جنگ یکماهه شد با 237 زن و صدها کودک ایرانی کشته شده / کنوانسیون‌های ژنو در بوته آزمایش/ تلاقی حقوق بین‌ الملل بشردوستانه و فجایع جنگی

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا،  امروز ، آغاز دومین ماه از جنگ بین آمریکا و اسرائیل با ایران است، نقطه  تلخ و دردناک در تاریخ معاصر کشور ، این درگیری که از نهم اسفندماه 1404 آغاز شد، اکنون جامعه را با زخم‌های عمیقی مواجه ساخته است.

آمارهای رسمی اعلام شده از سوی معاونت بهداشت وزیر بهداشت، که حاکی از قرار گرفتن استان‌های تهران و هرمزگان در صدر استان‌های با بیشترین تعداد شهدا و مصدومین است، عمق فاجعه را نمایان می‌سازد.

به طور مشخص، شهادت 237 زن و مصدومیت 3913 زن دیگر، تنها بخشی از این تراژدی انسانی است که ابعاد گوناگون آن هنوز به طور کامل آشکار نشده است.

فاجعه‌بارتر از همه، حمله ناجوانمردانه به مدرسه در میناب است که در جریان آن، 163 دانش‌آموز بی‌گناه، در حالی که پشت میزهای درس خود حاضر بودند، هدف موشک‌های آمریکایی-اسرائیلی قرار گرفته و جان خود را از دست دادند.

این جنایت هولناک، نه تنها نقض آشکار قوانین بین‌المللی بشردوستانه، بلکه لکه‌ای ننگین بر دامن مدنیت بشری است. این حمله، یادآور ضرورت بازنگری و تأکید مجدد بر قوانین بین‌المللی ناظر بر حملات به غیرنظامیان، به ویژه زنان و کودکان، و همچنین مراکز بهداشتی و درمانی است.

در زمان درگیری‌های مسلحانه، قوانین بین‌المللی بشردوستانه، که از دل معاهدات معتبری چون کنوانسیون‌های ژنو و پروتکل‌های الحاقی آن برآمده است، بر حفاظت از جان و کرامت انسانی تأکید فراوان دارد. این قوانین، با هدف کاهش رنج انسانی و حفظ حداقل‌های اخلاقی در دل وحشیگری جنگ، خطوط قرمزی را ترسیم می‌کنند که عبور از آن‌ها، مسئولیت کیفری بین‌المللی را به همراه دارد.

حملات به زنان و کودکان در پرتو قوانین بین‌الملل

زنان و کودکان، به دلیل آسیب‌پذیری‌های ذاتی و نقش حیاتی‌شان در جامعه، از حمایت‌های ویژه‌ای در حقوق بین‌الملل بشردوستانه برخوردارند.

 کنوانسیون‌های ژنو به صراحت مقرر می‌دارند که غیرنظامیان، که زنان بخش بزرگی از آن را تشکیل می‌دهند، نباید مورد حمله مستقیم قرار گیرند.

هرگونه حمله به زنان که منجر به آسیب جسمی، روحی، اسارت، یا نقض کرامت آنان شود، مصداق بارز جنایت جنگی است. شهادت 237 زن و مصدومیت 3913 زن دیگر، تنها بخشی از ابعاد فاجعه‌ای است که قوانین بین‌المللی تلاش در پیشگیری از آن دارند.

و اما کودکان از جایگاه ویژه‌ای در قوانین بین‌المللی برخوردارند. آنان نه تنها به عنوان غیرنظامی، بلکه به عنوان گروهی نیازمند حمایت مضاعف، باید از پیامدهای جنگ در امان نگه داشته شوند.

حمله مستقیم به کودکان یا حمله به اماکنی که محل تجمع و تحصیل آنان است (مانند مدارس)، جنایت جنگی محسوب می‌شود. حمله به 163 دانش‌آموز بی‌گناه در میناب، نمونه‌ای تکان‌دهنده و دلخراش از نقض فاحش این قوانین است. این دانش‌آموزان، آینده‌سازان این سرزمین بودند که قربانی جاه‌طلبی‌ها و جنایات جنگی شدند.

