سیگار در جیب نوجوانان؛ زنگ خطر افزایش مصرف دخانیات زیر ۱۸ سال

به گزارش خبرنگار نوجوان بخش اجتماعی رکنا، مصرف دخانیات در میان نوجوانان پدیده‌ای است که سال‌ها وجود داشته، اما در سال‌های اخیر نشانه‌هایی از افزایش و حتی عادی‌سازی آن در برخی محیط‌ها دیده می‌شود. بسیاری از نوجوانان از حدود ۱۲ سالگی با سیگار یا دیگر انواع دخانیات آشنا می‌شوند و این موضوع میان دختران و پسران تفاوت چندانی ندارد.

در برخی موارد، آغاز مصرف در محیط‌های آموزشی و میان جمع دوستان شکل می‌گیرد؛ شرایطی که گاه بدون اطلاع خانواده‌ها و حتی مسئولان مدرسه ادامه پیدا می‌کند. آمارها نشان می‌دهد حدود ۸۰ درصد شروع مصرف دخانیات در سنین زیر ۱۸ سال رخ می‌دهد و بخشی از این گروه سنی را نوجوانان ۱۳ تا ۱۵ سال تشکیل می‌دهند. در همین حال، صنایع دخانی نیز تمرکز قابل توجهی بر همین گروه سنی حساس دارند و در بسیاری از کشورها روند مصرف دخانیات در میان نوجوانان همچنان افزایشی گزارش می‌شود.

یکی از ترکیب‌های نگران‌کننده در میان نوجوانان، مصرف همزمان دخانیات با نوشیدنی‌های حاوی کافئین مانند قهوه یا نوشیدنی‌های انرژی‌زا است. کافئین می‌تواند اثر نیکوتین را در بدن کاهش دهد و باعث شود فرد زودتر دوباره میل به مصرف سیگار پیدا کند؛ موضوعی که چرخه مصرف را سرعت می‌بخشد.

کارشناسان عوامل متعددی را در گرایش نوجوانان به دخانیات مؤثر می‌دانند. فشارهای تحصیلی و استرس‌های آموزشی از مهم‌ترین این عوامل است. برخی دانش‌آموزان برای مقابله با اضطراب یا افزایش تمرکز در دوره‌های امتحان به سمت سیگار یا سایر دخانیات می‌روند. در کنار این موضوع، فشارها و انتظارات خانوادگی یا تنش‌های موجود در خانواده نیز می‌تواند نوجوان را به سمت چنین رفتارهایی سوق دهد.

نگرانی درباره آینده، انتخاب رشته تحصیلی یا یافتن شغل نیز از دغدغه‌هایی است که بسیاری از نوجوانان با آن روبه‌رو هستند. در برخی موارد، مواجهه با این چالش‌ها بدون حمایت کافی می‌تواند زمینه گرایش به مصرف دخانیات را فراهم کند.

کمبود حمایت عاطفی در خانواده نیز یکی از عوامل مهم به شمار می‌رود. بی‌توجهی یا فاصله عاطفی میان والدین و فرزندان می‌تواند احساس تنهایی و پوچی را در نوجوان تقویت کند و او را به سمت رفتارهای پرخطر از جمله مصرف دخانیات سوق دهد.

به طور کلی، چهار گروه از نوجوانان بیش از دیگران در معرض خطر گرایش به دخانیات قرار دارند: نوجوانانی که مهارت‌های مقابله با استرس را نیاموخته‌اند، افرادی که در حل مسئله و کنترل هیجان با مشکل مواجه‌اند، کسانی که از حمایت عاطفی کافی برخوردار نیستند و نوجوانانی که در بیان احساسات خود با دشواری روبه‌رو هستند.

در میان همسالان نیز عواملی مانند تلاش برای پذیرفته شدن در جمع دوستان، کاهش خجالت و اضطراب اجتماعی یا ایجاد احساس اعتمادبه‌نفس ظاهری می‌تواند نقش مهمی در آغاز مصرف داشته باشد. بر اساس برخی برآوردها، سالانه هزاران نوجوان در جهان به دلیل پیامدهای مصرف دخانیات جان خود را از دست می‌دهند.

کارشناسان معتقدند آموزش مهارت‌هایی مانند حل مسئله، کنترل هیجانات، تقویت خودآگاهی و افزایش حمایت عاطفی در خانواده و مدرسه می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از گرایش نوجوانان به مصرف دخانیات داشته باشد.