اضطراب پنهان در جنگ: چگونه سالمندان رنج می کشند و چه باید کرد؟ / دکتر مریم سامانی روانشناس بالینی عنوان کرد
اجتماعی رکنا: در شرایط جنگ و بحران های امنیتی، سالمندان یکی از آسیب پذیرترین گروه ها هستند؛ اما اضطراب آنها اغلب بصورت پنهان و در قالب علائم جسمی، رفتاری و شناختی بروز می کند. شناخت این نشانه ها و تفاوت های جنسیتی در تجربه اضطراب، می تواند نقش مهمی در پیشگیری از آسیب های جدی روانی ایفا کند.
دکتر مریم سامانی - روانشناس بالینی و استاد دانشگاه- در مورد اضطراب سالمندان در روزهای جنگ گفت: اضطراب جنگ در سالمندان، یکی از موضوعات کمتر دیده شده در حوزه سلامت روان است؛ در حالی که این گروه سنی به دلیل کاهش انعطاف پذیری روانی، تجربه های تروماتیک پیشین و وابستگی بیشتر به احساس امنیت، بیش از دیگران در معرض آسیب قرار دارند.بسیاری از سالمندان بجای بیان مستقیم اضطراب شان، آن را در قالب دردهای جسمانی، بی خوابی یا تحریک پذیری و بی حوصلگی نشان می دهند.
وی افزود: از سوی دیگر، تفاوت های قابل توجهی میان زنان و مردان سالمند در نحوه تجربه و بروز این اضطراب وجود دارد.
تشخیص اضطراب پنهان در سالمندان
دکتر سامانی می گوید: برخلاف تصور رایج، اضطراب در سالمندان اغلب مستقیم بیان نمیشود. بسیاری از سالمندان بجای گفتن «می ترسم» یا «نگرانم»، از علائم جسمانی و درد شکایت می کنند.
وی در مورد مهمترین نشانه های پنهان اضطراب در سالمندان گفت: تپش قلب، درد قفسه سینه، مشکلات گوارشی، اختلالات خواب (بیدار شدن مکرر یا خواب سطحی)، نگرانی های افراطی درباره سلامت و آینده، بیقراری و ناتوانی در آرام نشستن، کاهش تمرکز و مشکلات حافظه، کناره گیری و میل به تنهایی، تحریک پذیری و زود عصبانی شدن حکایت از اضطراب در سالمندان دارد.
جنگ و بازفعال سازی تروما
دکتر سامانی با اشاره به اینکه برای برخی سالمندان، شرایط جنگ تنها یک تهدید جدید نیست، بلکه یادآور تجربه های گذشته است، گفت: این موضوع می تواند به بازفعالسازی علائم مرتبط منجر شود که نشانه های آن شامل: کابوس های شبانه، مرور ذهنی خاطرات قدیمی، افزایش حساسیت به صداهای ناگهانی و احساس ناامنی دائمی است.
تفاوت زنان و مردان سالمند در تجربه اضطراب جنگ
این متخصص روانشناسی بالینی در پاسخ به این سوال که نشانه اضطراب در زنان و مردان سالمند متفاوت است یا یکسان، افزود : زنان سالمند معمولاً اضطراب را درونی تجربه می کنند و اغلب دچار نشخوار فکری و نگرانی مداوم، ترس برای امنیت اعضای خانواده، تمایل بیشتر به صحبت درباره احساسات دارند.
در حالیکه مردان سالمند اغلب اضطراب را بصورت غیرمستقیم نشان می دهند و دچار تحریکپذیری و پرخاشگری، سکوت و سرکوب هیجان و رفتارهای کنترلی می شوند. که به اشتباه بعنوان «بدخلقی» یا «عصبانیت» قضاوت و تفسیر می شود.
دکتر سامانی گفت: درک این تفاوت ها کمک می کند تا اضطراب دقیق تر تشخیص داده شود، مداخلات متناسب با جنسیت طراحی شود و - از تشخیص های اشتباه (مثل دمانس یا افسردگی صرف) جلوگیری شود.
تکنیک های علمی برای کاهش اضطراب سالمندان در جنگ
دکتر مریم سامانی تکنیک های موثر برای کاهش اضطراب جنگ را تشریح کرد که افراد می توانند در خانه آنها را انجام دهند.
تکنیک تنظیم سیستم عصبی با تنفس
تنفس آهسته (۴ ثانیه دم، ۶ ثانیه بازدم) سیستم عصبی را آرام می کند و اضطراب را کاهش می دهد.
تکنیک گراندینگ (بازگشت به زمان حال)
تمرین 5-4-3-2-1 به سالمند کمک می کند از افکار فاجعه آمیز فاصله بگیرد و در لحظه حال بماند.
تکنیک ایجاد حس کنترل
داشتن برنامه روزانه ساده (زمان خواب، غذا، فعالیت) به کاهش احساس درماندگی کمک می کند.
تکنیک حمایت عاطفی
تماس بدنی ملایم، گفتگوی آرام و بیان جملات اطمینان بخش (مثل «من کنار تو هستم») نقش مهمی در کاهش اضطراب دارند.
تکنیک آرام سازی بدن
ریلکسیشن عضلانی تدریجی می تواند تنش های بدنی ناشی از اضطراب را کاهش دهد.
مدیریت بررسی اخبار جنگ
وی تاکید کرد: محدود کردن دریافت اخبار و پرهیز از تصاویر خشونت آمیز، از تحریک بیش از حد سیستم عصبی جلوگیری می کند.
تکنیک بازسازی شناختی
جایگزینی افکار فاجعه آمیز با جملات واقع بینانهتر، به تنظیم هیجانی کمک می کند.
تکنیک استفاده از خاطرات مثبت
یادآوری موفقیت ها و لحظه های خوب و شاد گذشته در مواجهه با بحران ها، حس تابآوری را تقویت می کند.
علائم هشدار که نیاز به مداخله تخصصی دارند
این استاد دانشگاه افزود: در صورت مشاهده بی خوابی شدید، حملات پانیک، کناره گیری کامل و گیجی یا اختلال شناختی شدید مراجعه به متخصص ضروری است.
ارسال نظر