نور آبی گوشی چه بلایی سر خواب و چشم‌ ها می‌ آورد؟

به گزارش رکنا، نور آبی بخشی طبیعی از نور مرئی است و از خورشید، لامپ‌های LED و صفحه نمایش تلفن همراه، تبلت و رایانه دریافت می‌شود. این نور در طول روز می‌تواند به هوشیاری کمک کند، اما قرار گرفتن در معرض نور آبی و نور شدید صفحه نمایش در ساعات پایانی شب ممکن است ریتم خواب و بیداری را مختل کند. در عین حال، شواهد فعلی نشان نمی‌دهد که نور آبی صفحه‌نمایش‌ها به‌طور مستقیم موجب آسیب دائمی شبکیه چشم شود.

نور آبی چیست؟

نور آبی بخشی از طیف نور مرئی با طول موج کوتاه است که به‌طور طبیعی در نور خورشید وجود دارد. نمایشگرهای گوشی، تبلت، تلویزیون و رایانه نیز بخشی از نور آبی را منتشر می‌کنند.

چشم انسان به نور محیط واکنش نشان می‌دهد و این پیام‌ها علاوه بر نقش در بینایی، در تنظیم ساعت زیستی بدن نیز مؤثر هستند. به همین دلیل زمان قرار گرفتن در معرض نور اهمیت زیادی دارد.

نور آبی چگونه روی مغز اثر می‌گذارد؟

یکی از مهم‌ترین اثرات شناخته‌شده نور آبی، تأثیر آن بر ریتم شبانه‌روزی بدن است. نور در ساعات روز به مغز پیام بیداری می‌دهد؛ اما قرار گرفتن در معرض نور زیاد، به‌خصوص نور کوتاه‌موج، در ساعات نزدیک خواب می‌تواند تولید ملاتونین را کاهش داده و زمان به خواب رفتن را به تأخیر بیندازد.

به همین دلیل، استفاده طولانی از موبایل یا تبلت در تختخواب می‌تواند خواب شبانه را دشوارتر کند. مشکل فقط خود نور نیست؛ محتوای شبکه‌های اجتماعی، بازی‌ها و پیام‌ها نیز می‌توانند مغز را در حالت فعال نگه دارند.

آیا نور آبی به چشم آسیب می‌زند؟

اینجا باید میان خستگی چشم دیجیتال و آسیب دائمی چشم تفاوت قائل شد.

بر اساس اطلاعات آکادمی چشم‌پزشکی آمریکا، تاکنون شواهد علمی معتبری وجود ندارد که نشان دهد نور آبی ساطع‌شده از صفحه‌نمایش‌های دیجیتال باعث آسیب شبکیه یا دژنراسیون وابسته به سن ماکولا می‌شود.

با این حال، خیره شدن طولانی به صفحه نمایش می‌تواند باعث علائمی مانند خشکی چشم، تاری موقت دید، سردرد، اشک‌ریزش و احساس خستگی چشم شود. یکی از دلایل مهم این مشکل، کاهش تعداد پلک زدن هنگام کار با صفحه نمایش است.

چرا بعد از کار با گوشی چشم‌ها خسته می‌شوند؟

وقتی مدت طولانی به صفحه نمایش نگاه می‌کنیم، معمولاً کمتر پلک می‌زنیم و چشم برای مدت زیادی روی فاصله نزدیک متمرکز می‌ماند. انعکاس نور و روشنایی نامناسب صفحه نیز می‌تواند ناراحتی را بیشتر کند.

بنابراین، هر احساس سوزش یا خستگی چشم بعد از کار با موبایل را نباید به «آسیب نور آبی» نسبت داد.

نور آبی و خواب؛ مهم‌ترین ارتباط

تأثیر نور آبی در ساعات شب از موضوعات مهم‌تر در سلامت خواب است. پژوهش‌ها نشان داده‌اند نور کوتاه‌موج در ساعات پیش از خواب می‌تواند ترشح ملاتونین را سرکوب یا زمان ترشح آن را به تأخیر بیندازد و در نتیجه شروع خواب را دشوارتر کند.

