فیلم/ غول‌های زرهی آمریکا در تیررس شکارچیان ایرانی

به گزارش رکنا ، پیام رهبر معظم انقلاب به مناسبت هفته دفاع مقدس و دومین سالگرد شهادت سیدحسن نصرالله، مقایسه‌ای میان ایران پیش و پس از انقلاب اسلامی داشت؛ روزگاری که سفیران دولت‌های مستکبر، بایدها و نبایدها را به شاه ابلاغ می‌کردند و انقلابی که به رهبری امام خمینی(ره)، آن مناسبات را برهم زد. صنعت دفاعی یکی از عرصه‌های ملموس این تحول است؛ توسعه موشک‌های ضدزره طوفان، دهلاویه و الماس، تولید مهمات هدایت‌شونده و ساخت تانک کرار، نمونه‌هایی از گسترش ظرفیت داخلی برای تأمین نیازهای نیروهای مسلح هستند.

در ادامه گزارش فارس آمده است ، این تجهیزات، بخشی از توان نیروهای زمینی ایران برای مقابله با تهاجم دشمنان و دفاع از مرزها و تمامیت ارضی کشور است. توسعه تسلیحات قابل حمل، خودرویی و هواپرتاب، در کنار ارتقای دقت و سامانه‌های هدایت، ابزارهای متنوعی برای مقابله با تجهیزات زرهی فراهم کرده و توان تولید، پشتیبانی و بهسازی داخلی را به پشتوانه‌ای برای استمرار آمادگی رزمی تبدیل کرده است.

طوفان؛ تجربه جنگ، پشتوانه ساخت موشک شد

یکی از نخستین تجربه‌های مهم ایران در ساخت موشک هدایت‌شونده ضدزره، توسعه «طوفان» بود. این پروژه با مهندسی معکوس موشک آمریکایی «تاو» و در پاسخ به نیاز جبهه‌ها دنبال شد؛ زمانی که تأمین مهمات ضدتانک برای مقابله با یگان‌های زرهی عراق اهمیت حیاتی داشت.براساس روایت منتشرشده از تاریخچه پروژه، نخستین نمونه داخلی در سال ۱۳۶۴ آماده شد. این تجربه به بازتولید نمونه اولیه محدود نماند و در سال‌های بعد، خانواده‌ای از موشک‌ها با تغییرات در هدایت و سرجنگی شکل گرفت. ایران‌پرس به نقل از مسئولان صنایع دفاعی، از تولید مدل‌های یک تا هفت و تعریف مسیر توسعه تا مدل یازده خبر داده است.

در میان نمونه‌های شاخص، طوفان۲ با سرجنگی دومرحله‌ای برای مقابله با زره واکنشی معرفی شد. طوفان۵ نیز با هدایت سوار بر پرتو لیزر و سرجنگی دومرحله‌ای، نسبت به نمونه‌های اولیه دارای هدایت سیمی، تغییر مهمی را نشان داد.

توسعه سرجنگی‌های متفاوت، مأموریت این خانواده را نیز گسترش داد. معرفی نمونه‌های ترموباریک در کنار گونه‌های ضدزره نشان می‌دهد بخشی از توسعه طوفان به مقابله با استحکامات و دیگر اهداف اختصاص یافته است؛ بنابراین، مدل‌های این خانواده را باید براساس مأموریت و مشخصاتشان شناخت.

انتشار تصاویر خط تولید طوفان در سال ۱۳۹۷ و گزارش شلیک آن در رزمایش‌های ارتش، از جمله رزمایش محمد رسول‌الله(ص)، شواهدی از استمرار ساخت صنعتی و به‌کارگیری یگانی این خانواده است.

