تکرار سرگردانی کامیونداران در مرزها / رانندگان ایرانی قربانی بروکراسی مرزی از دوغارون تا ازبکستان

به گزارش خبرنگار اقتصادی رکنا، جمعی از رانندگان ترانزیت ایرانی طی روزهای اخیر از بلاتکلیفی و توقف طولانی‌ مدت در مرز ازبکستان خبر داده اند؛ مشکلی که به گفته آنان ناشی از نبود سند *«دوزبلاغ» است و موجب شده ده‌ ها کامیون امکان ورود به خاک این کشور را نداشته باشند.

بر اساس گزارش‌ ها، حدود ۲۰۰ راننده ایرانی از تاریخ ۳۱ ژانویه (۱۱ بهمن) در مرز ازبکستان متوقف شده اند. همچنین تعدادی از رانندگانی که از مسیر ازبکستان در حال بازگشت به سمت بندرعباس بودند، در مرز ترکمنستان با شرایط مشابهی مواجه شده و امکان ادامه مسیر را نیافته‌ اند. رانندگان در تماس با رسانه‌ ها از کمبود امکانات رفاهی، سوخت و خدمات اولیه در مناطق مرزی گلایه کرده‌ اند و مدعی‌ اند با وجود ارسال هزاران برگ دوزبلاغ، این اسناد هنوز در اختیار آنان قرار نگرفته است.

در مقابل، برخی مسئولان حوزه حمل‌ و نقل جاده‌ ای، افزایش فصلی حجم تردد در مرزها را عامل اصلی ایجاد این اختلال عنوان کرده و اعلام کرده‌ اند دوزبلاغ‌ها در اختیار انجمن‌ های باربری قرار گرفته تا مطابق اسناد حمل میان رانندگان توزیع شود.

با این حال، بروز چنین مشکلاتی مسبوق به سابقه است و طی سالهای گذشته نیز رانندگان ایرانی بارها در مرزهای مختلف گرفتار توقف‌ های طولانی شده اند. از جمله در مرز دوغارون، رانندگان ماه‌ ها با معطلی مواجه بودند و اکنون نیز گزارش‌ ها از افزایش زمان خواب کامیون‌ ها در این مرز تا حدود هشت روز حکایت دارد. این وضعیت در حالی رخ می‌ دهد که بر اساس توافقات میان ایران و افغانستان، امکان تردد روزانه حدود دو هزار کامیون در این مرز پیش‌ بینی شده است.

کارشناسان معتقدند با توجه به افزایش صد درصدی حجم بار صادراتی از ایران و توقف کامل مسیر ترانزیتی پاکستان، مشکلات ایجاد شده در مرزها نشان‌ دهنده کاهش کارایی عملیات ترانزیت و ضعف در مدیریت هماهنگ دستگاه‌ های مسئول است. در حال حاضر نهادهای مختلفی از جمله مرزبانی، گمرک، پلیس امنیت اقتصادی و مراکز قرنطینه در مرزها فعالیت دارند اما نبود هماهنگی مؤثر میان این دستگاه‌ ها یکی از عوامل اصلی ایجاد گلوگاه‌ های ترانزیتی عنوان می‌شود.

در این میان، سند «گذر تا گذر ترانزیت» که آذر ماه سال جاری از سوی مجلس ابلاغ شد، به عنوان یکی از راهکارهای کاهش بروکراسی و تسریع فرآیند عبور کالا مطرح شده است. بر اساس مفاد این سند، در صورتی که مشکلات مرتبط با قرنطینه یا آزمایش‌ های مرزی ظرف مدت دو ساعت حل نشود، تصمیم‌ گیری درباره ادامه فرآیند ترانزیت بر عهده گمرک قرار می‌ گیرد؛ موضوعی که در صورت اجرای کامل می‌ تواند بخش قابل توجهی از چالش‌ های فعلی رانندگان و فعالان حمل‌ و نقل بین‌ المللی را برطرف کند.

* به پولی که کشور مقابل از کشور صادرکننده برای این که ماشینی باربری که باری را حمل می کند و از جاده های آن کشور و آسفالت های آن استفاده می کند را دوزبلاغ گویند. در واقع دوزبلاغ پول استفاده از جاده های یک کشور است. برای عبور از جاده های برخی از کشورها و استفاده از آسفالت های آن کشور برای حمل و نقل زمینی، کامیون داران و یا صاحبان کالا باید برگ دوزبلاغ مربوط به آن کشور را دریافت کنند.