کنگاور مسافر دارد، اتاق ندارد؛ قصه هتلی که ۱۵ سال در وعده ماند

به گزارش خبرگزاری رکنا، کنگاور از آن شهرهایی است که گذشته‌اش از امروز جلوتر حرکت کرده است؛ شهری که نامش با معبد آناهیتا، گودین‌تپه و مجموعه‌ای از آثار تاریخی گره خورده، اما وقتی خورشید پایین می‌رود، یک حلقه مفقوده خود را بیشتر نشان می‌دهد: جایی برای ماندن.

این تناقض شاید بهترین تصویر از وضعیت گردشگری کنگاور باشد؛ شهری که برای دیدن شدن کم ندارد، اما برای ماندن مسافر، هنوز با کمبود جدی روبه‌روست.

شهری که مسافر دارد، اما شب ندارد

«محمدجواد عظیمی»، رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی کنگاور، می‌گوید این شهرستان ۱۶۳ اثر ثبت ملی دارد و حدود ۱۰ هزار نفر در طول سال از معبد آناهیتا بازدید می‌کنند؛ ظرفیتی که اگر زیرساخت‌های اقامتی متناسب با آن فراهم شود، می‌تواند گردشگر را از یک توقف چندساعته به اقامتی چندروزه تبدیل کند.

او توضیح می‌دهد گردشگران داخلی و خارجی که در مسیر گردشگری کنگاور، بیستون و کرمانشاه حرکت می‌کنند، معمولا توقفی چندساعته در کنگاور دارند و سپس راهی مقصد بعدی می‌شوند؛ در حالی که وجود هتل می‌تواند به شکل محسوسی مدت ماندگاری آنان را افزایش دهد.

مساله فقط «تخت» نیست؛ هر تخت خالی یا پر، بخشی از زنجیره اقتصاد گردشگری است؛ از رستوران و بازار و صنایع دستی گرفته تا حمل‌ونقل، راهنمای گردشگری و فروش محصولات محلی.

وقتی گردشگر شب را در شهر دیگری سپری می‌کند، کنگاور فقط یک اتاق را از دست نداده است؛ یک وعده شام، یک خرید، یک صبحانه، یک گشت شهری و بخشی از درآمدی را از دست داده که می‌توانست در همین شهر گردش کند.

وعده‌ای که ۱۵ ساله شد

قصه هتل کنگاور البته تازه نیست.

در سال ۱۳۹۰، «حشمت‌الله عزیزی»، فرماندار وقت کنگاور، از آغاز قریب‌الوقوع عملیات ساخت هتل با اعتبار ۱۵ میلیارد ریال خبر داده بود. همان سال زمینی به مساحت چهار هزار و ۲۰۰ مترمربع در ورودی شهر از سمت کرمانشاه برای ساخت هتل اختصاص یافت.

پانزده سال از آن «به‌زودی» گذشته است.

اما در زمینی که قرار بود بخشی از آینده گردشگری کنگاور را بسازد، هنوز ساختمانی قد نکشیده است.

زمان اما کار خودش را کرده؛ وعده ۱۵ ساله شده، شهر تغییر کرده، هزینه ساخت بالا رفته، نسل گردشگران عوض شده و نیازهای بازار گردشگری پیچیده‌تر شده است؛ فقط هتل هنوز به دنیا نیامده است.

گردشگر ساعت هفت شب، مهمان بی‌اتاق

«مهدی قاسمی»، فعال گردشگری و راهنمای بازدیدکنندگان معبد آناهیتا، مساله را از زاویه‌ای ملموس‌تر روایت می‌کند؛ جایی که آمار و مصوبه و وعده کنار می‌روند و یک گردشگر واقعی مقابل یک سؤال ساده می‌ایستد.

به گفته او، بسیاری از گردشگران پس از بازدید آناهیتا، شهر را ترک می‌کنند و فقط شمار محدودی که علاقه بیشتری به گردشگری شهری دارند، در کنگاور توقف بیشتری می‌کنند.

این وضعیت به‌ویژه در نوروز خودش را بیشتر نشان می‌دهد؛ زمانی که گاهی گردشگران حوالی ساعت هفت شب به کنگاور می‌رسند، بدون اینکه از قبل محل اقامت رزرو کرده باشند.

برای چنین مسافری، مساله دیگر فقط انتخاب میان هتل و اقامتگاه بوم‌گردی نیست؛ مساله این است که اصلا گزینه‌ای متناسب با انتظار او وجود دارد یا نه.

