رشاد: پس از اعلام رهبر جدید، مهمترین وظیفه مردم پیروی عملی از تصمیمات اوست

به گزارش رکنا، در پی شرایط جنگی کشور و همزمان با شهادت رهبر انقلاب اسلامی، موضوع تعیین جانشین و انتخاب رهبر جدید به یکی از مباحث مهم در فضای عمومی کشور تبدیل شده است.

در همین راستا، حجت‌الاسلام والمسلمین علی‌اکبر رشاد رئیس شورای علمیه‌های استان تهران و استاد خارج حوزه، در ویژه‌برنامه «جنگ رمضان؛ صلح امروز» از شبکه خبر، به تشریح ویژگی‌های رهبر آینده و روند انتخاب وی در ساختار حقوقی جمهوری اسلامی پرداخت.

رشاد در ابتدای سخنان خود با تسلیت شهادت رهبر انقلاب، فرماندهان نظامی و مردم ایران، اظهار کرد: همه ما سوگوار و داغدار هستیم؛ داغی که به تعبیر او «هرگز سرد نخواهد شد».

نظام اسلامی بر پایه ولایت شکل گرفته است

وی با تأکید بر ماهیت ولایی نظام جمهوری اسلامی گفت: جوهره این نظام، نظام ولایی است و ستون فقرات آن ولی‌امر محسوب می‌شود. از نگاه فقه شیعه، ولی‌امر باید «فقیه جامع‌الشرایط» باشد.

به گفته رشاد، نخستین شرط رهبری اجتهاد است؛ به این معنا که فرد باید توان استنباط احکام شرعی را داشته باشد و بتواند در مواجهه با مسائل جدید، بر اساس قواعد فقهی و اصول اجتهاد نظر ارائه کند. وی افزود: این توانایی باید به صورت ملکه در فرد شکل گرفته باشد تا بتواند به سرعت و با تسلط علمی به مسائل فقهی پاسخ دهد.

عدالت، مدیریت و زهد از شروط اساسی رهبری

رئیس شورای علمیه‌های استان تهران ادامه داد: رهبر علاوه بر اجتهاد باید از عدالت برخوردار باشد؛ عدالتی که آثار آن در جامعه آشکار شود. همچنین توانایی مدیریت کشور، تدبیر، قدرت تصمیم‌گیری در مسائل کلان و تعامل با متخصصان از دیگر ویژگی‌های ضروری رهبر است.

وی در تشریح ابعاد اخلاقی رهبری نیز گفت: رهبر باید فردی زاهد، ساده‌زیست و به دور از دنیاطلبی و شهرت‌طلبی باشد؛ انسانی که هوای نفس را مهار کرده و در درون خود حب دنیا نداشته باشد. به گفته رشاد، چنین فردی باید دارای «قلب سلیم» باشد؛ قلبی که محل محبت خداوند و مردم باشد.

سازوکار انتخاب رهبر در قانون اساسی

رشاد در ادامه به فرآیند انتخاب رهبر در قانون اساسی جمهوری اسلامی اشاره کرد و گفت: قانون اساسی که در سال ۱۳۵۸ با رأی ۹۸.۲ درصد مردم تصویب شد و به تأیید امام خمینی رسید، سازوکار مشخصی برای انتخاب رهبر تعیین کرده است.

به گفته او، تشخیص اینکه چه کسی دارای شرایط رهبری است، امری تخصصی است و عموم مردم قادر به ارزیابی دقیق آن نیستند؛ همان‌گونه که در سایر حوزه‌های تخصصی مانند پزشکی نیز تشخیص مهارت متخصصان برای همه امکان‌پذیر نیست. به همین دلیل در قانون اساسی پیش‌بینی شده است که از سراسر کشور، فقهایی با شرایط مشخص از طریق رأی مردم انتخاب شوند و در نهادی به نام مجلس خبرگان رهبری گرد هم آیند.

نقش مجلس خبرگان در انتخاب «اصلح»

رشاد با بیان اینکه مجلس خبرگان در حال حاضر ۸۸ عضو دارد، توضیح داد: این فقها پس از بررسی افراد واجد شرایط، از میان آنان کسی را که از نظر صلاحیت و شایستگی «اصلح» است، برای رهبری انتخاب می‌کنند.

وی تصریح کرد: از یک منظر می‌توان گفت خبرگان مصداق فردی را کشف می‌کنند که بر اساس آموزه‌های دینی و روایات، صلاحیت ولایت بر امت را دارد. این سازوکار در عین حال دو بُعد فقهی و مردم‌سالارانه را توأمان تأمین می‌کند؛ زیرا اعضای مجلس خبرگان نیز با رأی مستقیم مردم انتخاب می‌شوند.