رعد و صاعقه؛ بهسازی هدایت و قدرت نفوذ

خانواده «رعد» بر پایه مالیوتکا توسعه یافت. در این مجموعه، «آی‌ - رعد - ‌تی » با هدایت نیمه‌خودکار، «آی - رعد ـ ‌تی» با سرجنگی دومرحله‌ای و «آی - ‌رعد ـ ‌تی» با ترکیب این دو ارتقا معرفی شدند. برد نمونه‌های شناخته‌شده خانواده حدود سه کیلومتر اعلام شده است.«صاعقه» نیز بر پایه موشک دراگون ساخته شد؛ سلاحی سبک‌تر با برد حدود یک کیلومتر. 

در صاعقه۲، سرجنگی برای مقابله با زره واکنشی ارتقا یافت. این محصولات، بخشی از تجربه صنعت دفاعی در بهبود تجهیزات موجود و توسعه تسلیحات قابل حمل را تشکیل می‌دهند.

توسن و تندر؛ موشک روی خودرو و درون لوله تانک

«توسن» با هدایت نیمه‌خودکار سیمی، سرجنگی دومرحله‌ای و برد اعلام‌شده چهار کیلومتر، برای استفاده از پرتابگر زمینی و نصب روی خودرو معرفی شده است.«تندر» نیز موشکی با برد اعلام‌شده چهار کیلومتر، هدایت سوار بر پرتو لیزر و سرجنگی دومرحله‌ای است که از لوله ۱۲۵ میلی‌متری تانک تی۷۲ شلیک می‌شود. این ویژگی، مهمات موشکی هدایت‌شونده را به مجموعه تسلیحات تانک اضافه می‌کند.

در خرداد ۱۳۹۳، شلیک توسن، تندر و دهلاویه در رزمایش بیت‌المقدس۲۶ ارتش گزارش شد. حضور این محصولات در رزمایش، نشان‌دهنده توجه هم‌زمان به تجهیز یگان‌های ضدزره و افزایش قابلیت درگیری تانک‌هاست.

دهلاویه؛ افزایش برد همراه با تنوع پرتابگر

«دهلاویه» از خانواده‌های مهم ضدزره ایران است که توسعه آن با افزایش برد و گسترش سکوهای پرتاب همراه شده است.

سردار مهدی فرحی، جانشین وقت وزیر دفاع، در آذر ۱۴۰۲ اعلام کرد برد دهلاویه از پنج به هشت کیلومتر افزایش یافته و توسعه نمونه ۱۲ کیلومتری در دست انجام است. 

او همچنین از ساخت نمونه‌های تک‌پرتاب، دوپرتاب، چهارپرتاب و بالگردپرتاب خبر داد.این روند، امکان استفاده از یک خانواده موشکی در مجموعه‌های مختلف زمینی و هواپایه را نشان می‌دهد. 

افزایش برد در کنار توسعه پرتابگر و تجهیزات هدف‌گیری، دامنه کاربرد محصول را گسترش می‌دهد و زمینه انطباق آن با نیاز یگان‌های مختلف را فراهم می‌کند.

دهلاویه در رزمایش محمد رسول‌الله(ص) ارتش نیز در کنار طوفان شلیک شد؛ سابقه‌ای از حضور آن در فعالیت یگان‌های رزمی.

پیروز؛ چهار موشک در یک سامانه خودرویی

سامانه «پیروز» نشان می‌دهد توسعه ضدزره، علاوه بر خود موشک، به تجهیزات شناسایی، هدف‌گیری و کنترل آتش نیز وابسته است.

در نمایشگاه دستاوردهای وزارت دفاع در سال ۱۴۰۰، این سامانه خودرویی با چهار موشک دهلاویه و مجموعه جست‌وجو و ردگیری الکترواپتیکی معرفی شد. قابلیت تعقیب هدف و قفل خودکار نیز در مشخصات منتشرشده آن آمده بود.

