66 درصد ظرفیت سدهای کشور پر است / تهران همچنان با کسری 200 میلیون مترمکعبی آب مواجه است

به گزارش رکنا، آخرین آمارهای وزارت نیرو نشان می دهد سال آبی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ از نظر تأمین منابع آب سطحی، یکی از سال های مطلوب چند سال اخیر بوده است؛ به گونه ای که ورودی آب به مخازن سدهای کشور نسبت به سال گذشته ۸۰ درصد افزایش یافته و حجم ذخایر سدها نیز با رشد ۳۵ درصدی به بیش از ۳۴ میلیارد مترمکعب رسیده است. با این حال، مسئولان تأکید می کنند این بهبود در همه نقاط کشور یکسان نیست و استان تهران همچنان با کمبود قابل توجه منابع آبی و افت شدید سفره های زیرزمینی دست و پنجه نرم می کند.

بر اساس گزارش هفتگی شاخص های مهم آب و برق وزارت نیرو، از ابتدای سال آبی جاری (اول مهر ۱۴۰۴) تا پایان روز ۳۰ خرداد ۱۴۰۵، مجموع ورودی آب به سدهای کشور به ۴۳ میلیارد و ۹۴۰ میلیون مترمکعب رسیده است؛ رقمی که در مدت مشابه سال گذشته ۲۴ میلیارد و ۴۰۰ میلیون مترمکعب بود و از رشد ۸۰ درصدی ورودی آب حکایت دارد.

در همین مدت، ۲۸ میلیارد و ۳۴۰ میلیون مترمکعب آب برای تأمین نیازهای شرب، کشاورزی، صنعت، تولید برق آبی و حفظ حقابه های زیست محیطی از سدها رهاسازی شده که نسبت به خروجی ۲۳ میلیارد و ۵۳۰ میلیون مترمکعبی سال گذشته، ۲۰ درصد افزایش داشته است.

۶۶ درصد ظرفیت سدهای کشور پر است

بر اساس آمار وزارت نیرو، اکنون ۳۴ میلیارد و ۳۶۰ میلیون مترمکعب آب در مخازن سدهای کشور ذخیره شده که معادل ۶۶ درصد ظرفیت کل مخازن است و تنها ۳۴ درصد ظرفیت سدها خالی مانده است.

این در حالی است که حجم ذخایر سدها در روز مشابه سال گذشته ۲۵ میلیارد و ۳۶۰ میلیون مترمکعب بود؛ بنابراین ذخایر سدهای کشور طی یک سال گذشته حدود ۹ میلیارد مترمکعب افزایش یافته و رشد ۳۵ درصدی را تجربه کرده است.

گزارش رسمی وزارت نیرو همچنین نشان می دهد میزان پرشدگی سدهای کشور در حال حاضر به ۶۶ درصد رسیده است.

بارندگی کشور ۶۲ درصد بیشتر از سال گذشته

آمارهای بارش نیز از بهبود شرایط نسبت به سال گذشته حکایت دارد. از ابتدای مهرماه تا ۲۹ خرداد، متوسط بارندگی کشور ۲۳۳.۶ میلی متر ثبت شده است؛ در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۱۴۴ میلی متر بود. به این ترتیب، میزان بارش های کشور نسبت به سال قبل ۶۲ درصد افزایش یافته است.

با وجود این، میزان بارندگی امسال تقریباً در حد میانگین بلندمدت کشور قرار دارد و نسبت به متوسط ۵۷ ساله اختلاف محسوسی ندارد؛ موضوعی که نشان می دهد بخش قابل توجهی از افزایش امسال، ناشی از جبران خشکسالی شدید سال گذشته بوده است.

وضعیت سدهای مهم کشور

بررسی وضعیت سدهای مهم کشور نشان می دهد شرایط مخازن در مناطق مختلف یکسان نیست.

در میان سدهای دارای وضعیت مناسب، سد خداآفرین در آذربایجان شرقی با ۱۶۷ درصد رشد ذخیره نسبت به متوسط ۱۰ ساله، سد استقلال هرمزگان با ۱۶۱ درصد رشد و سد سفیدرود گیلان با ۴۶ درصد افزایش ذخیره از جمله سدهایی هستند که وضعیت مطلوبی دارند.