به گفته رشاد، خبرگان پس از بررسی گزینه‌ها و بحث‌های کارشناسی، رأی‌گیری می‌کنند و فردی که بیشترین رأی را کسب کند به عنوان رهبر معرفی می‌شود و در این مرحله ولایت او فعلیت می‌یابد.

نقش مردم پس از انتخاب رهبر

وی در بخش دیگری از سخنان خود به وظایف مردم پس از انتخاب رهبر اشاره کرد و گفت: مردم تنها با انتخاب نمایندگان خود در مجلس خبرگان نقش ایفا نمی‌کنند، بلکه پس از تعیین رهبر نیز باید از او حمایت کنند.

رشاد تأکید کرد: جامعه باید به اشکال مختلف بیعت و التزام خود را با رهبر جدید اعلام کند. به گفته او، این بیعت می‌تواند در قالب بیانیه‌ها، طومارها یا اجتماعات مردمی از سوی اقشار مختلف جامعه مانند دانشگاهیان، پزشکان، اصناف و سایر گروه‌ها صورت گیرد.

وی یادآور شد: در گذشته مردم به صورت حضوری با رهبران انقلاب بیعت می‌کردند، اما در شرایط کنونی می‌توان این بیعت را در قالب تجمعات و بیانیه‌ها اعلام کرد.

اطاعت از ولی‌امر یک تکلیف شرعی است

رئیس شورای علمیه‌های استان تهران ادامه داد: پس از اعلام رهبر جدید، مهم‌ترین وظیفه مردم پیروی عملی از تصمیمات اوست. او تصریح کرد که تصمیمات رهبر صرفاً فردی نیست، بلکه حاصل مشورت با کارشناسان، مدیران و متخصصان در حوزه‌های مختلف است.

رشاد با اشاره به شرایط جنگی کشور گفت: ملت ایران در این مقطع تاریخی شجاعت و ایثار کم‌نظیری از خود نشان داده‌اند و باید همواره آماده جهاد و دفاع باشند.

تداوم مسیر «امامین انقلاب»

وی در پاسخ به پرسشی درباره امکان تداوم مسیر دو رهبر پیشین انقلاب ـ حضرت امام خمینی و رهبر شهید انقلاب ـ اظهار کرد: ممکن است تصور شود فاصله میان رهبر آینده با این دو شخصیت تاریخی زیاد باشد، اما فرآیند قانونی و بررسی‌های دقیق خبرگان تلاش می‌کند این فاصله را به حداقل برساند.

رشاد یادآور شد: در زمان انتخاب رهبر پیشین نیز برخی تصور می‌کردند فاصله زیادی با بنیانگذار انقلاب وجود دارد، اما در ادامه مشخص شد که چنین برداشتی درست نبوده است.

انتخاب رهبر در چارچوب قانون و مبانی دینی

وی تأکید کرد: انتخاب رهبر در جمهوری اسلامی نه بر اساس احساسات یا تصادف، بلکه بر پایه قانون اساسی و معیارهای دقیق صورت می‌گیرد.

رشاد همچنین با اشاره به مبانی کلامی در اندیشه شیعه گفت: بر اساس «قاعده لطف»، خداوند بندگان را در مسائل خطیر رها نمی‌کند و در چنین شرایطی هدایت الهی شامل حال جامعه خواهد شد.

به گفته او، همان‌گونه که در گذشته از میان مراجع، امام خمینی و سپس رهبر شهید انقلاب برگزیده شدند، در این مقطع نیز فردی شایسته برای هدایت جامعه انتخاب خواهد شد.

هدایت الهی و حضرت حجت در انتخاب رهبر

وی با اشاره به اعتقاد شیعیان به نقش امام زمان(عج) در هدایت جامعه افزود: در مسائل بنیادین امت اسلامی، هدایت الهی جاری است و به باور او، خبرگان ملت نیز در مسیر انتخاب فرد شایسته هدایت خواهند شد.

رشاد در پایان خاطرنشان کرد: رهبری ایران صرفاً مسئله‌ای داخلی نیست و مواضع جمهوری اسلامی در عرصه بین‌المللی تأثیرگذار است. به اعتقاد او، رهبر آینده نیز همچون رهبران پیشین انقلاب، هدایت «کشتی پرتلاطم اما پیش‌رونده انقلاب و جبهه مقاومت» را بر عهده خواهد گرفت.