افزایش نگران‌کننده چاقی در ایران؛ دو نفر از هر سه بزرگسال دچار اضافه‌وزن‌اند/ وضعیت بحرانی بروز چاقی در گروه سنی ۶ تا ۱۸سال

به گزارش رکنا،  مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت با بیان اینکه تحرک کودکان نسل‌های گذشته نسبت به نسل امروز بیشتر بود، اظهار کرد: آپارتمان‌نشینی و زندگی ماشینی، مولفه‌های مهم در ارتباط با کاهش فعالیت کودکان امروز هستند اما از «نشستن طولانی‌مدت برای درس خواندن» نباید غافل‌شد، موضوعی که روند اضافه‌ وزن و چاقی را تشدید کرده است. 

چاقی منشأ بسیاری از بیماری‌های غیرواگیر است، نه‌تنها با بیماری‌هایی مانند دیابت، فشار خون بالا و چربی خون مرتبط است، بلکه زمینه‌ساز بروز سکته‌های قلبی و مغزی و حتی برخی سرطان‌ها نیز به شمار می‌رود. 

آمار و ارقام بیانگر افزایش روند چاقی در میان ایرانیان است؛ آماری که مطلوب نیست و می‌تواند پیامدهای فراوانی همراه داشته باشد.

به گفته، مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، چاقی، ام‌الامراض بیماری‌ها قلمداد می‌شود، چرا که عامل بسیاری از بیماری‌های غیرواگیر است. اگر بتوانیم چاقی را کنترل کنیم، تا حد زیادی می‌توانیم دیابت، پرفشاری خون، چربی خون بالا، کبد چرب و حتی برخی سرطان‌ها را کنترل کنیم. اضافه وزن و چاقی از دلایل آمار بالای سرطان‌های «روده بزرگ» و «پستان» هستند و نقش بارز چاقی در بروز این سرطان‌ها غیرقابل کتمان است. 

افزایش روند چاقی در ایران و هشدار در برخی گروه های سنی

دکتر احمد اسماعیل‌زاده -مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت در گفت‌وگوی تفصیلی با ایسنا، با بیان اینکه «چاقی» گریبان بسیاری از کشورها را گرفته، اظهار کرد: روند چاقی ایرانی‌ها در سال‌های اخیر افزایشی است. آمار و ارقام چاقی در میان ایرانی‌ها به هیچ وجه مطلوب نیست و در برخی گروه‌های سنی هشداردهنده است.

وضعیت اضافه وزن و چاقی در کودکان کمتر از ۵ سال

این متخصص تغذیه درباره روند بروز چاقی در کودکان و نوجوانان توضیح داد: آمار اضافه وزن و چاقی کودکان کمتر از ۵ سال، حدود ۲.۵ تا ۳ درصد است که معضلی بزرگ در مقایسه با کشورهای منطقه به حساب نمی‌آید و با شرایط «بد» مواجه نیستیم. اگرچه وضعیت چاقی و اضافه‌وزن در گروه سنی کودکان کمتر از ۵ سال چندان بد نیست اما نگران افزایش آمار چاقی در میان این گروه سنی هستیم. با توجه به روندهای تغذیه‌ای مانند وضعیت تغذیه با شیر مادر، استفاده از شیرخشک و شرایط تغذیه تکمیلی کودکان، نگرانی درباره افزایش آمار چاقی کودکان کمتر از ۵ سال وجود دارد. 

وضعیت نگران کننده بروز چاقی و اضافه وزن در گروه سنی ۶ تا ۱۸سال

او ادامه داد: اگرچه وضعیت بروز چاقی کودکان کمتر از ۵ سال نسبت به کشورهای منطقه تا حدودی مناسب است، اما شرایط گروه سنی ۶ تا ۱۸ سال نگران‌کننده است و با شرایط مساعدی روبرو نیستیم. بررسی‌ها بیانگر این است که یک نفر از هر چهار کودک و نوجوان ۶ تا ۱۸ ساله به اضافه‌وزن یا چاقی مبتلا است. براساس جامعه آماری افراد ۶ تا ۱۸ ساله می‌توان گفت که حدود ۲۲ تا ۲۵ درصد کودکان و نوجوان به اضافه وزن و چاقی مبتلا هستند. 

مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت تصریح کرد: ابتلای ۲۲ تا ۲۵ درصدی افراد ۶ تا ۱۸ ساله به اضافه‌وزن و چاقی به هیچ‎وجه مناسب نیست. متاسفانه، شیب افزایش اضافه وزن و چاقی در این گروه سنی، همسو با روند جهانی در حال رشد است. افزایش چاقی کودکان و نوجوانان ۶ تا ۱۸ ساله در مولفه‌های ترویج فرهنگ کم‌تحرکی، تغییر الگوی تغذیه و سیستم آموزشی ریشه دارد. 

نقش سیستم آموزشی بر افزایش چاقی و اضافه‌وزن

اسماعیل‌زاده درباره نقش سیستم آموزشی بر روند افزایشی اضافه‌وزن و چاقی گفت: سیستم آموزشی به نحوی است که کودک را از سال‌های نخست تحصیل به سمت شرکت در کلاس‌های قبولی در آزمون مدارس «سمپاد» (تیزهوشان) سوق می‌دهند و هنگامی که دانش‌آموز سال‌های پایانی تحصیلات مقدماتی را سپری می‌کند با موضوع کنکور و قبولی در آزمون ورودی به دانشگاه‌ها مواجه می‌شود. بنابراین، دانش‌آموزان هرچه به سال‌های پایانی تحصیل و کنکور نزدیک می‌شوند، تحرک آن‌ها کمتر می‌شود. سیستم آموزشی، در بروز وضعیت افزایش اضافه‌وزن و چاقی بسیار مقصر است. هر چند تمام مشکلات سیر صعودی اضافه‌وزن و چاقی به سیستم آموزشی محدود نمی‌شود، اما نقش قابل‌توجهی دارد. 

