پاسداشت آثار تاریخی در برابر هرگونه حمله، تخریب یا آسیب حساسیت و اقدام جدی داشته باشند؛ به‌خصوص در مورد آثاری که در فهرست میراث جهانی ثبت شده‌اند.

وقتی گذشته زیر آوار می‌رود

به گفته این مرمت‌گر، تخریب بناهای تاریخی تنها از بین رفتن چند سازه قدیمی نیست، بلکه از دست رفتن بخشی از حافظه مشترک انسان‌هاست. هر بنای تاریخی حامل لایه‌هایی از روایت‌های فرهنگی، اجتماعی و هنری است که با نابودی آن، امکان بازخوانی بخشی از گذشته نیز برای همیشه از میان می‌رود.

او در پایان هشدار می‌دهد که حفاظت از میراث فرهنگی صرفاً یک مسئولیت ملی نیست، بلکه مسئولیتی جهانی است؛ زیرا این آثار بخشی از حافظه تاریخی بشریت را شکل می‌دهند. از همین رو، آنچه امروز در جریان جنگ آسیب می‌بیند، تنها متعلق به یک کشور نیست، بلکه بخشی از تاریخ مشترک جهان است که زیر ضربه‌های خشونت فرومی‌ریزد.