از نهم اسفند ۹۸۵ ساعت قطع اینترنت در ایران/ هر دقیقه قطع اینترنت؛ تا ۳۰۰ هزار دلار ضرر

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا،  امروز نت بلاکس اعلام کرده است که  قطع اینترنت ایران به ۹۸۵ ساعت رسید. از نهم اسفندماه و همزمان با آغاز تنش‌های امنیتی و جنگ، دسترسی به اینترنت بین‌الملل در ایران با اختلال‌ها و قطعی‌های گسترده روبه‌رو شد؛ رخدادی که بنا بر گزارش نهادهای پایش اینترنت تا امروز که بیست و یکم فرردین ماه است  به حدود ۹۸۵ ساعت رسیده است. این عدد در نگاه اول شاید صرفاً یک آمار فنی به نظر برسد، اما در واقع معادل ۴۱ روز قطع یا اختلال در شریان اصلی اقتصاد دیجیتال یک کشور است؛ شریانی که امروز میلیون‌ها شغل خرد، کسب‌وکار خانگی و تجارت آنلاین به آن وابسته‌اند.

در جهانی که حتی چند دقیقه قطعی اینترنت می‌تواند بورس‌ها، فروشگاه‌ها و سیستم‌های بانکی را مختل کند، ۹۸۵ ساعت خاموشی دیجیتال به معنای توقف بخش قابل توجهی از فعالیت اقتصادی و اجتماعی است.

اقتصاد دقیقه‌ها؛ وقتی هر ۶۰ ثانیه میلیاردها تومان دود می‌شود

در اقتصاد دیجیتال امروز، اینترنت دیگر یک ابزار لوکس نیست؛ زیرساختی هم‌تراز برق و آب محسوب می‌شود. برآوردهای بین‌المللی نشان می‌دهد در بسیاری از کشورها هر دقیقه قطعی اینترنت می‌تواند بین ۵۰ هزار تا چند صد هزار دلار خسارت مستقیم اقتصادی ایجاد کند؛ رقمی که شامل توقف تجارت الکترونیک، اختلال در خدمات مالی، کاهش بهره‌وری شرکت‌ها و توقف تبلیغات آنلاین می‌شود.

اگر حتی محافظه‌کارانه‌ترین برآورد یعنی ۵۰ هزار دلار در دقیقه در نظر گرفته شود، ۹۸۵ ساعت قطعی اینترنت معادل بیش از ۲.۹ میلیارد دلار خسارت بالقوه اقتصادی است. در سناریوهای واقع‌بینانه‌تر، این رقم می‌تواند به ۵ تا ۷ میلیارد دلار نیز نزدیک شود.

این تنها خسارت مستقیم است. هزینه‌های غیرمستقیم مانند از دست رفتن مشتریان، لغو قراردادهای بین‌المللی، کاهش سرمایه‌گذاری و فرار نیروی انسانی متخصص معمولاً چند برابر این رقم برآورد می‌شود.

اقتصاد زیرزمینی اینستاگرام؛ میلیون‌ها کسب‌وکار در وضعیت تعلیق

در سال‌های اخیر، شبکه‌های اجتماعی به مهم‌ترین بستر فروش برای کسب‌وکارهای خرد در ایران تبدیل شده‌اند. برآوردهای مختلف نشان می‌دهد صدها هزار فروشگاه آنلاین خانگی تنها در اینستاگرام فعال بوده‌اند؛ از تولیدکنندگان پوشاک و صنایع‌دستی تا فروشندگان مواد غذایی خانگی.

برای این کسب‌وکارها، اینترنت فقط ابزار تبلیغ نیست؛ ویترین، صندوق فروش، ارتباط با مشتری و حتی سیستم پشتیبانی همزمان است.

وقتی اینترنت بین‌الملل قطع می‌شود، سفارش‌ها متوقف می‌شوند،پیام‌های مشتریان بی‌پاسخ می‌ماند، تبلیغات از کار می‌افتد،    درگاه‌های پرداخت با اختلال روبه‌رو می‌شوند.

برای بسیاری از فروشندگان خرد، حتی یک هفته توقف فروش می‌تواند کل گردش مالی ماهانه را نابود کند. در چنین شرایطی ۴۱ روز اختلال یعنی فشار اقتصادی شدید بر قشری که معمولاً کمترین ذخیره مالی را دارد.

فریلنسرها؛ کارگران نامرئی اقتصاد دیجیتال

یکی از قربانیان خاموش قطعی اینترنت، جامعه فریلنسرهای ایرانی است؛ برنامه‌نویسان، طراحان گرافیک، مترجمان و متخصصانی که از طریق پلتفرم‌های بین‌المللی کار می‌کنند.

این گروه برای تحویل پروژه، ارتباط با کارفرما و دریافت دستمزد به اینترنت پایدار نیاز دارند. قطع یا محدود شدن دسترسی می‌تواند به سرعت به لغو پروژه، کاهش امتیاز حرفه‌ای و از دست رفتن مشتریان خارجی منجر شود.

در بازار جهانی فریلنسری که رقابت شدید است، چند روز غیبت کافی است تا کارفرما پروژه را به فرد دیگری در کشوری دیگر بسپارد.

