اولین روز ماه ذی‌ الحجه، سالروز ازدواج آسمانی حضرت علی (ع) و حضرت فاطمه (س) + داستان خواستگاری حضرت علی (ع)

به گزارش رکنا، این روز فرخنده، سالروز ازدواج حضرت علی بن ابی‌طالب (ع) و حضرت فاطمه زهرا (س)، دختر گرامی پیامبر اکرم (ص) و برترین بانوی دو جهان است. پیوندی که نه بر اساس سنت‌های جاهلی و مناسبات دنیوی، بلکه به فرمان خداوند متعال و با نظارت مستقیم جبرئیل امین و شهادت فرشتگان آسمانی شکل گرفت و الگویی بی‌نظیر و جاودانه برای تمام مسلمانان تا پایان جهان گردید.

این روز مبارک در فرهنگ شیعه به عنوان «روز ازدواج» نامگذاری شده است و فرصتی مغتنم برای پاسداشت ارزش‌های ناب اسلامی در امر مقدس همسرداری و تشکیل خانواده است. عمر پربرکت این ازدواج به گستردگی خورشید می‌باشد و نام این دو بزرگوار برای همیشه در تاریخ اسلام جاودانه شده است.

جایگاه والای حضرت فاطمه (س) پیش از ازدواج

حضرت فاطمه زهرا (س)، دختر ارجمند حضرت محمد (ص) و حضرت خدیجه کبری (س)، از همان کودکی به پاکدامنی، عصمت و کرامت شهره بودند. پدر و مادر ایشان از اصیل‌ترین و شریف‌ترین خاندان‌های عرب به شمار می‌آمدند. پیامبر اکرم (ص) همواره می‌فرمود: «فاطمه پاره تن من است؛ هر که او را بیازارد، مرا آزرده و هر که مرا بیازارد، خدا را آزرده است.»

پیش از آنکه حضرت علی (ع) قدم در راه خواستگاری بگذارد، شخصیت‌های سرشناسی چون ابوبکر و عمر، دختر پیامبر را از ایشان خواستگاری کرده بودند. اما پیامبر اکرم (ص) به هر دو پاسخی یکسان داد: «فاطمه همچون من نیست که هر کس او را خواستگاری کند. او منتظر فرمان الهی و نظر خداوند متعال است.» این پاسخ روشنگر آن بود که سرنوشت این پیوند آسمانی پیش از این در لوح محفوظ رقم خورده و تنها کسی شایسته همسری فاطمه (س) است که در شب معراج، ندای «لا فتی الا علی، لا سیف الا ذوالفقار» را شنیده و در غدیر خم، مأموریت الهی برای جانشینی پیامبر را دریافت کرده است.

داستان خواستگاری حضرت علی (ع)

لحظات پر از شرم و حیا

روزی که حضرت علی (ع) تصمیم گرفت برای خواستگاری از حضرت فاطمه (س) به محضر پیامبر (ص) برود، دلی آکنده از عشق الهی و احترام به رسول خدا داشت. ایشان در حالی که از شدت حیا و شرم، چشمان خود را بر زمین دوخته بود، وارد منزل ام‌سلمه شد. ام‌سلمه از پشت در پرسید: «کیست؟» پیش از آنکه علی (ع) پاسخی بدهد، پیامبر (ص) که با نور نبوت حقیقت را درک کرده بود، فرمود: «در را باز کن و بگو داخل شود؛ زیرا کسی پشت در است که محبوب خدا و رسول است.»

شکستن سکوت توسط پیامبر (ص)

حضرت علی (ع) وارد شد، سلام کرد و در حضور رسول خدا (ص) نشست. اما چنان شرم و حرمت پیامبر (ص) در وجودش موج می‌زد که توان گفتن خواسته خود را نداشت. پیامبر (ص) که خود علی (ع) را از کودکی در دامان خود پرورده و با روحیات و شخصیت والای او آشنایی کامل داشت، سکوت را شکست و با مهربانی فرمود: «می‌بینم برای حاجتی اینجا آمده‌ای. خواسته‌ات را بر زبان آور و آنچه در دل داری بازگو کن که خواسته‌ات نزد من پذیرفته است.»

