گرههای دانشگاه با دندان باز نمیشود؛ راهِ برونرفت، گفتوگو و عقلانیت است
دانشگاه در ایران همواره آیینهای از تحولات و دغدغههای اجتماعی بوده است؛ محیطی زنده که نسبت به وقایع پیرامونی بیتفاوت نمیماند. در روزهای اخیر، برگزاری تجمعهایی به مناسبت چهلم کشتهشدگان ۱۸ و ۱۹ دیماه در برخی دانشگاهها، با اعتراض گروهی دیگر از دانشجویان همراه شد و در مواردی به درگیری فیزیکی انجامید. طرح برخی شعارهای تند نیز فضای دانشگاه را ملتهبتر کرد.
در چنین شرایطی، واکنشها به جای آنکه به سمت آرامسازی فضا حرکت کند، در مواردی رنگ و بوی تهدید به خود گرفت. اظهارات امیرحسین ثابتی، نماینده تهران در مجلس، درباره آغاز روند استیضاح وزیر علوم در صورت «جمع نشدن وضعیت»، نشاندهنده رویکردی است که بیش از آنکه بر حل مسئله تمرکز داشته باشد، بر فشار سیاسی تکیه دارد.
در مقابل، حسین سیماییصراف، وزیر علوم، بر این نکته تأکید کرده که دانشگاه نباید نسبت به اتفاقات جامعه بیتفاوت و بیتعهد باشد. او از مأموریت یافتن هفت دانشگاه از سوی رئیسجمهور برای بررسی زمینهها و دلایل حوادث ۱۴۰۴ و ارائه پیشنهادهای سیاستی خبر داده است؛ رویکردی که بر مطالعه علمی، تحلیل ریشهای و ارائه راهکار اجرایی استوار است، نه برخوردهای هیجانی.
در حالیکه تجمعات دانشجویی به مناسبت چهلم کشتهشدگان ۱۸ و ۱۹ دیماه در برخی دانشگاهها به تنش و درگیری کشیده شده، تقابل تهدیدآمیز میان برخی نمایندگان مجلس و وزارت علوم بر پیچیدگی اوضاع افزوده است. تجربه نشان میدهد گرههای اجتماعی را نمیتوان با فشار و تهدید گشود؛ دانشگاه بیش از هر زمان دیگری به گفتوگو، تدبیر و مدیریت عقلانی نیاز دارد.
در همین چارچوب، موضعگیری فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، نیز حائز اهمیت است. او با تأکید بر اینکه «دانشجو حق اعتراض دارد، اما عقلانیت و گفتوگو راهحل است»، همزمان بر خطوط قرمز ملی از جمله احترام به پرچم ایران تأکید کرده و از برخورد رئیسجمهور با کسانی که «نمک به زخم مردم میپاشند» سخن گفته است. این موضع، تلاش برای جمع میان حق اعتراض و حفظ چارچوبهای قانونی و ملی را نشان میدهد.
واقعیت آن است که دانشگاه نه پادگان است و نه میدان تسویهحساب سیاسی. تجربههای گذشته نشان داده هر زمان مسائل دانشجویی امنیتی یا صرفاً سیاسی شده، شکافها عمیقتر و هزینهها بیشتر شده است. گرههای اجتماعی را نمیتوان با دندان باز کرد؛ فشار و تهدید شاید در کوتاهمدت سکوتی ظاهری ایجاد کند، اما مسئله را حل نمیکند.
راه درست، شنیدن صدای دانشجو، تفکیک اعتراض مدنی از رفتارهای هنجارشکنانه، و فراهم کردن بستر گفتوگوست. اگر دانشگاه بتواند در فضایی امن و قانونمند، زمینه طرح دیدگاههای متفاوت را فراهم کند، خود به عاملی برای کاهش تنش بدل خواهد شد.
امروز بیش از هر زمان دیگری، کشور نیازمند عقلانیت جمعی است. هم نمایندگان مجلس، هم دولت و هم مدیریت دانشگاهها باید به جای رقابت در تهدید و موضعگیریهای تند، به سمت راهکارهای تعاملی حرکت کنند. دانشگاه میتواند محل تولید راهحل باشد، نه بازتولید بحران؛ به شرط آنکه اجازه دهیم گرهها با دست تدبیر باز شود، نه با دندانِ تقابل.
ارسال نظر