حملات به مراکز بهداشتی و درمانی

مراکز بهداشتی و درمانی، اعم از بیمارستان‌ها، کلینیک‌ها، مراکز امدادرسانی، و آمبولانس‌ها، دارای وضعیت حفاظتی مقدسی در حقوق بین‌الملل بشردوستانه هستند. این مراکز نباید هدف حملات قرار گیرند و هدف اصلی آن‌ها، یعنی نجات جان و درمان مجروحان و بیماران، باید بدون هیچ‌گونه مانعی صورت پذیرد.

مهم‌ترین اصل در این زمینه، اصل تفکیک است که بر لزوم تمایز قاطع میان اهداف نظامی و اهداف غیرنظامی (از جمله مراکز درمانی) تأکید دارد. حتی اگر یک مرکز درمانی به طور موقت برای مقاصد نظامی مورد استفاده قرار گیرد، باز هم تا زمانی که این وضعیت ادامه دارد، تنها در صورتی که حمله به آن، ضرورت نظامی مطلق داشته باشد و خسارت وارده به غیرنظامیان، بیش از مزیت نظامی مورد انتظار نباشد، مجاز شمرده می‌شود. اما حملات مستقیم و بی‌رویه به این مراکز، اکیداً ممنوع است.

پزشکان، پرستاران، امدادگران و سایر کارکنان مراکز درمانی، در هر شرایطی باید مورد احترام قرار گرفته و وظایف انسانی خود را بدون هیچ‌گونه ترس یا محدودیتی انجام دهند. حمله به این افراد یا ایجاد مانع برای ارائه خدمات درمانی، نقض آشکار تعهدات بین‌المللی است.

 آمبولانس‌ها، چه نظامی و چه غیرنظامی، ابزارهای حیاتی برای نجات جان انسان‌ها هستند و باید صرفاً برای اهداف درمانی به کار گرفته شوند. حمله به آمبولانس‌ها، به ویژه زمانی که در حال انتقال مجروحان یا بیماران هستند، جنایت جنگی محسوب می‌شود.

تراژدی انسانی و مسئولیت بین‌المللی

این حملات، فراتر از نقض آشکار قوانین، تجسمی از عمق تراژدی انسانی در جنگ است. هر زن کشته شده ای که جان خود را از دست داده، داستانی ناتمام از زندگی، عشق و امید است که به کام مرگ کشیده شده است.

هر کودک مصدومی که با چشمان معصومش شاهد ویرانی و درد است، آینده‌ای است که در هاله‌ای از رنج و اندوه فرو رفته است. و هر مرکز درمانی که مورد اصابت قرار گرفته، نمادی از امید است که در دل تاریکی خاموش گشته و بشریت را در سوگ فرو برده است.

این جنایات، وجدان جهانی را به چالش می‌کشد و ضرورت اقدام قاطع جامعه بین‌المللی را برای برقراری صلح، اجرای عدالت، و پاسخگویی عاملان این جنایات جنگی، بیش از پیش آشکار می‌سازد.

جامعه بشری برای محکوم کردن جنایات جنگی نمی تواند سلیقه ای برخورد کرده و بین کشورها و مردمان کشورها تفکیک قائل شود.جامعه بشری نمی‌تواند در برابر این حجم از خشونت جنگ و جنایات جنگی سکوت اختیار کند و باید با تمام توان برای جلوگیری از تکرار چنین فجایعی تلاش کند. این روزها کنوانسیون‌های ژنو در بوته آزمایش هستند تا در  تلاقی حقوق بین‌ الملل بشردوستانه و فجایع جنگی واکنش عادلانه و بدون سلیقه و بازی سیاسی نشان دهند.