اقامتگاه بوم‌گردی فش هم برای همه مسافران پاسخگو نیست؛ فاصله، نوع سفر و ترجیح بخشی از گردشگران به هتل باعث می‌شود بسیاری از آنان مسیر خود را به سمت کرمانشاه یا بیستون ادامه دهند.

مسافر آمده است؛ اما شهر برای نگه‌داشتنش آماده نیست.

و این شاید تلخ‌ترین بخش داستان باشد: کنگاور گردشگر را از دروازه وارد می‌کند و نبود زیرساخت، از دروازه دیگر بیرون می‌فرستد.

۵۱ تخت برای شهری با این همه ظرفیت

بر اساس اطلاعات اداره میراث فرهنگی کنگاور، ظرفیت اقامتی موجود در واحدهای معرفی‌شده شهرستان در مجموع حدود ۵۱ نفر است؛ شامل بوم‌گردی چهارفصل فش با ظرفیت ۲۵ نفر، خانه مسافر فشستان با پنج نفر، خانه مسافر آناهیتا با ۶ نفر و خانه معلم با ظرفیت ۱۵ نفر.

این اعداد در کنار شمار بازدیدکنندگان و ظرفیت‌های تاریخی شهرستان، یک سؤال جدی پیش می‌کشد:

آیا شهری با ۱۶۳ اثر ثبت ملی و هزاران بازدیدکننده سالانه، می‌تواند با چنین ظرفیت محدودی سهم واقعی خود را از اقتصاد گردشگری بگیرد؟

«رضا مهرمنصور»، سرمایه‌گذار و متقاضی ساخت هتل در کنگاور، از زاویه دیگری به این معادله نگاه می‌کند.

او می‌گوید ضعف بازار گردشگری و موانع اداری، مهم‌ترین عواملی هستند که سرمایه‌گذار را برای ورود به چنین پروژه‌ای مردد می‌کنند.

مهرمنصور برای احداث هتل زمینی حدود پنج هزار مترمربع را در نظر گرفته و می‌گوید هزینه ساخت هر مترمربع در شرایط کنونی دست‌کم ۲۰ میلیون تومان است؛ رقمی که نشان می‌دهد ساخت هتل دیگر پروژه‌ای نیست که بتوان با وعده و چند جلسه اداری آن را پیش برد.

به گفته او، اگر برای تورهای گردشگری، همایش‌ها، نمایشگاه‌ها و رویدادهای مرتبط مشوق وجود نداشته باشد، بازگشت سرمایه ممکن است حدود هفت تا هشت سال طول بکشد؛ بنابراین سرمایه‌گذار با یک بازار پرریسک روبه‌روست.

او همچنین می‌گوید حدود ۲ سال پیش برای ایجاد یک اقامتگاه بوم‌گردی در حاشیه کنگاور اقدام کرده، اما به‌دلیل حل نشدن موضوع تغییر کاربری و با وجود پیگیری‌های متعدد، این طرح نیز به نتیجه نرسیده است.

مهرمنصور صریح می‌گوید سرمایه‌گذار «واقعا و قطعا» از بروکراسی اداری می‌ترسد.

این‌جاست که مساله از «نبود هتل» فراتر می‌رود.

اگر بازار ضعیف باشد، سرمایه‌گذار نمی‌آید؛ اگر سرمایه‌گذار نیاید، هتل ساخته نمی‌شود؛ اگر هتل ساخته نشود، گردشگر نمی‌ماند؛ اگر گردشگر نماند، بازار گردشگری همچنان ضعیف می‌ماند.

کنگاور در یک دور باطل گرفتار شده است؛ چرخه‌ای که هر حلقه، حلقه بعدی را به تأخیر می‌اندازد.

زمین هست؛ راهِ ساختن نیست

به گفته رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی کنگاور، همان زمین چهار هزار و ۲۰۰ مترمربعی که در سال ۱۳۹۰ برای ساخت هتل اختصاص یافت، همچنان در ورودی شهر قرار دارد.

اما مانع اصلی سرمایه‌گذاری، به گفته او، مخالفت یا موافقت نشدن با تغییر کاربری از سوی دستگاه‌های مرتبط با راه و امور اراضی است.

اینجا پرسش اصلی گزارش شکل می‌گیرد:

وقتی زمین وجود دارد، سرمایه‌گذار متقاضی است و استانداری از آمادگی برای حمایت از ساخت هتل سخن می‌گوید، چرا پروژه اقامتی کنگاور هنوز در پیچ‌وخم اداری گرفتار است؟

این پرسش زمانی جدی‌تر می‌شود که در سطح استان، نگاه مدیریت ارشد کرمانشاه به گردشگری، نگاه به یک ظرفیت اقتصادی است.

