جام قهرمانی را فدراسیون تعیین می‌کند، نه ائتلاف باشگاه‌ها

به گزارش رکنا: پیش از هر چیز باید یک مرز روشن را حفظ کرد: یاد و احترام به جان‌باختگان یک حادثه، موضوعی انسانی و فراتر از رقابت‌های فوتبالی است؛ اما تعیین قهرمان لیگ، مسئله‌ای حقوقی و ورزشی است. این دو را نباید در برابر یکدیگر گذاشت، انگار که اهدای جام به یک تیم، مانع بزرگداشت قربانیان یا کمک به بازماندگان می‌شود. فوتبال می‌تواند هم حرمت مصیبت‌دیدگان را پاس بدارد و هم درباره قهرمانی، بر پایه مقررات و معیارهای روشن تصمیم بگیرد. تبدیل کردن یک امر انسانی به جایگزینی برای پاسخ‌گویی درباره یک تصمیم ورزشی، نه به خانواده‌های داغدار خدمت می‌کند و نه به اعتماد عمومی.

مسئله اصلی، بنابراین، نه ارزش‌گذاری بر یادبود شهدای مدرسه است و نه کم‌اهمیت جلوه دادن پیشنهاد کمک. پرسش اصلی این است: فدراسیون فوتبال بر اساس چه معیارهایی نام استقلال را به‌عنوان قهرمان به کنفدراسیون آسیا معرفی کرده، اگر قرار نیست پیامد طبیعی همان تصمیم، یعنی تعیین تکلیف عنوان و جام قهرمانی، روشن شود؟ اگر معرفی استقلال برای سهمیه یا ثبت نماینده ایران در آسیا صرفاً اقدامی اداری بوده و به معنای تأیید قهرمانی نیست، فدراسیون باید همین را صریح و مستند توضیح دهد. اگر هم آن معرفی بر پایه جایگاه رقابتی تیم انجام شده، تعلیق اهدای جام بدون بیان دلیل قابل دفاع، پرسش‌های بیشتری ایجاد می‌کند.

میان «معرفی نماینده به آسیا» و «اعلام قهرمان لیگ» ممکن است از نظر مقررات تفاوت‌هایی وجود داشته باشد؛ اما همین احتمال، ضرورت شفافیت را بیشتر می‌کند، نه کمتر. فدراسیون باید مشخص کند در آن مقطع چه داده‌هایی را مبنا قرار داده، مقررات مربوط به توقف یا نیمه‌تمام ماندن مسابقات چه می‌گوید، و چرا نتیجه‌ای که برای معرفی به کنفدراسیون پذیرفته شده، برای اهدای جام کافی یا معتبر نیست. پاسخ‌هایی از جنس «شرایط خاص بود» یا «فضای فوتبال اجازه نمی‌داد» جایگزین استدلال حقوقی نمی‌شود. نهاد متولی فوتبال باید تصمیمش را توضیح دهد، نه اینکه آن را میان فشارها و موضع‌گیری‌های باشگاهی معلق نگه دارد.

استقلال نیز حق دارد بداند سرنوشت عنوانی که به نامش ثبت یا به مرجع آسیایی اعلام شده، دقیقاً چیست. دفاع از این حق به معنای ادعای بی‌چون‌وچرای قهرمانی نیست؛ یعنی مطالبه یک رسیدگی منصفانه، اعلام معیار واحد و پاسخ‌گویی روشن. اگر جدول، تعداد بازی‌ها، امتیازها یا شرایط ناتمام ماندن رقابت، مبنای تصمیم بوده، همان معیارها باید منتشر و درباره همه تیم‌ها یکسان اعمال شود. اگر در مقررات خلأیی وجود دارد، مسئولیت پر کردن آن بر عهده نهاد تصمیم‌گیر است؛ خلأ مقرراتی مجوزی برای تصمیم سلیقه‌ای یا تعویق نامحدود نیست.

