شکل‌گیری «دلارآباد» در شمال تهران / به راحتی آب خوردن قانون رسمی کشور را دور می‌زنند و مسئولان ساکتند!

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، ماشین‌حساب بردارید و حساب کنید. یک آپارتمان در شمال تهران ماهانه ۳ هزار دلار اجاره می‌خواهد. یعنی حدود ۲۰۰ میلیون تومان در ماه. برای یک کارگر یا کارمند با حقوق متوسط، این رقم یعنی باید بیش از یک سال کار کند تا بتواند فقط اجاره یک ماهِ این خانه را بدهد. این دیگر قصه گرانی مسکن نیست؛ این قصه خروج آرامِ پایتخت از دست مردم عادی است.

در بنگاه‌های املاک تهران اتفاقی در حال رخ دادن است که دیگر نمی‌توان آن را نادیده گرفت. وقتی وارد سایت‌های خرید و فروش ملک می‌شوید، دیگر فقط با «پول پیش» و «اجاره ماهیانه» به ریال مواجه نیستید. آگهی‌هایی با عنوان «اجاره دلاری» یا «فقط مستاجر خارجی» حالا دیگر یک اتفاق عادی نیستند؛ این‌ها نشانه‌هایی از یک جراحی دردناک در بدنه اقتصاد شهر هستند. در مناطق یک تا سه تهران، مالکان دیگر ریال را قبول ندارند. آن‌ها دلار می‌خواهند. چرا؟ چون به پول ملی خودشان هم اعتماد ندارند. 

این فقط یک معامله نیست؛ یک دهن‌کجی است

بیایید صادق باشیم. وقتی مالک یک خانه در تهران، اجاره را به دلار مطالبه می‌کند، در حال انجام یک معامله ساده نیست. او دارد به کل اقتصاد ایران دهن‌کجی می‌کند. این کار یعنی «من خودم را از سرنوشت شما جدا کرده‌ام». وقتی صاحبخانه برای اجاره یک واحد مسکونی در پایتخت، دلار طلب می‌کند، عملاً دارد می‌گوید که دیگر دلیلی نمی‌بیند با بقیه مردم هم‌سرنوشت باشد. این یعنی ساختن جزیره‌هایی برای ثروتمندان در دل شهری که قاطبه مردمش برای خرید نان و برنج هم با ریال دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

شهر دوپاره؛ وقتی محله‌ها دیوارکشی می‌شوند

تحلیل این وضعیت کار سختی نیست. جامعه‌شناسان به این می‌گویند «تکه تکه شدن شهر». تهران در حال تبدیل شدن به دو شهر متفاوت است: یک شهرِ دلاری برای اقلیت پولدار که در برج‌هایشان با قیمت‌های جهانی زندگی می‌کنند، و یک شهر ریالی برای اکثریت مردم که هر روز سفره‌شان کوچک‌تر می‌شود. 

این ماجرا خیلی جنجالی‌تر از آن است که در صفحه اجتماعی روزنامه‌ها بماند. وقتی شما محله‌ای را با دلار قیمت‌گذاری می‌کنید، عملاً دارید مردم عادی را از آنجا بیرون می‌رانید. این یعنی ایجاد یک «آپارتاید اقتصادی». شما حق ندارید در محله‌هایی زندگی کنید که مالک آنجا تصمیم گرفته فقط با دلار معامله کند. 

چرا مسئولان ساکت‌اند؟

چرا این مالکان به راحتی آب خوردن قانون رسمی کشور را دور می‌زنند؟ مگر واحد پول رسمی کشور ریال نیست؟ وقتی آگهی‌های اجاره دلاری به راحتی در پلتفرم‌های رسمی منتشر می‌شوند، یعنی ما داریم به عادی‌سازیِ حذف ریال از معاملات تن می‌دهیم. این سکوت مسئولان، بدتر از خودِ دلار گرفتنِ مالکان است. این یعنی عملاً پذیرفته‌ایم که پایتخت کشور دیگر به پول ملی خودش تعلق ندارد.

ما با یک پدیده ساده روبرو نیستیم. این خروج سرمایه‌گذاران و مالکان از «قرارداد اجتماعی» است. وقتی صاحبخانه به مستاجر می‌گوید «فقط دلار»، یعنی از دایره هویت ملی خارج شده است. اگر این روند جلودار نداشته باشد، فردا روزی می‌بینید در سوپرمارکت‌های محله‌های بالای شهر هم برای یک شانه تخم‌مرغ باید دلار بدهید. 

تهران دارد گران می‌شود، این را همه می‌دانیم. اما تهران دلاری، یعنی «اخراج ریالی‌ها» از شهر. و این آغاز یک جنجال بزرگ اجتماعی است که دودش اول از همه به چشم کسانی می‌رود که هنوز با ریال زندگی می‌کنند و به امید بهبود اوضاع، در این شهر مانده‌اند.