کوچکترین کشور دنیا را بشناسید؛ هزار نفر جمعیت، صفر مگا‌شهر! / پرسش و پاسخ

به گزارش رکنا، واتیکان (Vatican City) که رسماً «دولت شهر واتیکان» نام دارد، کوچک‌ترین کشور مستقل جهان از نظر مساحت و جمعیت است؛ جواهری محصور در قلب شهر رم ایتالیا.

واتیکان در یک نگاه | اطلاعات کلیدی

تاریخچه | از امپراتوری روم تا پیمان لاتران

پیشینه تاریخی

سرزمین واتیکان برای قرن‌ها بخشی از قلمرو دولت پاپی (Papal States) بود که مناطق وسیعی از ایتالیای مرکزی را در بر می‌گرفت. در سال ۱۸۷۰، نیروهای جنبش اتحاد ایتالیا، رم را فتح کردند و دولت پاپی را منحل اعلام نمودند. پاپ‌های آن دوره خود را «زندانی واتیکان» می‌نامیدند و از خروج از محوطه واتیکان خودداری می‌کردند.

پیمان لاتران (۱۹۲۹)

این بن‌بست ۶۰ ساله سرانجام در ۱۱ فوریه ۱۹۲۹ با امضای پیمان لاتران بین بنیتو موسولینی (نخست‌وزیر ایتالیا) و کاردینال پیترو گاسپاری (نماینده پاپ) پایان یافت. بر اساس این پیمان:

• ایتالیا حاکمیت و استقلال واتیکان را به رسمیت شناخت

• واتیکان به عنوان یک کشور مستقل و بی‌طرف اعلام شد

• خسارت از دست‌رفته دولت پاپی به کلیسای کاتولیک پرداخت شد

از آن روز تا کنون، واتیکان به عنوان یک نهاد سیاسی مستقل به حیات خود ادامه داده است.

ساختار سیاسی؛ حکومتی با قدیمی‌ترین نظام انتخاباتی جهان

پاپ؛ رهبر مطلق

پاپ (که با عنوان «اسقف رم» نیز شناخته می‌شود) بالاترین مقام کلیسای کاتولیک و رئیس دولت واتیکان است. او دارای قدرت:

• قوه مجریه: انتصاب کاردینال‌ها و اسقف‌ها

• قوه مقننه: تصویب قوانین واتیکان

• قوه قضائیه: عفو و تخفیف مجازات

کنکلاو (Conclave)؛ انتخاب پاپ

زمانی که پاپ فوت می‌کند یا استعفا می‌دهد، کاردینال‌های زیر ۸۰ سال از سراسر جهان در کلیسای سیستین گرد هم می‌آیند تا جانشین او را انتخاب کنند. رأی‌گیری در نهایت مخفیانه انجام می‌شود و نتیجه با دود سفید (انتخاب) یا دود سیاه (عدم انتخاب) به جهانیان اعلام می‌گردد.

نهادهای مستقل

واتیکان با وجود وسعت بسیار کم، تقریباً تمام ارکان یک دولت مدرن را دارد:

جاذبه‌های گردشگری واتیکان | گنجینه هنر و ایمان

۱. کلیسای سنت پیتر (Basilica of St. Peter)

بزرگترین کلیسای جهان با مساحت بیش از ۱۵,۰۰۰ متر مربع و گنجایش ۶۰,۰۰۰ نفر. این بنا بر روی محل دفن پطرس (سنت پیتر)، یکی از حواریون مسیح ساخته شده است. میک‌آنژ، برنینی و رافائل از معماران این شاهکار رنسانس بودند.

۲. کلیسای سیستین (Sistine Chapel)

این کلیسا به دلیل نقاشی سقف اثر میک‌آنژ (شامل صحنه معروف «آفرینش آدم» و «داوری نهایی») مشهور است. در این مکان، کنکلاو برای انتخاب پاپ برگزار می‌شود.