 پرتابگر دوفروندی دهلاویه از دیگر تجهیزات نمایش‌داده‌شده در همان مجموعه بود.در پیروز، موشک و تجهیزات دید و هدایت در قالب یک سامانه یکپارچه قرار گرفته‌اند. اهمیت این محصول، در توسعه مجموعه‌ای است که حمل سلاح و فرایند هدف‌گیری و شلیک را روی یک سکوی خودرویی گرد هم می‌آورد.

الماس؛ جهش به سوی هدایت تصویری

خانواده «الماس» یکی از مهم‌ترین نمونه‌های توسعه قابلیت‌های جدید در تسلیحات ضدزره ایران است. الحاق نمونه زمین‌پایه آن به نیروی زمینی سپاه در تیر ۱۴۰۰ گزارش شد و اطلاعات نمایشگاه صنعت دفاعی در مرداد ۱۴۰۲، تفاوت برخی اعضای این خانواده را روشن‌تر کرد.

در آن نمایشگاه، الماس۱ با جست‌وجوگر تصویری، ارتباط فیبر نوری و برد اعلام‌شده چهار کیلومتر معرفی شد. 

برای الماس۲ برد هفت کیلومتر و برای الماس۳ برد حدود ۱۰ کیلومتر اعلام شد. قابلیت قفل پس از شلیک نیز از ویژگی‌های معرفی‌شده نمونه سوم بود. امکان استفاده از سکوهای زمینی، پهپادی و بالگردی، از دیگر مشخصات اعلام‌شده این خانواده است. 

سردار فرحی در آذر ۱۴۰۲، از قابلیت حمله از بالا در یکی از نسخه‌های الماس و دستیابی یک نمونه به برد ۱۸ کیلومتر خبر داد؛ اظهاراتی که از ادامه توسعه خانواده فراتر از نمونه‌های معرفی‌شده در نمایشگاه حکایت داشت.

بدر؛ تکمیل مجموعه موشک‌های کوتاه‌برد

موشک «بدر» از محصولات کمتر شناخته‌شده ضدزره ایران است که در نمایشگاه صنعت دفاعی سال ۱۴۰۲ معرفی شد. برد ۲۰۰ تا دو هزار متر، هدایت دونقطه‌ای و سرجنگی خرج گود، مشخصات اعلام‌شده این موشک بود.

معرفی بدر در کنار خانواده‌های دوربردتر، دامنه متنوع محصولات این حوزه را نشان می‌دهد. نیاز یگان زمینی تنها با یک نوع سلاح پاسخ داده نمی‌شود و توسعه موشک‌های کوتاه‌برد و دوربرد، بخش‌های متفاوتی از این نیاز را پوشش می‌دهد.

سدید۳۶۵؛ توسعه آتش ضدزره نفربرها

موشک «سدید۳۶۵» در فروردین ۱۴۰۲ توسط نیروی زمینی سپاه آزمایش شد. برد هشت کیلومتر، هدایت اپتیکی و قابلیت حمله از بالا، ویژگی‌های اعلام‌شده این محصول بود.در معرفی پروژه، تجهیز نفربرها به چهار موشک در دو طرف برجک، به‌عنوان مرحله بعدی توسعه مطرح شد.

 از این منظر، سدید۳۶۵ بخشی از تلاش برای افزایش توان موشکی خودروهای رزمی و تجهیز آن‌ها به تسلیحات هدایت‌شونده جدید است.

خبر آزمایش این موشک و برنامه نصب مجموعه آن روی نفربر، نشان‌دهنده پیوند توسعه مهمات با ارتقای سکوی حامل است؛ پیوندی که در آن، افزایش توان ضدزره از طریق بهسازی تجهیزات موجود نیز دنبال می‌شود.

قائم۱۱۴؛ جست‌وجوگرهای متفاوت برای تسلیحات بالگردی

بالگردهای رزمی، بخش دیگری از توان مقابله با اهداف زرهی را تشکیل می‌دهند. 

