رکنا گزارش به مناسبت روز مرد
خشونت علیه مردان / از هر ۱۰ قربانی قتل ۸ نفر مرد هستند/ مردانی که قربانی میشوند، اما گاهی حتی فرصت ندارند از دردشان حرف بزنند
اجتماعی رکنا، از هر ۱۰ قربانی قتل در جهان، حدود ۸ نفر مردند؛ یونیسف نیز برآورد کرده است که یک نفر از هر هفت مرد و پسر زنده در جهان، در کودکی خشونت جنسی را تجربه کرده است.
به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، از هر ۱۰ قربانی قتل در جهان، حدود ۸ نفر مرد هستند؛ میلیونها مرد و پسر نیز در کودکی خشونت جنسی را تجربه کردهاند. در ایران هم یک پژوهش علمی از تجربه تعرض جنسی در میان مردان خبر میدهد؛ اما پشت آمارهای محدود، مردانی ایستادهاند که از ترس قضاوت سکوت میکنند و زیر بار فشارهای اقتصادی، مسئولیت نانآوری و خشونتهای پنهان فرسوده میشوند.**
۱۹ نوامبر، روز جهانی مرد است؛ فرصتی برای بازخوانی بخشی کمتر دیدهشده از خشونت در جامعه: خشونت علیه مردان و پسران.
وقتی از خشونت صحبت میکنیم، معمولاً تصویر زنان و کودکان در ذهن شکل میگیرد؛ قربانیانی که حمایت از آنها ضروری است. اما این تصویر نباید مردان و پسرانی را که قربانی تعرض، ضربوشتم، سوءاستفاده، خشونت خانگی، آزار روانی و فشار اقتصادی میشوند، از قاب خارج کند.
مردان نیز قربانی خشونتاند؛ با این تفاوت که بسیاری از آنها به دلیل کلیشههای مردانگی، ترس از قضاوت، شرم اجتماعی یا نگرانی از دست دادن اعتبارشان، درباره آنچه بر آنها گذشته حرف نمیزنند.
به آنها آموختهاند که درد را تحمل کنند، گریه نکنند، نترسند و همیشه حامی دیگران باشند؛ انگار مرد بودن به معنای مصونیت از آسیب است. اما واقعیت این است که سکوت قربانی، به معنای نبود خشونت نیست.
جهان؛ مردان در خط مقدم خشونتهای مرگبار
آمارهای جهانی نشان میدهد مردان و پسران سهم بسیار بالایی از قربانیان خشونتهای مرگبار دارند.بر اساس گزارش دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل، در سال ۲۰۲۱ حدود ۴۵۸ هزار نفر در جهان قربانی قتل عمد شدند. ۸۱ درصد این قربانیان مرد و پسر بودند؛ یعنی از هر ۱۰ قربانی قتل، تقریباً هشت نفر مرد بودند.
نرخ قتل مردان در جهان در آن سال ۹.۳ نفر به ازای هر ۱۰۰ هزار مرد بود؛ بیش از چهار برابر نرخ قتل زنان.
این آمار نشان میدهد مردان بهویژه در درگیریهای خیابانی، خشونتهای گروهی، جرائم سازمانیافته و برخی محیطهای پرخطر با تهدید جدیتری روبهرو هستند.
کدام کشورها برای مردان خطرناکترند؟
بر اساس دادههای سازمان ملل درباره سال ۲۰۲۱، قاره آمریکا و آفریقا بالاترین نرخ قتل را در جهان ثبت کردهاند.
در قاره آمریکا، نرخ قتل مردان به ۲۷ نفر به ازای هر ۱۰۰ هزار مرد رسید. این رقم در آفریقا ۲۰.۸ نفر بود. در مقابل، نرخ قتل مردان در آسیا ۳.۲ نفر و در اروپا ۳.۴ نفر به ازای هر ۱۰۰ هزار مرد گزارش شد.
در میان کشورهای دارای نرخ بالای قتل، جامائیکا با ۵۱.۱، آفریقای جنوبی با ۴۲.۴، سنت لوسیا با ۳۹، هندوراس با ۳۸.۲ و بلیز با ۳۱.۲ قربانی قتل به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر در گزارش سال ۲۰۲۱ قرار داشتند.
این ارقام مربوط به نرخ قتل کل جمعیت کشورهاست، نه صرفاً مردان؛ بنابراین نباید آنها را رتبهبندی قطعی خشونت علیه مردان دانست. با این حال، وقتی میدانیم بخش عمده قربانیان قتل در جهان مرد هستند، میتوان ابعاد خطر را بهتر درک کرد.