۳. موزه واتیکان (Vatican Museums)

مجموعه‌ای از ۲۶ موزه و گالری با بیش از ۷۰,۰۰۰ اثر هنری از جمله:

• مجسمه لائوکئون (دوره یونان باستان)

• نقش‌برجسته‌های مصر باستان

• نقشه‌های طلایی ایتالیا (گالری نقشه‌ها)

۴. میدان سنت پیتر (St. Peter's Square)

این میدان بزرگ توسط برنینی طراحی شده و با ۲۸۴ ستون و ۱۴۰ مجسمه از قدیسان احاطه شده است. پاپ در روزهای یکشنبه از بالکن کلیسا به زائران برکت می‌دهد.

گارد سوئیسی؛ رنگین‌کمان محافظان واتیکان

نیروی محافظ سوئیسی (Pontifical Swiss Guard) قدیمی‌ترین ارتش فعال جهان (تأسیس ۱۵۰۶) است که وظیفه حفاظت از پاپ و امنیت واتیکان را بر عهده دارد.

نکته تاریخی: در جریان غارت رم (۱۵۲۷) ۱۴۷ نفر از ۱۸۹ نگهبان سوئیسی برای محافظت از پاپ کلیمنت هفتم جان خود را فدا کردند. این واقعه هر سال در ۶ مه گرامی داشته می‌شود.

واتیکان در رکوردهای جهانی گینس

واتیکان به عنوان کشور مستقل، چندین رکورد جهانی را در اختیار دارد:

برای مقایسه:

• واتیکان: ۰٫۴۴ کیلومتر مربع

• موناکو (دومین کشور کوچک جهان): ۲٫۰۲ کیلومتر مربع (حدود ۴.۶ برابر واتیکان)

• میدان نقش جهان اصفهان: حدود ۰٫۰۹ کیلومتر مربع (واتیکان تقریباً ۵ برابر این میدان است)

نکات جالب و شگفت‌انگیز درباره واتیکان

سوالات متداول

سوال ۱: آیا برای ورود به واتیکان نیاز به ویزا دارم؟

پاسخ: به عنوان بخشی از ایتالیا، قوانین منطقه شنگن (Schengen) اعمال می‌شود. اگر به ایتالیا سفر می‌کنید، بدون نیاز به ویزای جداگانه می‌توانید از واتیکان بازدید کنید.

سوال ۲: پست واتیکان چه ویژگی خاصی دارد؟

پاسخ: تمبرهای واتیکان (که اولین بار در ۱۹۲۹ منتشر شد) در میان کلکسیونرها بسیار ارزشمند است. سیستم پستی واتیکان مستقل از ایتالیا عمل می‌کند.

سوال ۳: آیا زنان می‌توانند در گارد سوئیسی خدمت کنند؟

پاسخ: خیر. اساسنامه گارد سوئیسی تنها به مردان اجازه عضویت می‌دهد.

سوال ۴: آیا واتیکان ارتش دارد؟

پاسخ: گارد سوئیسی عمدتاً تشریفاتی و حفاظتی است، اما در صورت نیاز به قدرت نظامی، ایتالیا طبق معاهده لاتران موظف به دفاع از واتیکان است.

سوال ۵: بزرگترین کشور جهان چند بار از واتیکان بزرگ‌تر است؟

پاسخ: روسیه با مساحت ۱۷ میلیون کیلومتر مربع، حدود ۳۸ میلیون بار از واتیکان بزرگ‌تر است.

جمع‌بندی نهایی

واتیکان، کشوری است که وسعتش را با نفوذ جبران کرده است. شاید از نظر جغرافیا تنها ۰٫۴۴ کیلومتر مربع باشد، اما از نظر معنوی، سرزمینی به گستردگی قلب بیش از یک میلیارد کاتولیک جهان است.

با کلیسای سنت پیتر باشکوه، کلیسای سیستین با نقاشی‌های جاودانه میک‌آنژ، و گارد سوئیسی با لباس‌های رنگارنگ، واتیکان یادآوری می‌کند که گاهی کوچک‌ترین موجودیت‌ها می‌توانند بزرگ‌ترین تأثیرات را بر جای بگذارند.

اگر روزی به رم سفر کردید، نیم روزی را به گشت و گذار در این کشور مینیاتوری اختصاص دهید – جایی که هر سنگ، هر مجسمه و هر کوچه، داستانی از ایمان، هنر و تاریخ را روایت می‌کند.