تحول در نظام سلامت با محوریت «پزشکی خانواده» و ساماندهی نظام ارجاع؛ چشم‌انداز ۱۴۰۶

به گزارش رکنا  ، برنامه پزشکی خانواده که این روزها به عنوان یکی از محوری‌ترین مأموریت‌های وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی دنبال می‌شود، با شعار ساماندهی نظام ارجاع، کاهش هزینه‌های سرسام‌آور درمان و تحقق عدالت در دسترسی به خدمات سلامت، گام‌های عملیاتی خود را آغاز کرده است؛ با این حال، چالش‌های زیرساختی و مالی همچنان چون سایه‌ای بر افق تحقق کامل این مأموریت سنگینی می‌کنند و موفقیت نهایی را به همکاری همه‌جانبه نهادها و مشارکت آگاهانه مردم گره زده‌اند.

این رویکرد جامع و بیمارمحور که ستون فقرات نظام ارائه خدمات سلامت را شکل می‌دهد، بر پیشگیری و مدیریت هوشمندانه مسیر دریافت خدمت تأکید دارد تا از هدررفت منابع و مراجعات غیرضروری جلوگیری کند؛ اراده قوی در بالاترین سطوح مدیریتی و همکاری بین‌بخشی، چشم‌اندازی روشن برای پوشش کامل جمعیت کشور تا افق ۱۴۰۶ ترسیم کرده است اما راه تا آن نقطه، هموار نیست.

بر اساس اسناد بالادستی نظام سلامت، ایجاد نظم نوین در مسیر دریافت خدمات، یک الزام اساسی محسوب می‌شود؛ شیوه‌نامه اجرایی برنامه سلامت خانواده پزشکی خانواده و نظام ارجاع توسط دبیرخانه قرارگاه سلامت خانواده وزارت بهداشت تدوین و در سال ۱۴۰۲ منتشر شده است؛ این شیوه‌نامه، چارچوب دقیق وظایف، ترکیب تیم‌های سلامت، معیارهای جمعیتی و فرآیندهای ارجاع را مشخص می‌کند؛ همچنین نقشه تحول نظام سلامت و دستورالعمل برنامه پزشکی خانواده در مناطق شهری با آخرین اصلاحات و الحاقات، مبنای اجرایی این برنامه را تعیین کرده است.

در سطح یک مراقبت‌های بهداشتی، تیم پزشکی خانواده از سه عضو اصلی تشکیل می‌شود: پزشک خانواده، مراقب سلامت و کارشناس مامایی. پزشک خانواده به عنوان مسئول تیم، عهده‌دار مدیریت، ارائه خدمت، تصمیم‌گیری، هدایت و رهبری تیم سلامت است؛ به ازای هر سه هزار نفر جمعیت فعال شهری بالای ۲۰ هزار نفر، یک پزشک خانواده و به ازای هر هزار و ۵۰۰ نفر، یک مراقب سلامت در نظر گرفته می‌شود. پایگاه‌های سلامت شهری نیز به ازای هر ۶ تا ۹ هزار نفر جمعیت فعال راه‌اندازی می‌شوند که امکان استقرار ۴ تا ۶ مراقب سلامت را فراهم می‌آورند.