فیلم/ ستاره زن سینمای ایران تقریبا کور شد/ تقصیر فردین بود یا ایرج قادری؟

در تاریخ سینمای ایران سکانس هایی وجود دارند که پشت تصویر ماندگارشان، داستان هایی کمتر شنیده شده پنهان است. یکی از این روایت ها به ایران دفتری، بازیگر باسابقه سینما و تئاتر، و فیلم «سکه شانس» بازمی گردد؛ فیلمی که محمدعلی فردین و ایرج قادری نیز در آن حضور داشتند.

ایران دفتری که فعالیت سینمایی خود را از دهه ۱۳۱۰ آغاز کرده بود، در فیلم «شیرین و فرهاد» به کارگردانی عبدالحسین سپنتا نیز بازی کرد و بعدها در آثار مختلفی حضور یافت. او یکی از چهره های قدیمی سینمای ایران بود که نقش های مادرانه و احساسی از جمله بازی او در «قیصر» در ذهن مخاطبان ماندگار شد. 

اشتباه فردین و تکرار یک سکانس احساسی

در یکی از صحنه های «سکه شانس»، ایران دفتری باید نقش مادری را بازی می کرد که در موقعیتی تلخ و احساسی، مقابل فرزندش قرار می گیرد و اشک می ریزد.

طبق روایت منتشر شده، ایران دفتری برای واقعی شدن صحنه تصمیم گرفت به صورت طبیعی گریه کند و در برداشت نخست توانست احساسات خود را به شکل کامل به نمایش بگذارد.

اما در پایان برداشت، اشتباهی از سوی فردین باعث شد گروه مجبور شود صحنه را دوباره فیلم برداری کند. این در حالی بود که ایران دفتری بخش زیادی از توان احساسی خود را در برداشت اول صرف کرده بود.

پیشنهاد ایرج قادری برای گرفتن اشک

برای تکرار صحنه، قرار بود از گلیسیرین برای ایجاد اشک در چشم های بازیگر استفاده شود؛ روشی که در فیلم برداری برای ایجاد حالت گریه مورد استفاده قرار می گرفت.

اما طبق این روایت، گلیسیرین در دسترس نبود و به دلیل تعطیلی داروخانه ها در ظهر جمعه، امکان تهیه آن وجود نداشت.

در نهایت، ایرج قادری تصمیم دیگری گرفت و از ایران دفتری خواست برای تحریک اشک چشم، به خورشید خیره شود. 

پایان تلخ یک فیلم برداری

با خیره شدن به نور خورشید، چشمان ایران دفتری اشک آلود شد و گروه توانست صحنه را دوباره ضبط کند. طبق روایت منتشر شده، این بار فیلم برداری بدون اشتباه انجام شد و ایران دفتری نیز بار دیگر بازی قدرتمندی ارائه داد.

اما ماجرا به پایان فیلم برداری ختم نشد. در همین روایت آمده است که پس از بازگشت به خانه، ایران دفتری با سردردهای شدید مواجه شد و بعدها بینایی او آسیب دید و دیگر دید سابق را نداشت. 

البته این بخش از ماجرا در منابع موجود به صورت یک روایت تاریخی نقل شده و نمی توان بدون سند پزشکی مستقل، جزئیات پزشکی آن را قطعی دانست.

ایران دفتری؛ از «شیرین و فرهاد» تا «قیصر»

ایران دفتری از نخستین نسل بازیگران زن سینمای ایران بود. نخستین حضور سینمایی او به فیلم «شیرین و فرهاد» در سال ۱۳۱۳ بازمی گردد؛ اثری که در هند و به کارگردانی عبدالحسین سپنتا ساخته شد. 

سال ها بعد، بازی او در «قیصر» ساخته مسعود کیمیایی به یکی از شناخته شده ترین نقش های کارنامه اش تبدیل شد و او در این فیلم نقش مادر قیصر را ایفا کرد. 

ایران دفتری در ۲۶ اسفند ۱۳۷۴ از دنیا رفت و نامش به عنوان یکی از چهره های نسل نخست بازیگران زن سینمای ایران در تاریخ این هنر باقی ماند. 

پادکست «مشاهیر جاودانه ایران» با مرور چنین روایت هایی، بخش هایی از زندگی و خاطرات چهره های تاثیرگذار فرهنگ و هنر ایران را بازخوانی می کند.

منبع: عصر ایران