بازار اجاره خودرو داغ شد / زور مردم به خرید خودرو نمی رسد

به گزارش رکنا و به نقل از دنیای اقتصاد، در شرایطی که خرید خودرو برای بخش قابل‌توجهی از خانوارها به گزینه‌ای پرهزینه و دشوار تبدیل شده، اجاره خودرو به‌عنوان راهی برای استفاده از خودرو بدون تحمل هزینه‌های مالکیت، بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.

این تغییر رفتار تنها به مصرف شخصی محدود نمی‌شود. بخشی از متقاضیان نیز از خودروهای اجاره‌ای برای فعالیت‌های اقتصادی و حتی جابه‌جایی مسافر استفاده می‌کنند؛ چراکه افزایش قیمت خودرو، هزینه ورود به برخی مشاغل وابسته به خودرو را نیز بالا برده است.

بررسی بازار نشان می‌دهد رشد قیمت خودرو، هزینه مالکیت را به قیمت خرید محدود نکرده و مخارج مربوط به بیمه، قطعات، تعمیرات، استهلاک و نگهداری نیز افزایش یافته است. از این رو، برای افرادی که به‌صورت دائمی به خودرو نیاز ندارند، اجاره ساعتی، روزانه، هفتگی یا ماهانه می‌تواند در برخی موارد گزینه‌ای اقتصادی‌تر از خرید و نگهداری خودرو باشد.

از سوی دیگر، افزایش تعداد شرکت‌ها و فعالان بازار اجاره و تنوع خودروهای قابل عرضه، به گسترش این بازار کمک کرده است. در حال حاضر از خودروهای اقتصادی داخلی تا مدل‌های خارجی و مونتاژی در بازار اجاره عرضه می‌شوند و نرخ‌ها نیز بسته به مدل خودرو، مدت اجاره، میزان ودیعه و شرایط استفاده متفاوت است.

اجاره خودرو چقدر هزینه دارد؟

مشاهدات بازار نشان می‌دهد خودروهای اقتصادی داخلی همچنان ارزان‌ترین گزینه‌ها برای اجاره هستند. خودروهایی مانند پژو ۲۰۶، رانا پلاس، پژو پارس و پژو ۲۰۷ دنده‌ای در دسته خودروهایی قرار دارند که بیشترین تقاضا را در بازار اجاره دارند.

اجاره روزانه این خودروها عمدتا در محدوده بیش از ۲ تا ۴ میلیون تومان قرار دارد؛ در حالی که سال گذشته نرخ اجاره برخی از آنها حدود یک میلیون تومان بود. در میان آگهی‌های موجود، رانا و پژو ۲۰۶ تیپ ۲ و ۵ معمولا در پایین‌ترین محدوده قیمتی قرار دارند.

اجاره ساعتی نیز در بازار وجود دارد. برای نمونه، در یکی از آگهی‌ها اجاره یک دستگاه پژو ۲۰۶ تیپ ۵ برای یک ساعت، ۴۰۰ هزار تومان اعلام شده است. در آگهی دیگری نیز اجاره روزانه پراید ۸۰۰ هزار تومان قیمت‌گذاری شده است.

در بخش خودروهای خارجی، نرخ‌ها فاصله زیادی با خودروهای داخلی دارد. بررسی آگهی‌ها و گفت‌وگو با یکی از فعالان بازار نشان می‌دهد اجاره خودروهای خارجی از حدود ۵ میلیون تومان در روز آغاز می‌شود و بسته به مدل و امکانات خودرو می‌تواند تا حدود ۳۵ میلیون تومان در روز افزایش پیدا کند.

برای نمونه، اجاره یک دستگاه BMW 730 بدون راننده در تهران حداقل برای سه روز امکان‌پذیر است و حداکثر مدت قرارداد نیز یک ماه اعلام شده که قابلیت تمدید دارد. متقاضی برای اجاره این خودرو باید حداقل ۲۲ سال سن داشته باشد و روزانه نیز امکان پیمایش تا ۱۰۰ کیلومتر را دارد. پیمایش بیشتر از این میزان، هزینه اضافی به همراه خواهد داشت.

بر اساس نرخ‌های اعلام‌شده، اجاره BMW برای دوره سه تا هفت روز، روزانه حدود ۳۳ میلیون تومان است. این رقم برای قراردادهای بیش از ۳۰ روز به حدود ۲۹ میلیون تومان در روز کاهش پیدا می‌کند.

کیا اسپورتیج نیز برای دوره سه روز تا یک هفته، روزانه حدود ۸ میلیون تومان اجاره داده می‌شود و در قراردادهای یک‌ماهه، نرخ روزانه آن به حدود ۷ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان می‌رسد.

در بازار خودروهای داخلی، اجاره پژو ۲۰۷ دنده‌ای برای سه روز حدود ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان در روز اعلام شده است. این رقم برای قراردادهای بیش از یک ماه حدود ۴۰۰ هزار تومان کاهش پیدا می‌کند. اجاره پژو پارس نیز در محدوده روزانه ۳ میلیون تومان قرار دارد.

