ترندترین خبرهای روز زیر ذره بین گروه روانشناسی رکنا / از احتمال گفت و گوی ایران و آمریکا تا نفت زیر ۱۰۰ دلار، هوش مصنوعی Muse و نورهای مرموز تهران

به گزارش گروه روانشناسی رکنا،   این خبرها را از زاویه ای متفاوت بررسی می کند؛ اینکه هر کدام از این اتفاقات چه تاثیری بر ذهن و روان مردم دارند و چرا در شرایط پرتنش، واکنش جامعه به خبرها می تواند از خود خبر مهم تر شود.

خبر اول / ایران و آمریکا در نیویورک؛ چرا یک احتمال گفت و گو می تواند این همه امید و اضطراب ایجاد کند؟

با آغاز هفته سطح بالای هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک، موضوع احتمال گفت و گو میان ایران و آمریکا دوباره مورد توجه قرار گرفته است.

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز سه شنبه اعلام کرد که واشنگتن برای گفت و گو با نمایندگان ایران در حاشیه مجمع عمومی آمادگی دارد، اما در حال حاضر هیچ دیدار مشخصی برنامه ریزی نشده است. همزمان گزارش ها حاکی از آن است که هیات ایرانی با اختیار پیگیری مسیر دیپلماتیک در نیویورک حضور دارد.

بنابراین در شرایط فعلی باید میان آمادگی برای گفت و گو و قطعی شدن دیدار یا توافق تفاوت گذاشت. همین فضای نامطمئن باعث شده بازارها و افکار عمومی نیز به اخبار مربوط به روابط تهران و واشنگتن حساس باشند.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

در شرایط پرتنش، ذهن انسان معمولا به دنبال یک نشانه برای پیش بینی آینده می گردد. یک جمله دیپلماتیک، یک احتمال دیدار یا حتی یک خبر درباره آمادگی برای مذاکره می تواند برای بخشی از جامعه احساس امید ایجاد کند و برای بخشی دیگر اضطراب و انتظار را افزایش دهد. مسئله مهم این است که امید با قطعیت تفاوت دارد.

وقتی یک احتمال به عنوان یک اتفاق قطعی بازنشر شود، فاصله میان انتظار ذهنی مردم و واقعیت می تواند بیشتر شود. همین فاصله بعدا می تواند به ناامیدی، خشم یا بی اعتمادی منجر شود.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مردم

در مواجهه با اخبار سیاسی، میان اتفاق افتاده، در حال بررسی و احتمال دارد، تفاوت بگذارید. هر خبری که از «احتمال مذاکره» صحبت می کند، به معنای توافق، پایان تنش یا تغییر فوری شرایط زندگی نیست. ذهن خود را مجبور نکنید که از یک خبر کوتاه، آینده چند ماه بعد را پیش بینی کند.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان

در شرایطی که جامعه نسبت به اخبار سیاسی حساس است، شفافیت در اطلاع رسانی بخشی از سلامت روان جامعه است. مسئولان باید تا حد امکان تفاوت میان مذاکره، پیشنهاد، احتمال، تصمیم قطعی و توافق را برای مردم روشن کنند. ابهام اجتناب ناپذیر است، اما ابهام بدون توضیح می تواند زمینه ساز شایعه و اضطراب جمعی شود.

خبر دوم / نفت زیر ۱۰۰ دلار رفت؛ چرا بازارها قبل از مردم به خبرهای آینده واکنش نشان می دهند؟

قیمت نفت در معاملات سه شنبه کاهش پیدا کرد و نفت برنت برای تحویل نوامبر تا حدود ۹۷.۶ دلار در هر بشکه پایین آمد؛ یعنی برای نخستین بار در روزهای اخیر به زیر مرز ۱۰۰ دلار رسید. گزارش رویترز این افت را به نشانه هایی از بهبود چشم انداز عرضه در خلیج فارس و احتمال بازگشایی تنگه هرمز مرتبط دانسته است. همزمان عربستان نیز بخشی از مسیرهای صادراتی خود را دوباره فعال کرده است.

نکته جالب اینجاست که بازار نفت فقط به آنچه «الان» اتفاق افتاده واکنش نشان نمی دهد؛ معامله گران دائما در حال قیمت گذاری سناریوهای آینده هستند.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

رفتار بازار نفت شباهت جالبی به رفتار ذهن انسان دارد. انسان نیز معمولا فقط به واقعیت موجود واکنش نشان نمی دهد؛ بلکه به چیزی که فکر می کند ممکن است فردا اتفاق بیفتد واکنش نشان می دهد.