تعرض جنسی به پسران و مردان؛ زخمی که پنهان میماند
خشونت علیه مردان فقط به قتل و درگیری خیابانی محدود نیست. تعرض جنسی به پسران و مردان یکی از جدیترین و در عین حال کمتر گزارششدهترین شکلهای خشونت است.
بر اساس برآورد یونیسف که در سال ۲۰۲۴ منتشر شد، بین ۴۱۰ تا ۵۳۰ میلیون پسر و مرد زنده در جهان، در دوران کودکی نوعی از خشونت جنسی را تجربه کردهاند. به بیان دیگر، تقریباً از هر هفت مرد و پسر، یک نفر با چنین تجربهای روبهرو بوده است.
همچنین برآورد میشود حدود ۲۴۰ تا ۳۱۰ میلیون نفر از آنها، تجربه تجاوز یا تعرض جنسی همراه با تماس فیزیکی داشته باشند.
این ارقام مربوط به تجربه خشونت در دوران کودکی در طول زندگی افراد است، نه موارد جدید ثبتشده در سال ۲۰۲۵ یا ۲۰۲۶. با این حال، بزرگی این اعداد نشان میدهد مسئله تا چه اندازه گسترده است.
در مناطق جنگی نیز مردان و پسران از خشونت جنسی، شکنجه، تحقیر و سوءاستفاده در بازداشتگاهها و اردوگاهها در امان نیستند.
در چنین شرایطی، مردان قربانی ممکن است نهتنها با آثار جسمی و روانی تعرض، بلکه با انگ اجتماعی و بیاعتنایی به تجربهشان نیز مواجه شوند.
خشونت در مناطق جنگی؛ مردان هم قربانیاند
گزارش دبیرکل سازمان ملل درباره خشونت جنسی مرتبط با درگیریهای مسلحانه که در اوت ۲۰۲۵ منتشر شد، از ثبت بیش از ۴۶۰۰ بازمانده خشونت جنسی در سال ۲۰۲۴ خبر داد؛ رقمی که نسبت به سال قبل ۲۵ درصد افزایش داشت.
این گزارش ۲۱ کشور را پوشش میداد و زنان، دختران، مردان و پسران را در میان قربانیان ثبتشده قرار میداد. جمهوری آفریقای مرکزی، جمهوری دموکراتیک کنگو، هائیتی، سومالی و سودان جنوبی از کشورهایی بودند که بیشترین موارد تأییدشده در آنها ثبت شده بود.
سازمان ملل تأکید میکند این ارقام تمام موارد خشونت جنسی را نشان نمیدهد و تنها مواردی را در بر میگیرد که امکان ثبت و راستیآزمایی آنها وجود داشته است.
خشونت اقتصادی؛ مردی که زیر بار نانآوری خم میشود
همه خشونتها کبودی روی بدن باقی نمیگذارند. بعضی از آنها در سکوت، آرامآرام توان و روان انسان را فرسوده میکنند.یکی از این شکلها، خشونت اقتصادی است؛ موضوعی که در بحث خشونت علیه مردان کمتر به آن پرداخته میشود.
مردی را تصور کنید که سرپرست خانواده است و چند نفر چشمانتظار درآمد او هستند. هر روز با افزایش قیمت مسکن، خوراک، دارو، آموزش و هزینههای ضروری روبهرو میشود؛ اما درآمدش متناسب با این افزایشها رشد نمیکند.
او ممکن است شغلش را از دست بدهد، ماهها حقوق معوقه داشته باشد، برای تأمین هزینههای خانواده چند شیفت کار کند یا مجبور شود از نیازهای درمانی و شخصی خودش بگذرد تا فرزندانش چیزی کم نداشته باشند.
گاهی برای تأمین اجاره خانه، هزینه تحصیل فرزند یا خرید دارو، از سلامت و آرامش خودش میزند. حتی ممکن است به دلیل ناتوانی در تأمین مخارج، احساس شکست و بیارزشی کند؛ درحالیکه بخش بزرگی از این فشارها ناشی از شرایط اقتصادی خارج از کنترل اوست.
این وضعیت را نباید در همه موارد مصداق حقوقی خشونت دانست؛ اما میتوان آن را نوعی فشار ساختاری اقتصادی دانست که سلامت جسمی و روانی مردان و امنیت معیشتی خانوادههایشان را تهدید میکند.
مردی که مسئولیت نانآوری بر دوشش گذاشته شده، گاهی نه امکان اعتراض دارد و نه فرصت استراحت. جامعه از او انتظار دارد ستون خانواده باشد، اما کمتر میپرسد این ستون زیر چه فشاری قرار گرفته است.