به همین دلیل متخصصان توصیه می‌کنند استفاده از تلفن همراه و سایر نمایشگرها پیش از خواب کاهش پیدا کند. آکادمی چشم‌پزشکی آمریکا نیز کاهش استفاده از صفحه نمایش در یک تا دو ساعت پیش از خواب و استفاده از حالت شب یا نور گرم‌تر نمایشگر را پیشنهاد می‌کند.

آیا عینک ضد نور آبی ضروری است؟

عینک‌های فیلترکننده نور آبی در سال‌های اخیر بسیار محبوب شده‌اند، اما شواهد درباره فواید آنها یکدست نیست.

یک مرور نظام‌مند کاکرین گزارش کرده است که لنزهای فیلترکننده نور آبی در کوتاه‌مدت اثر قابل‌توجهی در کاهش خستگی چشم ناشی از کار با رایانه نشان نداده‌اند و درباره تأثیر آنها بر خواب نیز نتایج قطعی نیست.

بنابراین برای محافظت از چشم، صرفاً خرید عینک ضد نور آبی ضروری نیست و رعایت اصول صحیح استفاده از نمایشگر اهمیت بیشتری دارد.

چطور اثرات استفاده طولانی از صفحه نمایش را کمتر کنیم؟

برای کاهش خستگی چشم و کمک به خواب بهتر می‌توان چند عادت ساده را رعایت کرد:

• شب‌ها روشنایی صفحه نمایش را کاهش دهید.
• از حالت Night Mode یا Dark Mode در ساعات پایانی شب استفاده کنید.
• پیش از خواب استفاده از موبایل و تبلت را محدود کنید.
• هنگام کار با رایانه، مرتب به نقطه‌ای دور نگاه کنید.
• قانون ۲۰-۲۰-۲۰ را رعایت کنید؛ یعنی هر ۲۰ دقیقه، حدود ۲۰ ثانیه به چیزی در فاصله حداقل ۲۰ فوتی نگاه کنید.
• صفحه نمایش را بیش از حد به صورت نزدیک نکنید.
• در محیط مناسب با نور کافی از گوشی یا رایانه استفاده کنید.
• اگر خشکی چشم دارید، استراحت‌های منظم برای چشم داشته باشید.

نور آبی روز با نور آبی شب یکسان نیست

قرار گرفتن در معرض نور طبیعی در طول روز بخشی از تنظیم طبیعی ساعت زیستی بدن است و نور آبی در این زمان می‌تواند به هوشیاری کمک کند. مسئله اصلی، قرار گرفتن طولانی در معرض نور شدید و صفحه نمایش در ساعات نزدیک خواب است.

چه زمانی باید به چشم‌پزشک مراجعه کنیم؟

اگر خشکی، درد چشم، تاری دید، سردرد یا سایر علائم بینایی به‌طور مداوم ادامه دارد یا با کاهش زمان استفاده از صفحه نمایش بهتر نمی‌شود، بهتر است برای بررسی علت با چشم‌پزشک مشورت شود.

جمع‌بندی

نور آبی بخشی طبیعی از نور محیط است و نمی‌توان آن را به‌طور کامل حذف کرد. نگرانی اصلی درباره استفاده از گوشی و سایر نمایشگرها بیشتر به قرار گرفتن در معرض نور در ساعات شب، اختلال احتمالی خواب و خستگی چشم ناشی از استفاده طولانی‌مدت مربوط می‌شود. شواهد فعلی نیز آسیب دائمی شبکیه را از نور آبی معمول صفحه‌نمایش‌ها تأیید نمی‌کند.

بهترین راهکار، کاهش استفاده از صفحه نمایش پیش از خواب، تنظیم نور صفحه، استراحت دادن به چشم‌ها و رعایت فاصله مناسب هنگام کار با دستگاه‌های دیجیتال است.