اگر فردی احتمال افزایش قیمت ها را جدی بداند، ممکن است خرید خود را جلو بیندازد. اگر احتمال کاهش قیمت را بدهد، ممکن است تصمیم خود را عقب بیندازد. در سطح جامعه، تکرار اخبار اقتصادی متناقض می تواند ذهن مردم را در وضعیت انتظار برای خبر بعدی نگه دارد؛ حالتی که خودش می تواند فرساینده باشد.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مردم

در فضای اقتصادی پرنوسان، تصمیم های مهم زندگی را فقط بر اساس یک تیتر خبری نگیرید. یک روز کاهش قیمت نفت، یک روز افزایش آن یا یک خبر درباره احتمال بازگشایی یک مسیر صادراتی، به تنهایی تصویر کاملی از آینده اقتصادی ارائه نمی کند.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان

اطلاع رسانی اقتصادی باید تا حد امکان دقیق، قابل فهم و مستمر باشد. جامعه ای که دائما با اعداد و خبرهای متناقض روبه رو می شود، فقط با مشکل اقتصادی مواجه نیست؛ بلکه ممکن است با اضطراب اقتصادی و احساس نداشتن کنترل بر آینده نیز روبرو شود.

خبر سوم / استقبال از Muse متا؛ وقتی هوش مصنوعی قرار است بخشی از زندگی ما را به جایمان انجام دهد

شرکت متا در ماه جاری هوش مصنوعی Muse را معرفی کرده است؛ یک عامل هوش مصنوعی شخصی که برخلاف ابزارهای صرفا پاسخگو، برای انجام برخی کارها به نمایندگی از کاربر طراحی شده است.

متا می گوید Muse می تواند در انجام وظایف، برنامه ریزی، ارسال ایمیل و حتی برخی کارهای چند مرحله ای به کاربر کمک کند و با اجازه کاربر در میان اپلیکیشن های مورد استفاده او فعالیت کند.

بازار نیز نسبت به این محصول واکنش مثبتی نشان داده است؛ رویترز گزارش داده استقبال از Muse به رشد قابل توجه سهام متا و تقویت دوباره خوش بینی نسبت به بازار هوش مصنوعی کمک کرده است.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

مسئله فقط تکنولوژی نیست؛ مسئله رابطه انسان با تصمیم گیری است. وقتی هوش مصنوعی از پاسخ دادن به سوال عبور می کند و وارد مرحله انجام دادن کارها می شود، رابطه انسان با فناوری نیز تغییر می کند. از یک طرف، واگذاری بخشی از کارهای تکراری می تواند فشار ذهنی را کاهش دهد. از طرف دیگر، هرچه انسان تصمیم ها و فعالیت های بیشتری را به سیستم های هوشمند بسپارد، پرسش مهم تری مطرح می شود:  آیا ما همچنان تصمیم گیرنده هستیم یا به مرور فقط تایید کننده تصمیم های ماشین می شویم؟

این موضوع به ویژه درباره حریم خصوصی، اعتماد، وابستگی و مسئولیت پذیری اهمیت پیدا می کند.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مردم

از هوش مصنوعی استفاده کنید، اما تصمیم گیری را کاملا به آن واگذار نکنید. هرچه ابزار هوشمند اطلاعات بیشتری از زندگی شما داشته باشد، آگاهی شما از دسترسی های آن و نحوه استفاده از اطلاعات نیز اهمیت بیشتری پیدا می کند. راحتی نباید به قیمت از دست رفتن اختیار تمام شود.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان

جامعه برای ورود گسترده هوش مصنوعی به زندگی روزمره فقط به آموزش فنی نیاز ندارد؛ به سواد روانشناختی و دیجیتال نیز نیاز دارد. قوانین و استانداردهای مربوط به حریم خصوصی، شفافیت عملکرد، مسئولیت خطا و حفاظت از کاربران باید همزمان با توسعه این فناوری ها جدی گرفته شود.

