تورم خوراکی‌ ها شدت گرفت؛ تخم‌ مرغ و مرغ پیشتاز افزایش قیمت‌ ها / خانوارهای کم‌ درآمد قربانیان اصلی

به گزارش خبرنگار اقتصادی رکنا، افزایش شتابان قیمت ها در اردیبهشت ماه 1405، بار دیگر زنگ هشدار تورم را در اقتصاد ایران به صدا درآورد. بر اساس تازه ترین آمار مرکز آمار ایران که با تاخیر یازده روزه منتشر شد، نرخ تورم نقطه ای به 83.9 درصد و نرخ تورم سالانه به 57.7 درصد رسیده است؛ ارقامی که نشان می دهد خانوارهای ایرانی برای تأمین کالاها و خدمات مورد نیاز خود نسبت به سال گذشته هزینه های به مراتب بیشتری پرداخت می کنند. جهش قیمت اقلام اساسی از جمله تخم مرغ، مرغ، روغن و برنج در کنار افزایش هزینه خدمات، فشار مضاعفی بر معیشت خانوارها، به ویژه دهک های کم درآمد، وارد کرده و چشم انداز تورمی ماه های پیش رو را با ابهام بیشتری مواجه ساخته است.

تازه ترین گزارش مرکز آمار ایران نشان می دهد اقتصاد کشور در اردیبهشت 1405 با موج جدیدی از افزایش قیمت ها مواجه شده است. شاخص قیمت مصرف کننده به عدد 619.6 رسید که نسبت به ماه قبل 8.8 درصد، نسبت به اردیبهشت سال گذشته 83.9 درصد و در مقیاس سالانه 57.7 درصد افزایش یافته است. این ارقام بیانگر تشدید قابل توجه روند تورمی در مقایسه با ماه های گذشته است. به ویژه افزایش 10.4 واحد درصدی تورم نقطه ای نسبت به فروردین، زنگ خطر جدی برای تداوم بی ثباتی قیمت ها در ماه های آینده محسوب می شود.

تورم؛ از رشد تدریجی تا جهش مجدد

مهم ترین ویژگی تورم اردیبهشت، افزایش همزمان هر سه شاخص اصلی تورم است:

*تورم ماهانه: 8.8 درصد

*تورم نقطه به نقطه: 83.9 درصد

*تورم سالانه: 57.7 درصد

این ارقام نشان می دهد اقتصاد ایران وارد مرحله ای شده که نه تنها قیمت ها همچنان در حال افزایش هستند، بلکه سرعت رشد آنها نیز بیشتر شده است. اگر نرخ تورم ماهانه اردیبهشت در ماه های آینده تکرار شود، اقتصاد با نرخ های تورمی بسیار بالاتری در ادامه سال مواجه خواهد شد.

خوراکی ها همچنان موتور اصلی تورم

بررسی گروه های کالایی نشان می دهد فشار اصلی تورم همچنان از سمت خوراکی ها وارد می شود. تورم نقطه ای گروه «خوراکی ها و آشامیدنی ها» به 129.8 درصد رسیده؛ یعنی قیمت سبد غذایی خانوارها نسبت به سال گذشته بیش از دو برابر شده است. نرخ تورم سالانه این گروه نیز 82.7 درصد گزارش شده است.

در میان زیرگروه های خوراکی:

*روغن ها و چربی ها با تورم نقطه ای 266.9 درصد رکورددار افزایش قیمت هستند.

*گوشت قرمز و سفید 168.7 درصد افزایش سالانه داشته اند.

*شیر، پنیر و تخم مرغ با تورم نقطه ای 161.1 درصد مواجه شده اند.

*نان و غلات نیز تورم 140.6 درصدی را ثبت کرده اند.

*این ارقام نشان می دهد کالاهای اساسی و پرمصرف خانوارها بیشترین سهم را در کاهش قدرت خرید مردم داشته اند.

تخم مرغ، مرغ و روغن در صدر افزایش قیمت ها

داده های قیمت اقلام خوراکی منتخب در اردیبهشت 1405 نشان می دهد برخی کالاها رشد ماهانه کم سابقه ای را تجربه کرده اند:

*تخم مرغ: 45.2 درصد افزایش ماهانه

*مرغ: 25 درصد افزایش ماهانه

*نوشابه گازدار: 19.8 درصد افزایش

*روغن نباتی جامد: 16.7 درصد افزایش

*روغن مایع: 15.5 درصد افزایش

*شکر: 16 درصد افزایش قیمت

از منظر سالانه نیز وضعیت نگران کننده تر است:

*روغن نباتی جامد: 431 درصد افزایش

*روغن مایع: 354 درصد افزایش

*تخم مرغ: 343 درصد افزایش

*مرغ: 287 درصد افزایش

*سس مایونز: 215 درصد افزایش

*برنج خارجی: 223 درصد افزایش قیمت نسبت به اردیبهشت سال قبل

این تغییرات نشان می دهد خانوارها برای تأمین ابتدایی ترین اقلام غذایی نسبت به سال گذشته چند برابر هزینه پرداخت می کنند.

