یکی از دانشجویان فوت شده در کوی دانشگاه سابقه مرگ خود خواسته داشت / رئیس بهزیستی: به ازای هر مرگ خود خواسته ۲۰ نفر اقدام ناموفق دارند / لزوم انجام مداخلات پیشگیرانه + فیلم

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، دیشب خبر درگذشت هم‌زمان دو دوست و هم‌اتاقی در خوابگاه کوی دانشگاه علوم پزشکی تهران، «عرفان طاهرخانی» و «فرهاد سالاری»، فضای دانشگاه را پر کرد. دو دانشجوی نخبه پزشکی، هر دو ورودی سال ۱۴۰۰، که با رتبه‌های ۵۵ و ۵۷ کنکور سراسری وارد این رشته شده بودند و آینده‌ای روشن پیش رویشان تصور می‌شد.

شرق در گزارشی نوشت: «شب، ساعت هشت خبر مرگ خود خواسته عرفان و فرهاد آمد. اما تا ساعت 11 شب دانشگاه علوم پزشکی تهران از اطلاع‌دادن این موضوع به خانواده آن دو خودداری کرد». این را یکی از دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی که ساکن خوابگاه است، می‌گوید.

او تاکید می‌کند تا وقتی دانشجویان خودشان برای شکستن در اقدام نکرده بودند، هیچ‌یک از مسئولان خوابگاه موضوع را پیگیری نکرده بود: «شنبه ساعت ۹ شب، دوستان عرفان و فرهاد، از سکوت اتاق و همین‌طور غیبت چندساعته آنها نگران شده بودند، هرچقدر در اتاقشان را می‌زدند، کسی پاسخی نمی‌داد. موضوع را به مسئولان خوابگاه اعلام می‌کنند اما آنها هم توجهی نکردند و در نهایت خودشان قفل در را شکستند». پس از شکستن قفل، آنها با پیکر بی‌جان دوستان‌شان روبه‌رو شدند: «آنطورکه مشخص است، حدود چهار تا شش ساعت از مرگ‌ آنها گذشته بود».

پس از انتشار این گزارش، موضوع سابقه اقدام به مرگ خودخواسته فرهاد سالاری دوباره در میان دانشجویان مطرح شد. یکی از دوستان و هم‌دانشکده‌ای‌های او می‌گوید فرهاد پیش‌تر نیز در همین خوابگاه اقدام به مرگ خود خواسته کرده بود؛ با این حال، دانشگاه پس از آن حادثه، هیچ برنامه مشخصی برای مراقبت، حمایت روانی یا کاهش فشار تحصیلی او در نظر نگرفت.

به گفته این دانشجو، فرهاد پس از اقدام ناموفق، بدون دریافت مرخصی یا حمایت تخصصی، مجبور شد برای ادامه درس‌ها به خوابگاه بازگردد؛ همان محیطی که تجربه بحران در آن رخ داده بود. او تاکید می‌کند دانشگاه می‌توانست با تصمیم‌هایی مانند اعطای مرخصی موقت، فراهم‌کردن امکان امتحان مجازی یا ارجاع مستمر به خدمات مشاوره‌ای، از تکرار بحران جلوگیری کند.

روز گذشته سید جواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور، درباره پدیده مرگ خود خواسته و اقدامات انجام‌شده در این حوزه گفت: سازمان بهزیستی از سال‌ها قبل در قالب اورژانس اجتماعی، دفاتر مشاوره، سامانه تلفنی ۱۴۸۰ و مراکز پیشگیری، به‌صورت فعال در حوزه پیشگیری از مرگ خود خواسته  ورود کرده و این فعالیت‌ها همچنان ادامه دارد.

او با تأکید بر ضرورت تقویت مداخلات مؤثر افزود: باید با این پیش‌فرض حرکت کنیم که در همه کشورهای دنیا و از جمله ایران، به ازای هر مورد مرگ خود خواسته  منجر به مرگ، حدود ۲۰ نفر اقدام به مرگ خود خواسته  می‌کنند اما جان خود را از دست نمی‌دهند. به‌عنوان مثال، اگر در کشوری سالانه ۱۰ هزار مرگ خود خواسته  ثبت شود، حدود ۲۰۰ هزار نفر اقدام‌کننده ناموفق وجود دارند که در معرض خطر جدی قرار دارند.

حسینی با اشاره به نتایج تحقیقات بین‌المللی و فراتحلیل‌های انجام‌شده تصریح کرد: این مطالعات نشان می‌دهد افرادی که سابقه اقدام به مرگ خودخواسته دارند، چندین برابر بیش از سایر افراد، در معرض اقدام مجدد و مرگ خود خواسته  موفق قرار می‌گیرند. به همین دلیل، اگر هدف سیاست‌گذاران کاهش آمار مرگ خودخواسته  است، باید تمرکز اصلی بر شناسایی، پیگیری و حمایت از همین گروه پرخطر باشد.

رئیس سازمان بهزیستی کشور با تشریح مفهوم «مداخله در بحران» گفت: مداخله در بحران دو ویژگی اساسی دارد؛ نخست اینکه فرد در اوج بحران روانی قرار دارد و آستانه تحملش به‌شدت کاهش یافته و ممکن است تصمیم‌های خطرناک بگیرد، دوم اینکه در همین شرایط، مداخلات حرفه‌ای اثربخشی بیشتری دارند و خود فرد نیز آمادگی بیشتری برای دریافت کمک تخصصی دارد.

او در پایان تاکید کرد: اگر افرادی که یک‌بار اقدام به مرگ خود خواسته  داشته‌اند؛ اما زنده مانده‌اند، به‌صورت مستمر دنبال شوند و مداخلات حمایتی و تخصصی برای آنها اجرا شود، می‌توان از وقوع بسیاری از مرگ خود خواسته ها جلوگیری کرد. در همین راستا، طرح ویژه پیشگیری از مرگ خودخوسته در استان‌های تهران، کرمانشاه و ایلام در دستور کار قرار گرفته و امید می‌رود با تعمیم این برنامه‌ها، شاهد کاهش آمار مرگ خود خواسته  در کشور باشیم.

بر اساس همین یافته‌ها، کارشناسان تاکید می‌کنند در شرایطی که فرد سابقه اقدام به مرگ خود خواسته دارد، بی‌توجهی یا بازگرداندن او به شرایط عادی، بدون حمایت حرفه‌ای، می‌تواند خطرآفرین باشد. در چنین مواردی، مجموعه‌ای از اقدامات هم‌زمان ضروری است: پیگیری مستمر وضعیت روانی فرد، کاهش فشارهای تحصیلی یا شغلی، ایجاد فاصله موقت از محیط بحران‌زا، دسترسی آسان و مداوم به خدمات مشاوره تخصصی و در صورت لزوم، مداخلات درمانی هدفمند.

متخصصان سلامت روان همچنین تاکید دارند که مسئولیت پیشگیری، تنها بر عهده فرد یا خانواده او نیست. دانشگاه‌ها، خوابگاه‌ها و نهادهای آموزشی موظف‌اند برای دانشجویان پرخطر، پروتکل‌های مشخص حمایتی داشته باشند و نسبت به هشدارهای اولیه بی‌تفاوت نباشند؛ چراکه اقدام به‌موقع و مسئولانه، می‌تواند جان انسان‌ها را نجات دهد.

این حادثه تلخ بار دیگر نشان داد که پیشگیری از مرگ خود خواسته ، نیازمند واکنش سریع، حمایت ساختاری و نگاه انسانی است؛ نه برخوردهای اداری و حداقلی.