خبر چهارم / نورهای رنگی مرموز بر فراز تهران؛ چرا مغز ما برای ناشناخته ها داستان می سازد؟

ویدئوهایی از نورهای چند رنگ در آسمان تهران در شبکه های اجتماعی منتشر شده که در آنها یک شیء ناشناس در نزدیکی بزرگراه آزادگان دیده می شود. بر اساس گزارش Reuters Connect، این تصاویر در ۲۰ سپتامبر ثبت شده اند، اما اندازه، ارتفاع، فاصله و سرعت جسم مشخص نیست و مقام های ایران نیز ماهیت آن را شناسایی نکرده اند. خود Reuters Connect نیز تاکید کرده این تصاویر را به صورت مستقل تایید نکرده است.

در شبکه های اجتماعی گمانه زنی هایی درباره پهپاد یا حتی اشیای ناشناس پرنده شکل گرفته، اما از روی این تصاویر نمی توان با قطعیت درباره ماهیت آن نتیجه گیری کرد.

چرا گروه روانشناسی رکنا به این خبر می پردازد؟

مغز انسان با ابهام راحت نیست. وقتی تصویری را می بیند که توضیح روشنی برای آن ندارد، تلاش می کند سریع یک روایت بسازد. در شرایط عادی ممکن است این اتفاق صرفا باعث کنجکاوی شود، اما در شرایط بحرانی، اضطراب می تواند سرعت داستان سازی ذهن را بیشتر کند. یک تصویر مبهم می تواند در شبکه های اجتماعی به ده ها روایت متفاوت تبدیل شود و هر بار که روایت جدید بازنشر می شود، احساس قطعی بودن آن برای مخاطب بیشتر شود.

این همان جایی است که شایعه می تواند از یک سوال شروع شود و به یک باور تبدیل شود.

پیام گروه روانشناسی رکنا به مردم

اگر درباره یک تصویر یا ویدئو توضیح رسمی وجود ندارد، نمی دانیم پاسخ قابل قبول و علمی است. هر تصویر ناشناخته ای را فورا به یک نتیجه قطعی تبدیل نکنیم.

به ویژه در شرایط پرتنش، قبل از بازنشر یک ویدئو از خودمان بپرسیم: منبع آن چیست؟ چه چیزی واقعا دیده می شود؟ و چه چیزی فقط تفسیر من است؟

پیام گروه روانشناسی رکنا به مسئولان

در موضوعاتی که می توانند نگرانی عمومی ایجاد کنند، سکوت طولانی یا اطلاع رسانی مبهم می تواند فضای بیشتری برای شایعه ایجاد کند. اگر علت یک رویداد مشخص است، توضیح دقیق و قابل فهم ارائه شود و اگر هنوز علت مشخص نیست، همان موضوع به صورت شفاف به مردم گفته شود. گفتن هنوز مشخص نیست، بسیار سالم تر از آن است که جامعه در خلأ اطلاعاتی، پاسخ را از شبکه های اجتماعی دریافت کند.

جمع بندی؛ وقتی خبرها فقط خبر نیستند

چهار خبر امروز در ظاهر هیچ شباهتی به یکدیگر ندارند؛ یکی درباره دیپلماسی است، دیگری درباره نفت، یکی درباره هوش مصنوعی و دیگری درباره نورهای ناشناس در آسمان تهران اما از منظر روانشناسی، هر چهار خبر یک نقطه مشترک دارند: انسان تلاش می کند آینده را از روی نشانه های امروز پیش بینی کند.

یک احتمال مذاکره می تواند امید ایجاد کند. یک نوسان نفت می تواند نگرانی اقتصادی ایجاد کند. یک هوش مصنوعی جدید می تواند همزمان آسودگی و نگرانی ایجاد کند و یک تصویر ناشناخته می تواند ذهن را به سمت ده ها روایت ببرد.

در چنین شرایطی، سواد خبری فقط یک مهارت رسانه ای نیست؛ بخشی از مراقبت از سلامت روان جامعه است. مردم فقط خبر را نمی خوانند؛ آنها از دل خبرها درباره امنیت، اقتصاد، آینده خانواده و زندگی خود سوال می کنند بنابراین هم مردم و هم مسئولان در برابر کیفیت فضای خبری جامعه نقش دارند: مردم با بازنشر مسئولانه و مسئولان با اطلاع رسانی شفاف.

خبر دقیق، جامعه آرام تر و تصمیم گیری آگاهانه تر می سازد.