ایران در یک قدمی ساخت سلاح استراتژیک

به گزارش رکنا، در سال‌های اخیر، هر بار که ایران از یک موشک جدید رونمایی می‌کند، رسانه‌های بین‌المللی به تحلیل و گمانه‌زنی درباره توانایی‌های موشکی کشور می‌پردازند. یکی از پرسش‌های کلیدی این است که آیا ایران به فناوری موشک بالستیک قاره‌پیما (ICBM) دست یافته است یا نه. این پرسش بیشتر بر پایه تحلیل روند پیشرفت فناوری موشکی، برد موشک‌های موجود و ظرفیت‌های مهندسی ایران شکل می‌گیرد تا شواهد علنی و قطعی.

پیشرفت‌های کلیدی ایران در حوزه موشکی

ایران تاکنون به‌طور رسمی از داشتن موشک قاره‌پیما خبر نداده و هیچ آزمایش عمومی با مشخصات یک ICBM گزارش نشده است. با این حال، برخی تحلیلگران غربی معتقدند که مسیر فنی ایران در توسعه موشک‌های بالستیک می‌تواند از نظر تئوری به چنین قابلیتی منتهی شود. همچنین مطالبی ضد و نقیض و تایید نشده از وجود موشک های قاره پیما در انبارهای تسحیلاتی در ایران حکایت دارد که بیشتر در فضای اجتماعی دست به دست می شود.

در دو دهه اخیر، ایران تمرکز زیادی بر توسعه موشک‌های بالستیک با برد متوسط (MRBM) و برد بلند (IRBM) داشته است. موشک‌هایی مانند شهاب-۳، قدر، عماد، خرمشهر و اخیراً سجیل و فتاح نشان‌دهنده پیشرفت در حوزه‌های زیر هستند:

• گذار از سوخت مایع به سوخت جامد پیشرفته

• افزایش دقت اصابت (CEP)

• توسعه موشک‌های دو مرحله‌ای

• فناوری کلاهک‌های مانورپذیر (MaRV)

• توانایی پرتاب ماهواره به مدار (SLV)

پرتاب‌های فضایی و شباهت آن‌ها با فناوری ICBM

یکی از نکات مورد توجه تحلیلگران، شباهت فناوری پرتابگرهای ماهواره‌ای ایران با فناوری لازم برای ساخت ICBM است. اصول مهندسی پرتابگرهای فضایی و موشک‌های قاره‌پیما در بسیاری موارد مشابه است؛ هر دو نیازمند چندمرحله‌ای بودن، خروج از جو و هدایت دقیق در فاز بازگشت هستند. به همین دلیل، هر پرتاب موفق ماهواره با پرتابگر جدید، به‌عنوان نشانه‌ای از «قابلیت بالقوه» ایران برای ساخت ICBM تلقی می‌شود، بدون آنکه لزوماً نشان‌دهنده داشتن آن باشد.

ویژگی‌های موشک بالستیک قاره‌پیما

یک موشک بالستیک قاره‌پیما (ICBM) بردی بیش از ۵۵۰۰ کیلومتر دارد و قادر است کلاهکی را از یک قاره به قاره دیگر منتقل کند. ویژگی‌های اصلی آن عبارتند از:

• چندمرحله‌ای بودن برای رسیدن به سرعت و ارتفاع لازم

• سامانه هدایت بسیار دقیق در خارج از جو

• قابلیت حمل کلاهک‌های سنگین یا چندگانه (MIRV)

• توانایی عبور از سامانه‌های پدافند موشکی پیشرفته

وضعیت فعلی ایران

برد اعلام‌شده موشک‌های ایران کمتر از محدوده تعریف‌شده برای ICBM است و بیشترین برد مطرح‌شده حدود ۲۵۰۰ کیلومتر است. با این حال، ایران توانایی ساخت موتورهای چندمرحله‌ای و توسعه فناوری سوخت جامد پیشرفته را نشان داده است. همچنین تجربه عملی پرتاب به مدار پایین زمین و زیرساخت مهندسی لازم برای افزایش برد موشک‌ها، ظرفیت بالقوه ایران برای رسیدن به ICBM را نشان می‌دهد.

به عبارت دیگر، ایران هنوز موشک قاره‌پیما ندارد، اما توانسته است به آستانه فنی لازم برای ساخت چنین موشکی نزدیک شود و دستیابی به آن در آینده، دور از دسترس نیست.