اثر دومینو در اقتصاد؛ از لجستیک تا تبلیغات

قطع اینترنت فقط به فروش آنلاین ضربه نمی‌زند؛ زنجیره‌ای از بخش‌های اقتصادی را تحت تأثیر قرار می‌دهد یعنی،شرکت‌های حمل‌ونقل و پیک‌های اینترنتی،کسب‌وکارهای تبلیغات دیجیتال،استارتاپ‌های فناوری،خدمات مالی و پرداخت آنلاین،سیستم‌های ابری و نرم‌افزارهای سازمانی.

در اقتصاد مدرن، هزاران فرایند کاری به سرویس‌های آنلاین وابسته است. اختلال در اینترنت شبیه خاموش شدن ناگهانی چراغ یک کارخانه بزرگ است؛ خطوط تولید یکی پس از دیگری متوقف می‌شوند.

هزینه‌ای که در آمار دیده نمی‌شود؛ کاهش اعتماد

شاید مهم‌ترین خسارت قطعی‌های مکرر اینترنت، عددی نباشد که در ترازنامه‌ها ثبت شود. سرمایه‌گذاران و شرکت‌های خارجی برای ورود به یک بازار به دو چیز نگاه می‌کنند، ثبات زیرساخت و قابلیت پیش‌بینی.

وقتی اینترنت یک کشور به طور مکرر قطع می‌شود، پیام روشنی به بازار جهانی ارسال می‌شود و آن این است که فعالیت اقتصادی در این محیط پرریسک است.

نتیجه این پیام معمولاً چنین است،کاهش سرمایه‌گذاری خارجی،مهاجرت شرکت‌های فناوری،خروج نیروی متخصص، کند شدن رشد اقتصاد دیجیتال.

آیا راه دیگری وجود داشت؟ تجربه کشورهای دیگر

در بسیاری از کشورها حتی در شرایط بحران‌های امنیتی یا جنگ، سیاست رایج به سمت محدودسازی هدفمند رفته است؛ یعنی به جای قطع سراسری اینترنت، اقداماتی مانند:کنترل موقت برخی پلتفرم‌ها، مدیریت ترافیک در مناطق خاص،  افزایش نظارت سایبری،محدودسازی سرویس‌های خاص به کار گرفته می‌شود.

دلیل ساده است، قطع کامل اینترنت هزینه اقتصادی و اجتماعی بسیار سنگینی دارد و اغلب آخرین گزینه محسوب می‌شود.

ایران و مسابقه اقتصاد دیجیتال؛ چند دقیقه عقب‌تر از جهان

اقتصاد جهانی به سرعت در حال دیجیتالی شدن است. در بسیاری از کشورها ۱۰ تا ۲۰ درصد تولید ناخالص داخلی از اقتصاد دیجیتال می‌آید و این سهم هر سال بیشتر می‌شود.در چنین شرایطی، هر ساعت اختلال در اینترنت فقط یک وقفه کوتاه نیست؛ بلکه می‌تواند به معنای از دست دادن فرصت‌های سرمایه‌گذاری، نوآوری و بازارهای جهانی باشد.

۹۸۵ ساعت خاموشی اینترنت شاید در ظاهر یک آمار فنی باشد، اما در واقع داستان هزاران فروشنده، فریلنسر، استارتاپ و خانواده‌ای است که اقتصاد روزمره‌شان به شبکه‌ای وابسته است که ناگهان خاموش شده است.

هر دقیقه قطع اینترنت؛ تا ۳۰۰ هزار دلار ضرر 

به طور خلاصه می توان گفت، در جهانی که اینترنت به ستون فقرات اقتصاد تبدیل شده، هر یک دقیقه قطع اینترنت می‌تواند بین ۵۰ تا ۳۰۰ هزار دلار خسارت اقتصادی ایجاد کند. حالا اگر این عدد را در ۹۸۵ ساعت اختلال اینترنت که از نهم اسفندماه در ایران ثبت شده ضرب کنیم، نتیجه تصویری تکان‌دهنده از اقتصادی است که ده‌ها هزار دقیقه از ارتباطش با بازار جهانی قطع شده است.

۹۸۵ ساعت یعنی حدود ۵۹ هزار دقیقه. حتی اگر پایین‌ترین برآورد جهانی یعنی ۵۰ هزار دلار خسارت در هر دقیقه را در نظر بگیریم، نتیجه به رقمی نزدیک به ۳ میلیارد دلار زیان مستقیم اقتصادی می‌رسد؛ رقمی که در برآوردهای بالاتر می‌تواند چند برابر نیز باشد. این در حالی است که در این مدت هزاران کسب‌وکار خرد، فروشگاه آنلاین، فریلنسر و استارتاپ عملاً بخشی از بازار و مشتریان خود را از دست داده‌اند.

در اقتصاد دیجیتال امروز، اینترنت فقط یک ابزار ارتباطی نیست؛ موتور گردش پول است. وقتی این موتور حتی برای چند دقیقه خاموش می‌شود، زنجیره‌ای از معاملات، سفارش‌ها، تبلیغات و خدمات مالی متوقف می‌شود. حالا تصور کنید این توقف نه چند دقیقه، بلکه ده‌ها هزار دقیقه ادامه داشته باشد.