سخنان عاشقانه و مؤدبانه حضرت علی (ع)

حضرت علی (ع) با کلامی شیرین و سرشار از ادب و ارادت، چنین پاسخ داد:

«پدر و مادرم فدای شما ای رسول خدا! زمانی که خردسال بودم، مرا از دامان عمویتان ابوطالب و همسرشان فاطمه بنت اسد گرفتید و با غذای خود و به اخلاق و منش خود بزرگم کردید. نیکی و دل‌سوزی شما درباره من، از پدر و مادرم بیشتر و بهتر بود. تربیت و هدایتم به دست شما بوده و شما ای رسول خدا، به خدا سوگند ذخیره دنیا و آخرتم می‌باشید.

ای رسول خدا! اکنون که بزرگ شده‌ام، دوست دارم خانه و همسری داشته باشم تا در سایه انس با او، آرامش یابم و دین خود را کامل کنم. آمده‌ام تا دخترتان فاطمه را از شما خواستگاری کنم. آیا مرا می‌پذیرید؟»

اعلان رضایت و وحی الهی

چهره مبارک پیامبر (ص) همچون گل شکفته شد. گویا سال‌ها بود انتظار این لحظه را می‌کشید و دلش از شوق این پیوند آسمانی می‌تپید. اما از روی کرامت و احترام به مقام دخترش، پاسخ نهایی را بر عهده خود حضرت فاطمه (س) گذاشت. پس از آنکه ایشان نیز با کمال میل و رضایت، این پیوند را پذیرفتند، ناگهان جبرئیل امین بر پیامبر (ص) نازل شد و چنین گفت:

«ای محمد! خداوند متعال می‌فرماید: اگر علی را برای فاطمه نیافریده بودم، از آدم ابوالبشر تا روز قیامت، هیچ شوهر و همسری همتراز و همکفو فاطمه پیدا نمی‌شد.»

جهیزیه ساده و مهریه آسمانی

فروش زره برای شروع زندگی

پس از خواستگاری و مراسم عقد، زمان آن رسید که امام علی (ع) برای آغاز زندگی جدید خود با حضرت فاطمه (س)، وسایل ضروری زندگی را فراهم کند. حضرت علی (ع) در آن زمان جز شمشیر ذوالفقار و زرهی که در میدان‌های جهاد از آن استفاده می‌کرد، و شتری که در باغ‌های مدینه با آن کار می‌کرد تا از مهمانی انصار بی‌نیاز باشد، دارایی دیگری نداشت.

پیامبر اکرم (ص) به علی (ع) پیشنهاد داد که زره خود را بفروشد و مبلغ آن را به عنوان بخشی از مهریه حضرت فاطمه (س) در اختیار ایشان قرار دهد. زره به قیمت چهارصد درهم به فروش رفت. پیامبر (ص) مقداری از آن را به بلال حبشی داد تا برای دخترش عطر تهیه کند و باقیمانده آن را در اختیار عمار یاسر و گروهی از یاران خود قرار داد تا لوازم ضروری منزل را خریداری کنند.

جهیزیه ساده حضرت زهرا (س)

جهیزیه حضرت فاطمه (س) به‌قدری ساده و بی‌آلایش بود که امروز نیز برای هر انسان مادی‌گرایی شگفت‌انگیز است. این جهیزیه شامل موارد زیر بود:

    پیراهنی به ارزش هفت درهم

    چادری به ارزش چهار درهم

    تختی ساده از چوب خرما که با چند طناب بافته شده بود

    دو تشک از پشم گوسفند (یکی پر از لیف خرما و دیگری پر از پشم)

    چهار بالش از چرم که با لیف خرما پر شده بود

    یک کاسه و یک کوزه سفالی

    یک مشک آب

    یک آسیاب دستی برای آرد کردن گندم

    یک کفگیر چوبی

    یک مشربه (ظرف آب خوری)

    پرده‌ای از پشم

    یک قطعه حصیر

پیامبر اکرم (ص) تمام تلاش خود را به کار بست تا این ازدواج به ساده‌ترین و آسان‌ترین شکل ممکن انجام شود تا الگویی نیک و ماندگار برای جوانان مسلمان در تمام اعصار باشد.

