چرا دندان ۶ کودکان مهم است؟ اولین دندان دائمی که والدین نباید از آن غافل شوند

به گزارش رکنا، دندان شماره ۶ یکی از مهم‌ترین دندان‌های دائمی کودکان است که معمولاً در حدود شش‌سالگی می‌روید؛ اما بسیاری از والدین آن را با دندان شیری اشتباه می‌گیرند. بی‌توجهی به مراقبت از این دندان می‌تواند زمینه‌ساز پوسیدگی زودرس، اختلال در نظم دندان‌ها و مشکلات رشد فک شود.

دندان ۶ چیست و چه زمانی می‌روید؟

دندان شماره ۶ که در دندانپزشکی با عنوان «اولین آسیای بزرگ دائمی» شناخته می‌شود، نخستین دندان آسیاب دائمی است که معمولاً در سن ۶ تا ۷ سالگی در انتهای دندان‌های شیری ظاهر می‌شود.

نکته مهم این است که این دندان جایگزین هیچ‌یک از دندان‌های شیری نمی‌شود؛ بلکه مستقیماً در پشت آخرین دندان شیری می‌روید. به همین دلیل بسیاری از والدین تصور می‌کنند دندان تازه‌رویش‌یافته نیز شیری است و توجه کافی به آن ندارند. 

چرا دندان ششم تا این اندازه مهم است؟

دندان ششم فقط یک دندان آسیاب معمولی نیست؛ بلکه نقش مهمی در شکل‌گیری نظم دندان‌ها و نحوه قرار گرفتن فک بالا و پایین دارد.

این دندان از جمله عوامل مؤثر در تنظیم نحوه روی هم قرار گرفتن دندان‌ها هنگام جویدن است و موقعیت آن می‌تواند بر رویش و جایگاه دندان‌های بعدی تأثیر بگذارد.

از مهم‌ترین وظایف آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

- کمک به جویدن و خرد کردن مواد غذایی

- حفظ نظم قوس دندانی

- کمک به تنظیم ارتباط دندان‌های فک بالا و پایین

- مشارکت در شکل‌گیری صحیح الگوی بایت

- حفظ عملکرد مناسب سیستم جونده

اگر دندان ۶ زود پوسیده شود چه اتفاقی می‌افتد؟

این دندان به دلیل شیارها و فرورفتگی‌های سطح جونده، در معرض تجمع پلاک و پوسیدگی قرار دارد. همچنین چون از نخستین دندان‌های دائمی است که می‌روید، مدت بیشتری در معرض عوامل پوسیدگی‌زا قرار می‌گیرد.

در صورت تخریب شدید یا از دست رفتن زودهنگام آن، ممکن است مشکلاتی مانند جابه‌جایی دندان‌های مجاور، اختلال در بایت و دشوارتر شدن درمان‌های بعدی ایجاد شود.

بررسی‌های علمی نیز نشان می‌دهند که دندان‌های آسیای اول دائمی از دندان‌های مستعد پوسیدگی در دوران کودکی هستند. 

چگونه از دندان ششم کودکان مراقبت کنیم؟

مراقبت از این دندان باید از همان زمان رویش آغاز شود. رعایت چند نکته ساده می‌تواند خطر پوسیدگی و آسیب آن را کاهش دهد:

1. مسواک زدن منظم: کودک باید روزی دو بار، هر بار به مدت دو دقیقه با خمیردندان حاوی فلوراید متناسب با سن خود مسواک بزند.

2. کم کردن مصرف قند: مصرف مکرر شیرینی، شکلات، آب‌نبات و نوشیدنی‌های شیرین احتمال پوسیدگی را افزایش می‌دهد.

3. استفاده از نخ دندان: تمیز کردن فاصله میان دندان‌ها به پیشگیری از پوسیدگی نقاطی که مسواک به آنها دسترسی ندارد کمک می‌کند.

4. معاینه منظم دندانپزشکی: بررسی دندان‌های تازه‌رویش‌یافته امکان شناسایی زودهنگام پوسیدگی و مشکلات مینای دندان را فراهم می‌کند.

5. فلورایدتراپی و فیشورسیلانت: دندانپزشک ممکن است با توجه به میزان خطر پوسیدگی، استفاده از وارنیش فلوراید یا پوشاندن شیارهای سطح جونده دندان با مواد محافظ را توصیه کند. 

جدول راهنمای مراقبت از دندان ۶

آیا دندان ششم قابل جایگزینی است؟

از دست دادن زودهنگام یک دندان دائمی، به‌ویژه دندان آسیای اول، می‌تواند پیامدهای طولانی‌مدتی داشته باشد.

در برخی کودکان، از دست رفتن این دندان ممکن است موجب حرکت دندان‌های مجاور و تغییر در فضای مورد نیاز برای رویش دندان‌های بعدی شود.

البته تصمیم درباره حفظ، ترمیم یا در موارد خاص کشیدن این دندان باید با بررسی تخصصی دندانپزشک کودکان و شرایط رشد فک گرفته شود. 

نقش والدین در حفظ دندان‌های دائمی کودکان

والدین باید بدانند که مراقبت از دندان‌های دائمی از همان سال‌های نخست مدرسه اهمیت ویژه‌ای دارد. بهتر است رویش دندان ششم را زیر نظر داشته باشند و تا زمانی که کودک مهارت کافی برای مسواک زدن صحیح پیدا نکرده، در تمیز کردن دندان‌های او نظارت و کمک کنند.

آموزش بهداشت دهان و دندان در این سن می‌تواند از مشکلاتی جلوگیری کند که در آینده به درمان‌های پیچیده و پرهزینه نیاز دارند.

جمع‌بندی

دندان شماره ۶ یکی از مهم‌ترین دندان‌های دائمی کودکان است که معمولاً در شش‌سالگی می‌روید و نقش مهمی در جویدن، نظم دندان‌ها و عملکرد صحیح فک دارد.

از آنجا که این دندان جایگزین دندان شیری نمی‌شود، ممکن است والدین متوجه دائمی بودن آن نشوند. بنابراین آگاهی خانواده‌ها، مسواک زدن منظم، تغذیه مناسب و مراجعه به‌موقع به دندانپزشک نقش مهمی در حفظ این دندان تا بزرگسالی دارند.

پیام مهم به والدین: دندان شش را با دندان شیری اشتباه نگیرید؛ این دندان دائمی است و باید از نخستین روزهای رویش از آن مراقبت کنید.