محل تجمع چربی در بدن با سرعت پیری مغز مرتبط است

به گزارش رکنا،  مطالعات تصویربرداری عصبی نشان دادهاند که افراد با نسبت بالاتر چربی شکمی به چربی کل بدن، حتی با شاخص توده بدنی (BMI) مشابه، حجم مغز کوچکتری در نواحی مرتبط با حافظه و یادگیری (مانند هیپوکامپ) دارند و الگوهای پیری مغز در آنها تسریع می شود. مکانیسم های احتمالی شامل التهاب مزمن ناشی از چربی احشایی، مقاومت به انسولین و اثرات عروقی است که می تواند جریان خون و اکسیژن رسانی به مغز را مختل کند. در مقابل، چربی زیرپوستی در برخی نواحی (مانند ران ها) اثرات محافظتی ملایمی نشان داده است. این یافته ها تأکید می کنند که توزیع چربی، نه فقط در وزن کلی بلکه برای سلامت مغز با افزایش سن مهم است.

بر اساس مطالعه جدیدی که در نشریه علمی "Nature Mental Health" منتشر شده است محل توزیع چربی در سراسر بدن و نه صرفا مقدار کل آن به طور مستقل و چشمگیری بر ساختار مغز، عملکرد آن و مهارت های شناختی در افراد میانسال و سالمند تأثیر می‌گذارد.

چربی‌های ذخیره‌شده در نواحی مختلف آناتومیک، از نظر بیولوژیکی رفتارهای کاملا متفاوتی دارند؛ چربی احشایی (چربی دور اندام‌های داخلی شکم) مواد شیمیایی التهابی ترشح می‌کند که با التهاب و تخریب سلول‌های عصبی مرتبط هستند، در حالی که چربی اندام‌ها (دست و پا) در برخی زمینه‌ها حتی ممکن است نقش محافظتی داشته باشند.

با وجود این شناخت نوظهور، بخش عمده‌ای از تحقیقات پیشین درباره چاقی و سلامت مغز صرفا بر BMI تکیه داشتند و تأثیرات مجزای هر یک از ذخایر چربی بر پیری مغز و زوال شناختی تا حد زیادی ناشناخته باقی مانده بود.

به گفته محققان چربی دست و تنه به شدت با نازک شدن قشر حسی-حرکتی مغز مرتبط است. چربی دست همچنین به طور مداوم با کاهش حجم هیپوکامپ (مرکز اصلی حافظه) همراه است. هر چهار نوع چربی (دست، پا، تنه و احشایی) با کاهش حجم ساختارهای عمیق مغز و ضعیف شدن اتصالات بین نواحی مرتبط با حرکت و هماهنگی مرتبطند.

ارتباط چربی شکمی با ماده سفید مغز

چربی عمیق شکمی قوی ترین ارتباط را با تخریب ماده سفید مغز دارد و با علائمی ازجمله کاهش تراکم فیبرهای عصبی، افزایش تجمع مایع در بافت مغز و ازهم گسیختگی فیبرهای عصبی چربی پا به طور منحصر به فردی با تضعیف اتصالات درون سیستم لیمبیک (تعدیل کننده احساسات، حافظه و پاداش) مرتبط است. 

شاخص توده بدن (BMI) سال هاست که به عنوان معیار استاندارد بالینی و پژوهشی برای سنجش چاقی استفاده می شود اما این شاخص نمی تواند نشان دهد که چربی در کدام بخش از بدن انباشته شده است. به گفته محققان اهمیت حیاتی در نظر گرفتن محل تجمع چربی، فراتر از شاخص توده بدنی در ارزیابی پیری مغز و زوال عقل را نباید نادیده گرفت.