نقش سبک زندگی بر چاقی و اضافه وزن

او درباره تغییر سبک زندگی و افزایش بروز اضافه وزن و چاقی اظهار کرد: تحرک کودکان نسل‌های گذشته نسبت به نسل امروز بیشتر بود. آپارتمان‌نشینی و زندگی ماشینی، مولفه‌های مهم در ارتباط با کاهش فعالیت کودکان امروز هستند اما از «نشستن طولانی‌مدت برای درس خواندن» نباید غافل‌شد، موضوعی که روند اضافه‌ وزن و چاقی را تشدید کرده است. 

وضعیت نامناسب چاقی و اضافه ‌وزن در بزرگسالان

این متخصص تغذیه درباره وضعیت اضافه وزن و چاقی بزرگسالان نیز توضیح داد: وضعیت افراد بالای ۱۸ سال به هیچ‌وجه مناسب نیست. آمار و ارقام بیان می‌کند که دو نفر از هر سه نفر به اضافه‌وزن و چاقی مبتلا هستند؛ به عبارت دیگر، حدود ۶۵ تا ۶۶ درصد بزرگسالان کشور با اضافه‌وزن و چاقی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. 

چاقی، عامل بسیاری از بیماری‌های غیرواگیر

مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت با بیان اینکه «چاقی» عامل بسیاری از بیماری‌های غیرواگیر است، گفت: چاقی، ام‌الامراض بیماری‌ها قلمداد می‌شود، چرا که عامل بسیاری از بیماری‌های غیرواگیر است. اگر بتوانیم چاقی را کنترل کنیم، تا حد زیادی می‌توانیم دیابت، پرفشاری خون، چربی خون بالا، کبد چرب و حتی برخی سرطان‌ها را کنترل کنیم. اضافه وزن و چاقی از دلایل آمار بالای سرطان‌های «روده بزرگ» و «پستان» هستند و نقش بارز چاقی در بروز این سرطان‌ها غیرقابل کتمان است. 

روز جهانی «مبارزه با چاقی» 

اسماعیل‌زاده درباره روز جهانی «مبارزه با چاقی» خاطرنشان کرد: چهارم مارس مصادف با شانزدهم اسفند، روز جهانی مبارزه با چاقی نام دارد. سمینارها و برنامه‌های متعددی درباره مبارزه با چاقی در سطح جهانی برگزار می‌شد اما سیستم بهداشتی کشور به این روز چندان توجه نمی‌کرد. وزارت بهداشت درنظر داشت، همایش روز جهانی مبارزه با چاقی را برای نخستین‌بار در کشور برگزار کند تا ضرورت توجه به موضوع چاقی را برای مردم و سیاستگذاران پررنگ کند. همچنین در نظر داریم اقدامات وزارت بهداشت برای مردم را بیان کنیم، چراکه کنترل چاقی تنها از عهده وزارت بهداشت برنمی‌آید و نیازمند همکاری صنعت غذا، استانداری‌ها، وزارت کشور، وزارت ورزش و بسیاری از دستگاه‌های دیگر است. 

تسری دیابت نوع 2 به سنین کودکی و نوجوانی

او با بیان اینکه ابتلای کودکان و نوجوانان به دیابت نوع دو از پیامدهای چاقی است، تصریح کرد: نتایج پژوهش‌های متعدد نشان می‌دهد ۷۰ تا ۸۵ درصد کودکانی که در سنین مدرسه به چاقی مبتلا هستند، در بزرگسالی نیز چاق خواهند ماند. در گذشته، «دیابت نوع ۲» بیشتر در افراد بالای ۳۰ سال دیده می‌شد که به چاقی و اضافه‌وزن مبتلا بودند. این در حالی است که طی این روزها دیابت نوع دو در کودکان و نوجوانان نیز مشاهده می‌شود. دیابت نوع یک به دلیل عدم ترشح انسولین در بدن است و با دیابت نوع دو که ناشی از اضافه‌وزن و چاقی است، فرق دارد. متاسفانه، شاهد ابتلای کودکان و نوجوانان به دیابت نوع دو هستیم. 

کاهش سن سکته از پیامدهای چاقی است

اسماعیل‌زاده درباره ابتلای کودکان به کبد چرب نیز گفت: متاسفانه، کبد چرب در کودکان چاق شایع شده و با افزایش سن، خطر سکته‌ها نیز بیشتر می‌شود. کاهش سن بروز سکته‌های قلبی و مغزی از پیامدهای چاقی است؛ چرا که چاقی می‌تواند خطر پرفشاری و چربی خون را افزایش دهد.  

مواجهه کودکان مبتلا به چاقی با انگ‌های اجتماعی

این متخصص تغذیه با بیان اینکه کودکان مبتلا به چاقی با انگ‌های اجتماعی نیز مواجه هستند، توضیح داد: کاهش اعتماد به نفس و کاهش میزان پذیرش در جامعه از پیامدهای اجتماعی ابتلای کودکان به چاقی است. 

ضرورت کنترل چاقی در کودکان و نوجوانان 

مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت گفت: اگر بتوانیم ابتلای کودکان و نوجوانان به چاقی را کنترل کنیم، شاید بتوانیم بروز بیماری‌های غیرواگیر را نیز تا حدود بسیار زیادی کنترل کنیم. مرکز مدیریت بیماری‌های غیرواگیر وزارت بهداشت، نگارش طرح «بیماری‌های غیرواگیر دوران کودکی» را در دستور کار قرار داده که برمبنای چاقی تدوین می‌شود.