‍ اکونومیست: ترامپ شاید خاورمیانه را آن‌قدر دوست دارد که آن را به نابودی بکشاند

به گزارش خبرگزاری رکنا، نشریه اکونومیست در مقاله‌ای با عنوان «دونالد ترامپ شاید خاورمیانه را تا سرحد مرگ دوست داشته باشد» به بررسی پیامدهای سیاست‌های رئیس‌جمهور آمریکا در خاورمیانه و تغییر نگاه کشورهای عربی حوزه خلیج فارس به واشنگتن پس از جنگ ایران پرداخته است. محور اصلی این مقاله، تناقض میان الگوی سیاسی مورد علاقه ترامپ و چشم‌انداز اقتصادی کشورهای منطقه است؛ تناقضی که به اعتقاد نویسنده، می‌تواند آینده توسعه و ثبات خاورمیانه را با مخاطره روبه‌رو کند.

اکونومیست برای توضیح این وضعیت به سفر ترامپ به ریاض در مه ۲۰۲۵ بازمی‌گردد؛ سفری که طی آن رئیس‌جمهور آمریکا از الگوی حکمرانی کشورهای عربی خلیج فارس تمجید کرد. ترامپ رهبران این کشورها را به دلیل تأکید بر حاکمیت ملی، حفظ ارزش‌های سنتی و پیشبرد برنامه‌های اقتصادی بلندپروازانه تحسین می‌کرد. در آن زمان، دولت‌های عربی امیدوار بودند که با حضور ترامپ در کاخ سفید، دوره تازه‌ای از روابط نزدیک‌تر با آمریکا آغاز شود؛ دوره‌ای که در آن واشنگتن نه‌تنها با ساختار سیاسی این کشورها مسئله‌ای نداشته باشد، بلکه از برنامه‌های توسعه اقتصادی آنها نیز حمایت کند.

اما به نوشته اکونومیست، پس از جنگ ایران، نگاه رهبران و نخبگان سیاسی و اقتصادی منطقه به ترامپ تغییر کرده است. در ابوظبی، دوحه و دبی، نگرانی از پیامدهای جنگ افزایش یافته و مقام‌های منطقه‌ای نسبت به سیاست‌های آمریکا ابراز نارضایتی می‌کنند. از نگاه آنها، جنگی که با مشارکت آمریکا و اسرائیل علیه ایران شکل گرفت، امنیت و ثبات اقتصادی منطقه را در معرض تهدید قرار داده است.

نویسنده مقاله معتقد است میان دو ویژگی مورد علاقه ترامپ نوعی تناقض وجود دارد: از یک سو، او از ملی‌گرایی تهاجمی، حاکمیت مطلق دولت‌ها و رهبران قدرتمندی حمایت می‌کند که بدون توجه به محدودیت‌های بین‌المللی منافع خود را دنبال می‌کنند؛ از سوی دیگر، خواهان تبدیل خاورمیانه به مرکزی جهانی برای تجارت، سرمایه‌گذاری، گردشگری و فناوری است. این در حالی است که تحقق چنین چشم‌اندازی به ثبات سیاسی، امنیت و پیش‌بینی‌پذیری نیاز دارد.

اکونومیست در ادامه به برنامه‌های اقتصادی کشورهای عربی خلیج فارس اشاره می‌کند. عربستان سعودی، امارات و قطر در سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای در حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی، مراکز داده، گردشگری، حمل‌ونقل هوایی و خدمات مالی انجام داده‌اند تا وابستگی اقتصاد خود به نفت و گاز را کاهش دهند. با این حال، تداوم درگیری‌های نظامی و تهدید مسیرهای تجاری می‌تواند این برنامه‌ها را با مشکل مواجه کند. به نوشته این نشریه، تأسیسات نفتی و ساختمان‌های دولتی را می‌توان با سامانه‌های دفاعی محافظت کرد، اما امنیت فرودگاه‌ها، مسیرهای کشتیرانی، تأسیسات آب‌شیرین‌کن و مراکز داده در برابر تهدیدهای مستمر به‌سادگی قابل تضمین نیست. افزون بر خسارت‌های مستقیم، تداوم ناامنی می‌تواند اعتماد سرمایه‌گذاران و شرکت‌های بین‌المللی را نیز تضعیف کند.

بخش دیگری از مقاله به نگرانی کشورهای عربی درباره آینده روابط با ایران اختصاص دارد. اکونومیست می‌نویسد این کشورها از حملات ایران به خاک خود ناراضی‌اند، اما در عین حال خواهان جلوگیری از تداوم منازعه و برقراری ترتیباتی برای کاهش تنش با تهران هستند. آنها از احتمال کنترل مؤثر ایران بر تنگه هرمز و دریافت امتیاز برای عبور کشتی‌ها نگران‌اند، اما هم‌زمان معتقدند ادغام ایران در اقتصاد جهانی می‌تواند به کاهش انگیزه‌های تقابل کمک کند.

در این میان، مقاله به نگرانی برخی مقام‌های منطقه‌ای از ساختار قدرت در ایران نیز اشاره می‌کند. از نگاه این مقام‌ها، تداوم جنگ ممکن است موقعیت نیروهای تندرو و نظامی را تقویت کند و چشم‌انداز دستیابی به توافقی پایدار را دشوارتر سازد. به روایت اکونومیست، برخی همسایگان عرب ایران معتقدند آینده باثبات منطقه به شکل‌گیری ساختاری در ایران وابسته است که توسعه اقتصادی و رفاه عمومی را در اولویت قرار دهد.

اکونومیست در پایان، تناقض اصلی سیاست ترامپ را در تلاش برای جمع میان دو هدف متعارض می‌بیند: حمایت از رهبران ملی‌گرا و قدرتمند در منطقه و تبدیل خاورمیانه به قطبی امن برای تجارت و سرمایه‌گذاری جهانی. از نگاه این نشریه، تداوم منازعات نظامی و بی‌ثباتی امنیتی می‌تواند همان چشم‌انداز اقتصادی را تضعیف کند که ترامپ و متحدان عربش خواهان تحقق آن هستند.