«منوچهر حبیبی»، استاندار کرمانشاه، شهریور امسال بر ضرورت فعالیت بیشتر شرکت توسعه گردشگری در استان تأکید کرد و مسیر تاریخی ساسانی از کنگاور تا قصرشیرین را یک فرصت بزرگ سرمایه‌گذاری دانست.

استاندار همچنین از آمادگی استان برای اختصاص زمین به ساخت هتل و حمایت از سرمایه‌گذاری و صدور مجوزهای لازم سخن گفته است.

در چنین شرایطی، کنگاور با یک تناقض روشن روبه‌روست: از یک سو در سطح استان از ظرفیت گردشگری و آمادگی برای توسعه زیرساخت اقامتی سخن گفته می‌شود و از سوی دیگر، زمینی که ۱۵ سال پیش برای ساخت هتل در کنگاور اختصاص یافته، همچنان بی‌استفاده مانده است.

این فاصله میان «ظرفیت» و «اقدام» همان جایی است که باید جدی گرفته شود.

مشکل فقط یک ساختمان نیست، نبود هتل در کنگاور را نمی‌توان صرفا با چند اتاق و چند تخت اندازه گرفت.

هتل، در یک مقصد گردشگری، بخشی از زیرساخت اقتصادی شهر است؛ جایی که مسافر می‌خوابد، اما پول او در شهر بیدار می‌ماند.

اگر گردشگر یک شب بیشتر بماند، احتمال مراجعه‌اش به بازار، رستوران، فروشگاه صنایع دستی، خدمات حمل‌ونقل و جاذبه‌های شهری بیشتر می‌شود.

بنابراین وقتی گردشگر پس از بازدید آناهیتا راهی کرمانشاه می‌شود، کنگاور فقط یک تخت اقامتی را از دست نداده؛ بخشی از فرصت اشتغال و گردش مالی خود را هم پشت سر مسافر جا گذاشته است.

این همان حلقه‌ای است که در بسیاری از مقاصد گردشگری، تفاوت میان «شهر تاریخی» و «شهر گردشگرپذیر» را رقم می‌زند.

فرمانداری و یک وعده قدیمی

فرمانداری کنگاور اکنون با یک مساله قدیمی اما حل‌نشده روبه‌روست؛ مساله‌ای که دیگر نمی‌توان آن را صرفا به یک وعده قدیمی یا یک پروژه نیمه‌تمام نسبت داد.

پرسش امروز این است که آیا می‌توان با هماهنگی دستگاه‌های مسئول، گره‌های مربوط به زمین و تغییر کاربری را باز کرد و برای سرمایه‌گذاری در حوزه اقامت، یک مسیر روشن و قابل پیش‌بینی ساخت؟

اگر قرار است گردشگری یکی از پیشران‌های اقتصادی کنگاور باشد، سرمایه‌گذار باید بداند از کجا وارد می‌شود، چه موانعی پیش روی اوست و چه نهادی مسئول برداشتن هر مانع است.

معبد آناهیتا احتمالا همچنان گردشگر را به کنگاور خواهد آورد؛ گودین‌تپه همچنان بخشی از تاریخ این سرزمین خواهد بود و ۱۶۳ اثر ثبت ملی همچنان روی نقشه میراث فرهنگی باقی خواهند ماند.

اما گردشگری فقط نگهداری از گذشته نیست؛ توانایی تبدیل گذشته به فرصت امروز هم هست.

کنگاور اکنون میان دو تصویر ایستاده است؛ در یک سو شهری با تاریخی که هزاران سال دوام آورده و در سوی دیگر پروژه‌ای که ۱۵ سال نتوانسته حتی به یک ساختمان تبدیل شود.

شاید وقت آن رسیده باشد که سؤال را از «چرا هتل نداریم؟» فراتر ببریم و بپرسیم:

چرا گردشگر باید تاریخ کنگاور را ببیند، اما شبش را جای دیگری بگذراند؟

اگر پاسخ این سؤال همچنان در راهروهای اداری، تغییر کاربری، نگرانی سرمایه‌گذار و وعده‌های «به‌زودی» گم شود، کنگاور همچنان یک مقصد دیدنی خواهد بود؛ مقصدی که مسافر به آن می‌رسد، عکس می‌گیرد و هنگام غروب، چمدانش را می‌بندد.

و شاید تلخ‌ترین تابلو برای چنین شهری همین باشد:

«هتل نیست؛ لطفاً بعد از بازدید کنگاور را ترک کنید!»/ ایرنا