«قائم۱۱۴» از تسلیحات معرفی‌شده در این حوزه است که روی بالگردهای ایرانی نمایش داده شد و الحاق آن به نیروی زمینی سپاه در تیر ۱۴۰۰ گزارش شد.

در بررسی منتشرشده از تصاویر نمایشگاه دستاوردهای تحقیقاتی نیروی دریایی ارتش در سال ۱۳۹۹، نمونه‌هایی از این موشک با سه نوع هدایت لیزری، اپتیکی مرئی و حرارتی فروسرخ شناسایی شدند.

تنوع جست‌وجوگرها، از محورهای مهم توسعه قائم۱۱۴ است؛ هر نمونه با ویژگی‌های هدایتی خود معرفی شده و این تنوع، امکان پاسخ به شرایط متفاوت استفاده را فراهم می‌کند.

 قائم۱۱۴ در رده موشک‌های هواپرتاب قرار دارد و محصولی متفاوت از بمب‌های خانواده «قائم» است.

شفق و دیگر موشک‌های هواپرتاب؛ افزایش برد بالگردها

در کنار قائم۱۱۴، موشک‌های «شفق»، «آذرخش»، «قمر بنی‌هاشم» و «حیدر» نیز در گزارش‌های توسعه تسلیحات بالگردی ایران معرفی شده‌اند.

در گزارش سال ۱۳۹۹، برای نمونه‌های آذرخش، قمر بنی‌هاشم و حیدر، به‌ترتیب بردهای ۱۰، هشت و ۱۲ کیلومتر ذکر شده بود. این محصولات در کنار دهلاویه هواپایه و تسلیحات خانواده سدید، از گسترش مجموعه مهمات قابل استفاده روی بالگردهای ایرانی حکایت داشتند.

در بهمن ۱۴۰۲ نیز فرمانده وقت هوانیروز ارتش از ارتقای برد عملیاتی شفق به ۲۰ کیلومتر خبر داد. این دستاورد، نمونه‌ای از افزایش قابلیت تسلیحاتی ناوگان موجود از طریق توسعه موشک‌های داخلی است.

حیدرِ ضدزره در گزارش‌های پیشین، با موشک کروز ۲۰۰ کیلومتری هم‌نام آن تفاوت دارد؛ دو محصول که در معرفی توان هواپایه، مأموریت و مشخصات مستقل دارند.

غدیر و قصیر؛ سهم راکت‌های قابل حمل

در کنار موشک‌های هدایت‌شونده، راکت‌اندازهای قابل حمل نیز بخشی از تجهیزات ضدزره یگان‌های زمینی‌اند.

در نمایشگاه دستاوردهای وزارت دفاع در سال ۱۴۰۰، «غدیر» با کالیبر ۱۰۵ میلی‌متر و لوله جمع‌شونده به نمایش درآمد و در گزارش نمایشگاه، نمونه داخلی آرپی‌جی۲۹ توصیف شد.

 راکت‌اندازهای یک‌بارمصرف و نمونه‌ای دارای راکت جانبی نیز در همان مجموعه دیده شدند، هرچند نام و وضعیت تولید همه آن‌ها به‌صورت عمومی تشریح نشد.«قصیر» نیز در نمایشگاه سال ۱۴۰۲ به‌عنوان راکت ضدزره معرفی شد. 

براساس مشخصات ارائه‌شده، این محصول دارای کالیبر ۱۰۵ میلی‌متر، برد ۲۰۰ متر و نفوذ اعلام‌شده ۵۰۰ میلی‌متر در فولاد است.این محصولات، بخش تسلیحات قابل حمل را در کنار موشک‌های سنگین‌تر تکمیل می‌کنند؛ بخشی که در آن، ویژگی‌های حمل و استفاده یگانی نیز در انتخاب و توسعه سلاح اهمیت دارد.