محیط کار؛ مردانی که برای نانآوری سلامتشان را به خطر میاندازند
یکی دیگر از ابعاد آسیبپذیری مردان، شرایط ناایمن محیط کار است؛ بهویژه در مشاغل ساختمانی، صنعتی، حملونقل، معدن و فعالیتهای سخت.
طبق گزارش سازمان بینالمللی کار که در سال ۲۰۲۶ منتشر شده و دادههای دوره ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ را بررسی میکند، سالانه حدود ۲ میلیون و ۹۳۰ هزار نفر در جهان بر اثر عوامل مرتبط با کار جان خود را از دست میدهند. همچنین سالانه حدود ۳۹۵ میلیون نفر دچار آسیب یا بیماری غیرکشنده مرتبط با کار میشوند.
این آمار تفکیک جنسیتی ندارد و نمیتوان همه قربانیان را مرد دانست؛ اما نشان میدهد محیط کار همچنان یکی از عرصههای جدی تهدید سلامت و جان نیروی کار است
ایران؛ مردانی که آمارشان کمتر ثبت میشود
در ایران نیز آمار جامع و رسمی از میزان تعرض، خشونت خانگی، آزار جنسی و خشونت اقتصادی علیه مردان و پسران در دسترس نیست. همین خلأ آماری، اندازه واقعی مسئله را نامشخص کرده است.
با این حال، یک پژوهش علمی منتشرشده در ۲۱ فوریه ۲۰۲۶ در مجله بینالمللی Reproductive Health، تصویری قابل توجه از تجربه تعرض جنسی در میان مردان ایرانی ارائه کرده است.
نکته قابل تأمل این است که پژوهشگران اعلام کردهاند بخش قابل توجهی از این تجربهها پیش از ۱۸ سالگی اتفاق افتاده است. همچنین مردان قربانی کمتر از زنان درباره تجربههای خود، بهویژه با والدین، صحبت کردهاند.
پسر بچهای که مورد آزار قرار گرفته، ممکن است از ترس اینکه ضعیف خطاب شود، سکوت کند. مردی که مورد تعرض قرار گرفته، شاید نگران باشد کسی حرفش را باور نکند. مردی که از نظر اقتصادی زیر فشار است، ممکن است حتی به نزدیکترین افراد زندگیاش نگوید که دیگر توان تأمین هزینههای زندگی را ندارد.
چرا مردان کمتر فریاد میزنند؟
شاید یکی از مهمترین دلایل پنهان ماندن خشونت علیه مردان، تصویری باشد که جامعه از مرد ساخته است.مرد نباید گریه کند؛ نباید بترسد؛ نباید شکایت کند؛ نباید از تعرض حرف بزند؛ نباید بگوید همسر، خانواده، کارفرما یا فرد دیگری به او آسیب زده است.
این کلیشهها از کودکی به پسران منتقل میشوند. پسری که از آزار دیدن حرف میزند، ممکن است با تمسخر مواجه شود. مردی که از خشونت خانگی شکایت میکند، شاید به جای حمایت، با قضاوت روبهرو شود. مردی که از فشار اقتصادی میگوید، ممکن است به ناتوانی متهم شود.
نتیجه چنین فرهنگی، پنهان ماندن خشونت و محروم شدن قربانیان از حمایت است.
روز جهانی مرد؛ قرار نیست رنج مردان را مقابل رنج زنان قرار دهیم
روز جهانی مرد فرصتی برای رقابت میان رنجها نیست. خشونت علیه زنان، کودکان و مردان هرکدام ابعاد و ویژگیهای خود را دارند و هیچکدام نباید به بهانه دیگری نادیده گرفته شوند.
قرار نیست با صحبت از مردان، خشونت علیه زنان را کماهمیت جلوه دهیم؛ همانطور که حمایت از زنان نباید به معنای نادیده گرفتن پسران و مردان قربانی باشد.
جامعه سالم، جامعهای نیست که از مردان بخواهد همیشه قوی باشند؛ جامعهای است که به آنها اجازه دهد در صورت آسیب دیدن، کمک بخواهند، شکایت کنند، گریه کنند و از امنیت و حمایت برخوردار شوند.
باید به پسرانمان یاد بدهیم مرد بودن به معنای تحمل بیپایان درد نیست. باید به مردانمان بگوییم اگر قربانی خشونت شدهاند، شرمنده نباشند و برای شنیده شدن لازم نیست ابتدا فروبریزند.
-
فیلم تخریب یک بنای تجاری در کرج به دستور قوه قضائیه
ارسال نظر