موضع پرسپولیس، تراکتور و سپاهان نیز باید با همین معیار سنجیده شود. این سه باشگاه از بزرگ‌ترین و اثرگذارترین نام‌های فوتبال ایران‌اند و همین جایگاه، مسئولیت آن‌ها را در مناقشه‌های حساس سنگین‌تر می‌کند. آنان حق دارند درباره تصمیم فدراسیون پرسش کنند، به آن اعتراض داشته باشند و استدلال خود را ارائه دهند؛ اما پرسش اینجاست که آیا موضع‌گیری‌شان بر پایه یک قاعده روشن و قابل تعمیم است یا صرفاً در مخالفت با نتیجه‌ای است که به سود رقیب مستقیم تمام می‌شود؟ باشگاهی که امروز از بی‌اعتباری یک تصمیم دفاع می‌کند، باید آماده باشد فردا همان معیار را درباره موقعیتی مشابه برای خودش نیز بپذیرد.

اگر اعتراض این باشگاه‌ها به ناتمام ماندن لیگ است، باید روشن کنند کدام راه‌حل را از نظر مقررات منصفانه می‌دانند و چرا. آیا خواستار ادامه رقابت‌اند؟ آیا معتقدند عنوان نباید به هیچ تیمی برسد؟ آیا معیار خاصی را برای تعیین تکلیف می‌پذیرند؟ یا صرفاً با اهدای جام به استقلال مخالف‌اند؟ تفاوت این پاسخ‌ها مهم است. مخالفت با یک قهرمان، به‌تنهایی راه‌حل نیست. موضع حرفه‌ای باید همراه با قاعده‌ای باشد که اگر جای تیم معترض و رقیب عوض شد، باز هم بتوان از آن دفاع کرد.

تراکتور و سپاهان، مانند پرسپولیس، برای خود هواداران پرشمار و جایگاهی مستقل دارند. اما وقتی چند باشگاه در موضوعی مشترک هم‌صدا می‌شوند، افکار عمومی حق دارد از آن‌ها بپرسد که این هم‌صدایی دقیقاً بر چه مبنایی شکل گرفته است. اگر هدف، دفاع از سلامت رقابت و جلوگیری از تصمیم غیرقانونی است، باید متن مقررات و پیشنهاد مشخص روی میز باشد. اگر مسئله صرفاً جلوگیری از ثبت قهرمانی استقلال است، آن‌گاه استفاده از زبان عدالت‌خواهی یا بزرگداشت قربانیان می‌تواند این شائبه را به وجود آورد که یک موضوع انسانی به پوششی برای رقابت باشگاهی تبدیل شده است. چنین شائبه‌ای به سود هیچ‌یک از این باشگاه‌ها نیست و با یک توضیح شفاف و مستند می‌توان از آن فاصله گرفت.

پیشنهاد اهدای جام به شهدای مدرسه طیبه شجره، هرقدر از نیت خیرخواهانه برخاسته باشد، به پرسش اصلی پاسخ نمی‌دهد. جام لیگ برتر یک نشان رقابتی است؛ یادبود قربانیان و کمک به بازماندگان، کارکردی انسانی و اجتماعی دارد. این دو اقدام می‌توانند کنار هم انجام شوند. فدراسیون می‌تواند با حفظ حرمت یاد درگذشتگان، مراسمی برای بزرگداشت برگزار کند، نام آنان را در رویدادی ورزشی زنده نگه دارد یا زمینه مشارکت باشگاه‌ها در بازسازی و کمک‌رسانی را فراهم آورد. اما تغییر گیرنده جام، بدون تعیین تکلیف قهرمانی بر اساس مقررات، خطر آن را دارد که یک مناقشه ورزشی را با نمادی احساسی بپوشاند، بی‌آنکه حلش کند.

