فیلم / اینترنت کند؛ درد روزمره مردمی که آنلاین کار و زندگی می‌کنند / نقره کار: راه نجات اینترنت؛ نوسازی زیرساخت و اتصال به شرکت‌های بزرگ فناوری است + صوت

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا،  قطعی‌های مکرر و افت کیفیت اینترنت در ایران، مدت‌هاست به یکی از چالش‌های جدی کاربران تبدیل شده است؛ وضعیتی که نه تنها به یک نارضایتی عمومی دامن زده، بلکه با گذشت زمان، ابعاد نگران‌کننده‌تری به خود گرفته است. در ماه‌های اخیر، نفوذ این اختلالات به زیرساخت‌های حساس کشور، از جمله سامانه‌های بانکی، زنگ خطر را برای امنیت سایبری نیز به صدا درآورده است.

در این میان، شاغلان حوزه‌های متکی به شبکه بیش از سایرین از این وضعیت آسیب می‌بینند. برای نمونه، رانندگان تاکسی‌های اینترنتی که نانشان در گرو اتصال پایدار به شبکه و مسیریاب‌های آنلاین است، روزانه با خطاهای متعدد و کندی‌های آزاردهنده دست‌وپنج نرم می‌کنند که عملاً فرآیند خدمت‌رسانی آنان را مختل کرده است.

برای بررسی ریشه‌های این وضعیت و واکاوی تبعات آن بر کسب‌وکارهای دیجیتال، با «کیوان نقره‌کار»، کارشناس ارشد حوزه فناوری اطلاعات، به گفت‌وگو نشستیم که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید.

از بازگشت نخبگان تا قرارداد با غول‌های فناوری؛ مسیر نجات اینترنت ایران

شهروندها از ضعف اینترنت می گفتند حال با خبر حملات سایبری به بانک ها مواجه شده اند. بخشی از این اختلالات بر کسب و کار و زندگی آنهایی که با اینترنت در ارتباط مستقیم شغلی هستند اثرگذار است.  اصلاً برای افزایش این شرایط و از بین بردن وضعیت اینترنت بی‌کیفیت و اینکه این رویدادهای حملات سایبری رخ ندهد، چه وزارتخانه‌هایی باید چه کار کنند؟

دکتر کیوان نقره‌کار، کارشناس حوزه فناوری اطلاعات، در این خصوص به خبرنگار اجتماعی رکنا اینگونه پاسخ داد: برای اینکه ما یک اینترنت پایدار، باکیفیت و با قیمت مناسب داشته باشیم، باید به لایه‌های مختلف اینترنت توجه بکنیم. اصلی‌ترین لایه، لایه‌های زیرساختی سخت‌افزاری هست؛ یعنی جایی که کابل‌ها هست، دستگاه‌ها هست، فناوری‌ها هست و همه اینها به هر حال به نوعی کمک می‌کند تا این زیرساخت‌های اصلی به عنوان راه‌های ارتباطی ایجاد شود.

خوب، در اینجا ما چه مشکلاتی داریم. سال‌ها تحریم و عدم بهره‌گیری از تکنولوژی‌های سخت‌افزاری برندهای معتبر دنیا باعث شده که ما دچار یک کهولت و آسیب‌پذیری بالا بشویم در بخش سخت‌افزاری، که یکی از اصلی‌ترین بخش‌های توسعه اینترنت ما هست. از کابل‌های ضعیف، از تکنولوژی‌های سخت‌افزاری ضعیف. من تأکیدم روی سخت‌افزار است، چون یک لایه دیگر می‌خواهیم به نرم‌افزار برسیم. پس ما این مشکل را اینجا داریم. بنابراین در این لایه نیاز است که ما بتوانیم بلافاصله تجهیزات جدید دنیا را بیاوریم، آنها را تغییر بدهیم تا بتوانیم شرایط را مهیا بکنیم.

لایه بعدی، لایه نرم‌افزار است. نرم‌افزارهای مختلفی که به هر حال روی آنها سوار می‌شود. حالا نرم‌افزارها می‌توانند از سیستم‌عامل‌ها باشند تا نرم‌افزارهای کاربردی که به هر حال فضا را برای کاربران مهیا می‌کنند. خب، باز هم متأسفانه ما به دلیل فاصله‌ای که از شرکت‌های بزرگ تکنولوژی دنیا داشتیم، عمدتاً نرم‌افزارهایی که گرفتیم یا از لحاظ امنیت دچار مشکل بوده، یا کامل نبوده، یا به هر حال نسخه‌های دست‌دو و دست‌سه بوده و این هم خودش باعث می‌شود که آسیب‌پذیری شبکه اینترنت بیشتر بشود.

لایه بعدی که به آن توجه می‌شود، لایه امنیت است. بله، یعنی فضایی که به هر حال باید هر دو بخش سخت‌افزاری و نرم‌افزاری را از لحاظ امنیتی امن و ایمن نگه دارد. حالا متخصصانی که در این حوزه هستند، در کنار دانش فنی که دارند و البته در کنار سخت‌افزارها و نرم‌افزارهایی که برای شما گفتیم، باز هم با توجه به سخت‌افزارها و نرم‌افزارهایی که مقداری فاصله دارد از مدل‌های نوین جهانی، به نظر می‌رسد هر چقدر هم ما از لحاظ نیروی انسانی و مغزافزاری قدرتمند باشیم، اما همان آسیب‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری گاهی اوقات باعث آسیب‌پذیری شبکه اینترنت ما می‌شود. کما اینکه همین مدلی که بانک‌ها الان داشتند، ترکیبی از مشکل سخت‌افزاری، نرم‌افزاری و البته اشتباهات نیروی انسانی بود که باعث شد این چند بانک به هر حال برای مدتی دچار مشکل بشوند. بله، بفرمایید، خواهش می‌کنم.