خدمات و کالاهای غیرخوراکی نیز در مسیر صعود

برخلاف تصور رایج که تورم را تنها به مواد غذایی محدود می کند، در اردیبهشت بخش خدمات نیز نقش مهمی در افزایش سطح عمومی قیمت ها داشته است.

بیشترین تورم ماهانه در بخش های غیرخوراکی عبارت اند از:

*حمل و نقل: 20.2 درصد

*بهداشت و درمان: 18.3 درصد

*مبلمان و لوازم خانگی: 16.1 درصد

*ارتباطات: 14.4 درصد

*تفریح و فرهنگ: 14.3 درصد

افزایش شدید هزینه حمل و نقل و خدمات درمانی می تواند در ماه های آینده اثرات غیرمستقیم بیشتری بر سایر کالاها و خدمات برجای بگذارد.

شکاف تورمی میان دهک ها؛ فشار بیشتر بر اقشار کم درآمد

یکی از مهم ترین یافته های گزارش اردیبهشت، افزایش فاصله تورمی میان دهک های درآمدی است.

*تورم سالانه دهک دوم: 63.2 درصد

*تورم سالانه دهک دهم: 55.9 درصد

فاصله تورمی به 7.3 واحد درصد رسیده که نسبت به ماه قبل افزایش یافته است. این موضوع نشان می دهد خانوارهای کم درآمد بیش از سایر گروه ها تحت تأثیر موج تورمی قرار گرفته اند. دلیل اصلی این وضعیت، سهم بالاتر خوراکی ها در سبد هزینه ای دهک های پایین است. در دهک اول حدود 42 درصد هزینه خانوار صرف خوراکی ها می شود، در حالی که این سهم در دهک دهم حدود 22 درصد است.

روستاها همچنان تورم بالاتری را تجربه می کنند

بررسی مناطق جغرافیایی نشان می دهد:

*تورم نقطه ای خانوارهای روستایی: 101.8 درصد

*تورم نقطه ای خانوارهای شهری: 80.8 درصد

همچنین تورم سالانه روستاها به 66.5 درصد رسیده که بیش از 10 واحد درصد بالاتر از مناطق شهری است. این اختلاف بیانگر آسیب پذیری بیشتر خانوارهای روستایی در برابر افزایش قیمت مواد غذایی و کالاهای اساسی است.

پیامدهای اقتصادی و اجتماعی

ادامه روند فعلی می تواند پیامدهای متعددی به همراه داشته باشد: کاهش مستمر قدرت خرید خانوارها، افزایش سهم هزینه خوراک در سبد مصرفی، کوچک تر شدن سفره خانوارهای کم درآمد، افزایش نابرابری درآمدی و شکاف طبقاتی، کاهش مصرف کالاهای غیرضروری و افت تقاضای داخلی، افزایش فشار بر بنگاه های تولیدی به دلیل رشد هزینه نهاده ها.

داده های اردیبهشت 1405 از بازگشت شتاب تورمی در اقتصاد ایران حکایت دارد. افزایش همزمان تورم ماهانه، نقطه ای و سالانه نشان می دهد روند کنترل قیمت ها با چالش جدی مواجه شده است. رشد شدید قیمت مواد غذایی، روغن، تخم مرغ، مرغ و برخی خدمات اساسی، فشار معیشتی قابل توجهی بر خانوارها وارد کرده و دهک های پایین درآمدی بیشترین آسیب را متحمل شده اند. در صورت تداوم این روند، مهار تورم و حفظ قدرت خرید خانوارها به یکی از مهم ترین چالش های سیاست گذاری اقتصادی در سال 1405 تبدیل خواهد شد.

کارشناسان اقتصادی معتقدند تداوم نرخ های بالای تورم ماهانه، در صورت عدم اتخاذ سیاست های موثر برای کنترل نقدینگی، مدیریت کسری بودجه و کاهش نااطمینانی های اقتصادی، می تواند در ماه های آینده فشار بیشتری بر قدرت خرید خانوارها وارد کند. از این رو، مهار تورم و تثبیت سطح قیمت ها همچنان مهم ترین چالش سیاست گذاران اقتصادی در سال 1405 محسوب می شود.