اگر مدیران پرسپولیس، تراکتور و سپاهان واقعاً قصد دارند در بازسازی مدرسه یا پشتیبانی از برنامه‌ای مرتبط با آن مشارکت کنند، راه مؤثر این است که پیشنهاد مالی روشن، شفاف و قابل حسابرسی ارائه دهند. هر یک از این باشگاه‌ها می‌توانند مبلغ صد میلیارد تومان بدهند انگار با یک بازیکن قرارداد بسته‌اند، چنین پیشنهادی می‌تواند به یک تعهد واقعی تبدیل شود، اما فقط وقتی که منابع مالی، شیوه پرداخت، مجری پروژه و گزارش هزینه‌کرد آن معلوم باشد. نمی‌توان مبلغی بزرگ را صرفاً به‌عنوان جمله‌ای در مناقشه مطرح کرد و انتظار داشت جای پاسخ‌گویی درباره جام را بگیرد. بهتر است باشگاه‌ها درباره کمک احتمالی با خانواده‌ها و نهادهای مسئول هماهنگ کنند و نتیجه را شفاف اعلام کنند؛ بی‌آنکه نیاز یا بی‌نیازی خانواده‌ها را بدون اطلاع و اجازه آنان به موضوع جدل بدل سازند.

در همین‌جا فدراسیون باید از خود بپرسد چرا کار به نقطه‌ای رسیده که هر باشگاه می‌کوشد با فشار رسانه‌ای، راه‌حل مطلوبش را به نهاد برگزارکننده تحمیل کند. وقتی مرجع رسمی در زمان مناسب قاعده را توضیح نمی‌دهد و تصمیم خود را با سند و استدلال منتشر نمی‌کند، فضای خالی را بیانیه‌ها، گمانه‌زنی‌ها و برداشت‌های متضاد پر می‌کنند. نتیجه، فقط ناراحتی یک تیم یا هوادارانش نیست؛ کل اعتبار رقابت زیر سؤال می‌رود. هوادار استقلال می‌پرسد چرا تیم معرفی‌شده جام نمی‌گیرد، هوادار رقیب می‌پرسد چرا باید تصمیمی را بپذیرد که مبنایش روشن نیست، و هوادار بی‌طرف نیز نمی‌داند آیا قواعد برای همه یکسان اجرا می‌شوند یا نه.

مقایسه با اهدای سوپرجام نیز به همین دلیل اهمیت دارد، هرچند دو رقابت الزاماً از نظر مقررات یکسان نیستند. اگر فدراسیون در موردی برای تعیین تکلیف یک عنوان یا اعطای یک جام به نتیجه‌ای رسیده، باید بتواند توضیح دهد آن تصمیم تحت چه مقرراتی اتخاذ شده و چرا شرایط لیگ نیمه‌تمام تفاوت دارد. صرف اینکه در یک مورد جامی اهدا شده، به‌تنهایی ثابت نمی‌کند در مورد دیگر هم باید همان کار را کرد؛ اما نپذیرفتن مقایسه نیز بدون توضیح، راه فرار از پاسخ‌گویی است. فدراسیون باید تفاوت‌ها را نشان دهد: مبنای حقوقی، وضعیت مسابقات، دستورالعمل‌های مربوط و اختیار نهاد تصمیم‌گیر. اگر تفاوتی وجود ندارد، باید از استاندارد یکسان دفاع کند؛ اگر تفاوت وجود دارد، باید آن را مستند کند.

به همین ترتیب، نمی‌توان گفت چون فینال جام حذفی برگزار شده و برنده آن سوپرجام را هم دریافت کرده، هر عنوان دیگری نیز باید به هر شکل و در هر شرایطی اهدا شود. هر رقابت مقررات خودش را دارد. اما همین اصل باید درباره استدلال مخالفان استقلال نیز رعایت شود: نمی‌شود در یک پرونده، اهدای جام را اقدامی طبیعی دانست و در پرونده دیگر، بدون ارائه قاعده‌ای روشن، آن را ناعادلانه خواند. معیار باید قانون و شرایط رقابت باشد، نه اینکه چه تیمی سود می‌برد یا زیان می‌بیند. دفاع از انصاف، زمانی معنا دارد که از نتیجه‌ای که به سود تیم محبوب نیست نیز بتوان با همان منطق دفاع کرد.