یک بخش دیگر هم اگر بخواهیم حالا ساده‌تر این موضوع را بگوییم، بخش کاربری هست که آنها هم به هر حال به عنوان عموم مصرف‌کنندگان فضای مجازی از این فضا استفاده می‌کنند. طبیعی است که آنها هم اگر دانش روز امنیتی را ندانند، حالا قرار نیست مثل متخصصان باشند، خب هر حادثه‌ای ممکن است باعث بشود که به هر حال فضا به سمت و سویی برود که این موضوع عدم امنیت، که در نهایت تبدیل می‌شود به کیفیت ناپایدار و مبانی اتفاق، بیفتد. بهره‌گیری از وی‌پی‌ان‌ها و فیلترشکن‌ها و مواردی از این دست هم خب این آسیب را شدت بیشتری می‌بخشد. بله.

یک نکته‌ای که در چند سال اخیر خیلی مطرح شده بود این است که ما متأسفانه بخشی از متخصصان این عرصه‌مان به دلایل مختلف از کشور رفتند. حالا ما با این شرایط تازه سیاسی که دارد شکل می‌گیرد و امیدواریم که شکل بگیرد، به نظر شما دولت چه وظیفه‌ای برای برگرداندن آن افراد دارد و در چه بخش‌هایی، از چه کشورهایی باید کمک بگیرد. چون ما اصولاً می‌گوییم خودکفا باشیم، همه عالمان هر بخش‌مان مال خودمان باشد، اما به نظر می‌رسد که در بخش فناوری، این نوع فناوری، ما باید از عالمان در کشورهای مختلف استفاده کنیم. فکر می‌کنید از چه کشورهایی باید استفاده کنیم، اگر بنا باشد، و چه شکلی نخبگان‌مان را که رفتند برگردانیم.

دکتر کیوان نقره‌کار اینگونه پاسخ داد: ببینید، اگر ما از لحاظ سیاسی شرایطی را ایجاد بکنیم که هر فرد فعال اقتصادی و علمی بداند که آمدنش به ایران هم با امنیت حضورش مواجه است، هم به هر حال با شرایط خوب اقتصادی، اصلاً شک نکنید که علاوه بر نخبگان ایران، ما می‌توانیم نخبگان جهانی را هم جمع بکنیم. اتفاقاً یکی از ویژگی‌هایی که حوزه فناوری دارد این است که خیلی هم لازم نیست خیلی از افراد حضور داشته باشند. همان نخبگان ایران که مهاجرت کرده‌اند می‌توانند بسیاری از خدمات‌شان را از راه دور، از همان کشورهایی که هستند، ارائه بکنند. ولی لازمه‌اش این است که این فرهنگ ایجاد شود و این امنیت به وجود بیاید.

ولی فقط نیروی انسانی مفید نیست یا نمی‌تواند تأثیرگذار باشد. من در بخش قبل که با شما صحبت کردم گفتم ما از لحاظ سخت‌افزاری هم دچار فرسودگی شبکه و فرسودگی تجهیزات و ناامنی اینها هستیم. از لحاظ نرم‌افزاری هم همچنان این لازمه‌اش این است که ما با شرکت‌های بزرگ دنیا، چه از لحاظ سخت‌افزاری و چه نرم‌افزاری، الان تعامل برقرار بکنیم و بتوانیم سیستم‌هایمان را به‌روز بکنیم، آخرین تجهیزات و جدیدترین تجهیزات را بتوانیم از آنها تهیه بکنیم، بگیریم و بعد وصله‌های امنیتی که به هر حال شاید مدت‌هاست به واسطه تحریم‌ها نتوانستیم آنها را داشته باشیم یا مجبور شدیم دور بزنیم و از جاهای دیگر تأمین بکنیم، اینها را کنار بگذاریم.

ارتباط مستقیم با شرکت‌های پیشرو حوزه فناوری اطلاعات در دنیا، اولین قدم است. شک نداشته باشید همین موضوع باعث می‌شود که بسیاری از نخبگان ایرانی هم برای همکاری دست یاری‌شان را دراز بکنند و این فضای خوب اینترنتی را بتوانیم در ایران شکل بدهیم. و اصلاً هم نگران هزینه‌هایش نباشیم. شاید در ابتدا به نظر برسد که هزینه‌هایی داشته باشد، اما همین هزینه‌ها با کاربری‌های فراوان، با توسعه اقتصاد دیجیتال، با بهره‌گیری از فرصت‌های مختلفی که بر بستر فناوری ایجاد می‌شود، همگی امکان‌پذیر است و بنابراین به راحتی قابل چرخش هم هست. و چه‌بسا خیلی از شرکت‌های پیشرو در دنیا قراردادهای بلندمدت می‌بندند، در سود شریک می‌شوند، سهام می‌گیرند و همه اینها کمک می‌کند تا این حوزه توسعه پیدا کند و البته سرعت بیشتری برای این توسعه و کیفیت داشته باشیم.