مهریه حضرت زهرا (س)

مهریه حضرت فاطمه (س) به فرمان خداوند و به توصیه پیامبر (ص)، مبلغ پانصد درهم تعیین شد که رقم بسیار ناچیزی بود. این مبلغ در آن زمان معادل بهای یک زره ساده یا چند گوسفند بود. حکمت این مهریه پایین، تشویق جوانان به ازدواج آسان و دوری از تجملات و سخت‌گیری‌های بی‌جا در امر ازدواج بود.

اما شگفت‌انگیزتر از مهریه مادی، مهریه معنوی بود که خود حضرت فاطمه (س) درخواست کردند. بر اساس روایات معتبر، حضرت زهرا (س) از پدر بزرگوار خود خواستند که از خداوند متعال درخواست کند تا مهریه ایشان، شفاعت گناهکاران امت جدشان باشد. این درخواست بلندمرتبه توسط خداوند پذیرفته شد و حضرت فاطمه (س) به مقام شفیعه روز جزا نائل آمدند. به همین دلیل است که شیعیان در زیارت‌های خود، ایشان را با عنوان «یا فاطمه الزهرا اشفعی لی فی الجنة» می‌خوانند.

علاقه و وفاداری بی‌نظیر امیرالمؤمنین به حضرت فاطمه (س)

در شرایطی که چندهمسری در آن دوران در میان اعراب رواج داشت و بسیاری از مردان با داشتن همسر، همسران دیگری نیز اختیار می‌کردند، حضرت علی (ع) تا زمانی که حضرت فاطمه (س) در قید حیات بودند، هرگز همسر دیگری برنگزیدند. این وفاداری و احترام بی‌نظیر، نشان‌دهنده جایگاه والای فاطمه (س) در قلب علی (ع) بود. همان‌گونه که پیامبر اکرم (ص) نیز تا زمانی که حضرت خدیجه (س) زنده بود، همسری اختیار نکردند.

دلایل متعددی برای این وفاداری ذکر شده است:

۱. مقام عصمت حضرت فاطمه (س): فاطمه (س) یک زن عادی نبود، بلکه به فرموده پیامبر (ص) «حوریه انسیه» (حوری از بهشت در قالب انسان) و برترین زن جهان و برترین زن بهشتیان بود.

۲. احترام به پیامبر (ص): ازدواج با فاطمه (س) به درخواست خداوند و به دستور پیامبر (ص) انجام شد و حضرت علی (ع) برای حفظ حرمت دختر پیامبر، از هر کاری که موجب ناراحتی ایشان شود پرهیز می‌کرد.

۳. حدیث نبوی: پیامبر (ص) فرمودند: «هر کس دخترم فاطمه را آزار دهد، مرا آزار داده و هر کس مرا آزار دهد، خدا را آزار داده است.» علی (ع) نیز همواره بر این اصل پایبند بود.

پس از شهادت جانگداز حضرت فاطمه زهرا (س) در سال ۱۱ هجری قمری، حضرت علی (ع) مدتی تنها ماند. اما به دلیل سرپرستی فرزندان و رسیدگی به امور خانواده و در مواردی به اجبار، با زنان دیگری ازدواج کردند، همچون امامه (دختر زینب و ابوالعاص، خواهرزاده حضرت خدیجه و فاطمه)، ام‌البنین (مادر عباس علمدار)، لیلی بنت مسعود، اسماء بنت عمیس و... اما هیچ‌گاه محبت و وفاداری ایشان به فاطمه (س) کمرنگ نشد و در روایات آمده است که همواره با یاد و نام فاطمه (س) اشک می‌ریختند و قبر ایشان را زیارت می‌کردند.