در این میان، استقلال نباید قربانی ابهام و مصلحت‌سنجی شود. اگر فدراسیون به این نتیجه رسیده که استقلال بر پایه مقررات قهرمان است، باید عنوان را رسمی و جام را اهدا کند. اگر چنین نتیجه‌ای نگرفته، باید در بیانیه‌ای مستند توضیح دهد معرفی این تیم به آسیا چه معنایی داشته و قهرمانی بر چه اساسی تعیین نشده است.

اگر تصمیم پیشین اشتباه بوده، فدراسیون باید مسئولیت آن را بپذیرد و راه اصلاح را اعلام کند. آنچه قابل قبول نیست، باقی ماندن وضعیتی دوپهلوست که در آن یک تیم برای یک مرجع قهرمان معرفی می‌شود، اما در داخل کشور از دریافت نماد رسمی قهرمانی محروم می‌ماند، بی‌آنکه پاسخ قانع‌کننده‌ای بشنود.

پرسپولیس، تراکتور و سپاهان نیز بهتر است به‌جای آنکه صرفاً درباره مقصد جام موضع بگیرند، از فدراسیون مطالبه کنند همه اسناد و مبانی تصمیم‌گیری را منتشر کند. این خواسته، اگر صادقانه و بر پایه اصول باشد، به سود فوتبال است و حتی می‌تواند از حق خود این باشگاه‌ها در آینده محافظت کند. اما فشار برای انتقال جام به یک مقصد دیگر، بدون روشن شدن مقررات، نتیجه‌ای جز پیچیده‌تر کردن پرونده ندارد. شأن باشگاه‌های بزرگ در این نیست که تنها وقتی از تصمیمی دفاع کنند که رقیب را متضرر می‌کند؛ شأنشان در پذیرش قاعده واحد و مطالبه پاسخ‌گویی از مرجع رسمی است.

فدراسیون فوتبال باید یک‌بار برای همیشه نقش خود را از نقش میانجیِ ترسان از واکنش باشگاه‌ها جدا کند. این نهاد، مرجع اداره رقابت‌هاست و باید بر اساس مقررات تصمیم بگیرد؛ نه بر اساس خواسته استقلال، نه بر اساس اعتراض پرسپولیس، تراکتور یا سپاهان و نه بر مبنای فشار فضای مجازی. تصمیم مستقل به معنای بی‌توجهی به اعتراض‌ها نیست؛ یعنی شنیدن همه طرف‌ها، انتشار مبنای حقوقی، توضیح معیارها و اعلام نتیجه‌ای که بتوان آن را بررسی و نقد کرد. استقلال فدراسیون با سکوت حفظ نمی‌شود، بلکه با تصمیم مستدل و یکسان برای همه معنا پیدا می‌کند.

در نهایت، فوتبال ایران به جامی نیاز ندارد که با جدل و ابهام واگذار شود؛ به تصمیمی نیاز دارد که دلیلش روشن باشد. اگر استقلال قهرمان است، فدراسیون باید شجاعت اعلام و اجرای آن را داشته باشد. اگر نیست، باید به‌روشنی بگوید چرا و بر پایه کدام مقررات. بزرگداشت شهدای مدرسه طیبه شجره هم می‌تواند با برنامه‌ای جداگانه، شفاف و محترمانه انجام شود؛ برنامه‌ای که نه ابزار چانه‌زنی باشد و نه جایگزین پاسخ‌گویی. جام را فدراسیون باید بر اساس قانون تعیین کند؛ نه باشگاه‌ها، نه ائتلاف‌های مقطعی و نه فشارهای بیرون از زمین.

✍️ مجید روان‌ستان

درباره این خبر سوالی دارید؟ در نظرات از رکنا بپرسید. پایان خبر / رکنا / کدخبر 1268546