در مقابل، برخی سدهای مهم کشور همچنان با کاهش قابل توجه ذخایر روبه رو هستند. سد دوستی در خراسان رضوی تنها ۵ درصد ظرفیت خود را در اختیار دارد و نسبت به متوسط ۱۰ ساله ۸۶ درصد کاهش ذخیره را تجربه می کند. سد طرق نیز تنها ۱۰ درصد پرشدگی دارد. همچنین سدهای ساوه، کمال صالح، لار، پانزده خرداد، زاینده رود و شمیل و نیان همچنان در وضعیت کم ذخیره قرار دارند.

تهران؛ همچنان درگیر بحران آب

در حالی که وضعیت منابع آب سطحی کشور نسبت به سال گذشته بهبود یافته، مسئولان آب و فاضلاب استان تهران تأکید می کنند که شرایط پایتخت همچنان بحرانی است.

بهنام بخشی، سخنگوی شرکت آب و فاضلاب استان تهران، با اشاره به اینکه بارندگی مناسب برخی استان ها یا افزایش ذخیره یک سد، لزوماً مشکل آب تهران را حل نمی کند، گفت: منابع تأمین آب تهران باید به صورت تجمیعی مورد ارزیابی قرار گیرد و هنوز ذخایر سدهای تأمین کننده آب پایتخت به سطح مطلوب نرسیده است.

به گفته وی، اگرچه بارندگی تهران نسبت به سال گذشته ۱۸ درصد افزایش یافته و حجم ذخایر سدهای تهران حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب بیشتر از سال گذشته است، اما پایتخت همچنان با حدود ۲۰۰ میلیون مترمکعب کسری ذخایر آبی نسبت به شرایط ایده آل روبه رو است.

زنگ خطر برای منابع زیرزمینی

بخشی تأکید کرد که نگرانی اصلی تهران تنها به سدها محدود نمی شود، بلکه پنج سال خشکسالی متوالی آثار جدی بر منابع آب زیرزمینی گذاشته است.

وی از رسیدن عمق حفاری چاه های اطراف تهران به ۳۰۰ متر خبر داد و گفت در برخی نقاط، آبدهی چاه ها از ۲۵ لیتر بر ثانیه به تنها ۵ لیتر بر ثانیه کاهش یافته است؛ موضوعی که بیانگر افت شدید سطح سفره های زیرزمینی است.

صرفه جویی؛ مهم ترین راه عبور از تابستان

شرکت آب و فاضلاب تهران همزمان اجرای طرح گسترده نصب تجهیزات کاهنده مصرف را دنبال می کند. بر اساس این برنامه، یک میلیون و ۵۰۰ هزار واحد مسکونی تحت پوشش قرار خواهند گرفت که جمعیتی حدود ۵ میلیون نفر را شامل می شود.

برآوردها نشان می دهد اگر این تجهیزات بتوانند تنها ۴۰ لیتر در روز از مصرف هر نفر بکاهند، سالانه حدود ۷۳ میلیون مترمکعب آب صرفه جویی خواهد شد؛ رقمی معادل ظرفیت سد لتیان. در صورت مشارکت داوطلبانه پنج میلیون نفر دیگر، میزان صرفه جویی به اندازه دو سد لتیان خواهد رسید.

مجموع آمارهای رسمی نشان می دهد که سال آبی جاری از نظر بارندگی و منابع آب سطحی نسبت به سال گذشته شرایط بهتری را تجربه می کند و این موضوع خود را در افزایش چشمگیر ورودی آب به سدها و رشد ذخایر مخازن نشان داده است.

با این حال، استمرار خشکسالی های چند سال گذشته، افت منابع آب زیرزمینی و نابرابری توزیع بارش ها سبب شده است که برخی استان ها، به ویژه تهران، همچنان در شرایط تنش آبی قرار داشته باشند؛ موضوعی که اهمیت مدیریت مصرف، افزایش بهره وری و حفاظت از منابع آب را بیش از گذشته آشکار می کند.