نافذ۲؛ کاهش وزن با بازطراحی سلاح

«نافذ۲» از دیگر پروژه‌های داخلی در حوزه ضدزره است. در گزارش اختصاصی خرداد ۱۳۹۹ از دستاوردهای نیروی زمینی سپاه، این سلاح بر پایه اس‌پی‌جی۹ و با بدنه کامپوزیتی معرفی شد.

وزن نمونه تحقیقاتی ۲۱ کیلوگرم اعلام شده بود و کاهش بیشتر آن برای مرحله تولید در نظر گرفته شده بود. امکان استفاده از مهمات متناسب با مأموریت‌های ضدزره و ضد‌استحکامات نیز در معرفی این پروژه مطرح شد.نافذ۲ نمونه‌ای از توجه به وزن و قابلیت حمل در بازطراحی تجهیزات است؛ ویژگی‌هایی که در کنار توان آتش، بر کاربری سلاح در یگان زمینی اثر می‌گذارند.هم‌زمان با نافذ۲، راکت‌انداز «قارعه» نیز با مأموریت مقابله با استحکامات معرفی شد. این محصول در بخش تسلیحات پشتیبان رزم زمینی قرار می‌گیرد و مأموریت آن از موشک‌های تخصصی ضدتانک متمایز است.

بصیر؛ هدایت دقیق در مهمات توپخانه

صنعت مهمات نیز در تقویت توان مقابله با تجهیزات زمینی نقش دارد. مهمات هوشمند «بصیر» در بهمن ۱۳۹۰ رونمایی شد و وزارت دفاع در معرفی آن، از هدایت لیزری و قابلیت درگیری با تانک‌ها، ادوات جنگی و اهداف متحرک خبر داد.در نمایشگاه دستاوردهای وزارت دفاع در سال ۱۴۰۰، نمونه‌های گلوله هدایت‌شونده و افزایش‌بردیافته نیز معرفی شدند. گزارش نمایشگاه به مهمات نقطه‌زن با بردهای ۱۶ و ۲۵ کیلومتر و نمونه‌های ۱۵۵ میلی‌متری اشاره داشت.این محصولات چندمنظوره، ظرفیت توپخانه را برای درگیری دقیق با اهداف مشخص گسترش می‌دهند. توسعه آن‌ها نشان می‌دهد روزآمدسازی رزم زمینی، علاوه بر ساخت موشک‌های جدید، از مسیر ارتقای مهمات سلاح‌های موجود نیز دنبال شده است.

پشتوانه قدرت زمینی؛ توان ساخت و ارتقا

مرور این دستاوردها، چند محور روشن را در پیشرفت صنایع دفاعی ایران نشان می‌دهد: بهسازی موشک‌های قدیمی‌تر، توسعه هدایت لیزری و تصویری، تنوع سرجنگی‌ها، گسترش سکوهای پرتاب و ورود مهمات هوشمند به پشتیبانی آتش.

تجربه‌ای که با پاسخ به نیاز فوری جبهه‌ها در پروژه‌هایی مانند طوفان شکل گرفت، در خانواده‌هایی مانند دهلاویه و الماس ادامه یافت و به توسعه پرتابگر، جست‌وجوگر و قابلیت‌های جدید رسید. هم‌زمان، راکت‌های قابل حمل، مهمات توپخانه، تانک و سلاح انفرادی نیز سهم خود را در تجهیز یگان زمینی پیدا کردند.

دستاورد راهبردی این مسیر، ایجاد امکان تداوم است؛ تداوم تولید مهمات، پشتیبانی از تجهیزات و اصلاح سلاح براساس تجربه میدان. برای نیروی زمینی، داشتن سلاح اهمیت دارد، اما توان تأمین و ارتقای آن است که قدرت را ماندگار می‌کند.

صنایع دفاعی ایران با توسعه این ظرفیت، پشتوانه داخلی توان رزم را گسترش داده‌اند؛ پشتوانه‌ای که نیاز یگان را به محصول و تجربه کاربر را به نسل بعدی تجهیزات تبدیل می‌کند.