ودیعه و مدارک مورد نیاز برای اجاره خودرو

شرایط اجاره خودرو تنها به پرداخت مبلغ روزانه محدود نمی‌شود. یکی از شرکت‌های فعال در این بازار اعلام کرده است که متقاضی برای اجاره خودرو باید گواهینامه معتبر با حداقل ۶ ماه اعتبار، کارت ملی، مدرک احراز شغل، چک یا سفته به ارزش خودرو و همچنین ودیعه نقدی ارائه کند.

مدت اجاره خودرو بدون راننده نیز بسته به شهر و شرکت متفاوت است، اما معمولا حداقل قرارداد دو یا سه روز در نظر گرفته می‌شود.

در پلتفرم‌های آگهی آنلاین نیز تعداد آگهی‌های اجاره خودرو افزایش یافته است. برای نمونه، در یکی از آگهی‌ها اجاره روزانه هیوندای سوناتا YF، ۴ میلیون تومان اعلام شده و از متقاضی ۱۰۰ میلیون تومان ودیعه نقدی و یک فقره چک یک میلیارد تومانی دریافت می‌شود.

در آگهی دیگری، اجاره پژو ۲۰۷ روزانه ۳ میلیون تومان تعیین شده است. برای خودروهای مونتاژی نیز نرخ‌ها بالاتر است؛ به‌عنوان نمونه، اجاره فونیکس تیگو حدود ۷ میلیون تومان در روز اعلام شده است.

چرا اجاره خودرو رونق گرفته است؟

افزایش قیمت خودرو تنها یکی از عواملی است که به رشد بازار اجاره کمک کرده است. افزایش هزینه استفاده از حمل‌ونقل عمومی و تاکسی‌های اینترنتی نیز باعث شده اجاره خودرو برای برخی افراد، به‌خصوص در دوره‌های چندروزه یا طولانی‌تر، توجیه اقتصادی پیدا کند.

حسن کریمی سنجری، کارشناس صنعت خودرو، با اشاره به سابقه فعالیت شرکت‌های اجاره خودرو در ایران و سایر کشورها، معتقد است اجاره خودرو تجارتی شناخته‌شده است که در بسیاری از کشورها رواج دارد و معمولا برای دوره‌های بیش از یک روز می‌تواند نسبت به استفاده مستمر از تاکسی اقتصادی‌تر باشد.

به گفته وی، این فعالیت در ایران نیز طی حدود یک دهه گذشته جدی‌تر شده است. افزایش قیمت خودرو و به‌دنبال آن رشد هزینه حمل‌ونقل عمومی و تاکسی‌های اینترنتی، یکی از دلایل افزایش جذابیت اجاره خودرو محسوب می‌شود.

کریمی همچنین به نقش رقابت در این بازار اشاره می‌کند. به گفته او، برخی شرکت‌ها با ارائه طرح‌ها و تخفیف‌های تشویقی تلاش می‌کنند هزینه اجاره را کاهش دهند و افزایش تعداد فعالان بازار نیز رقابت بیشتری ایجاد کرده است. بنابراین رونق فعلی بازار اجاره خودرو حاصل ترکیبی از افزایش هزینه مالکیت، رشد هزینه حمل‌ونقل و گسترش عرضه خدمات اجاره است.

آیا اجاره دادن خودرو صرفه اقتصادی دارد؟

با افزایش نرخ خودرو و هزینه‌های نگهداری، این پرسش مطرح است که آیا اجاره دادن خودرو همچنان برای مالکان و شرکت‌های فعال در این حوزه سودآور است؟

کریمی سنجری معتقد است در این کسب‌وکار میان هزینه‌های مالک یا شرکت و درآمد حاصل از اجاره، نسبت مشخصی وجود دارد. طبیعی است که با افزایش هزینه‌های نگهداری و استهلاک، نرخ اجاره نیز افزایش پیدا کند.

به گفته این کارشناس، حتی خودرویی که مورد استفاده قرار نمی‌گیرد، همچنان هزینه‌هایی مانند استهلاک و نگهداری دارد. بنابراین اجاره دادن خودرو می‌تواند بخشی از هزینه‌های اصطلاحا «خواب خودرو» را جبران کند و برای مالک درآمد ایجاد کند.

بازار اجاره خودرو در مسیر رشد

رشد قیمت خودرو، افزایش هزینه تعمیر و نگهداری و بالا رفتن هزینه حمل‌ونقل، در مجموع شرایطی ایجاد کرده که استفاده از خودرو بدون مالکیت برای بخشی از مصرف‌کنندگان جذاب‌تر شده است.

از یک سو، تعداد خانوارهایی که توان خرید خودرو ندارند یا خرید خودرو را به دلیل هزینه‌های بالای مالکیت به تعویق می‌اندازند، قابل‌توجه است. از سوی دیگر، برخی افراد تنها برای چند روز یا چند هفته به خودرو نیاز دارند و خرید یک خودرو برای چنین استفاده‌ای توجیه اقتصادی ندارد.

بر اساس آمار مطرح‌شده درباره وضعیت مالکیت خودرو، از مجموع حدود ۲۷ میلیون خانوار ایرانی، نزدیک به ۱۳.۵ میلیون خانوار فاقد خودرو هستند. این جامعه بزرگ، در کنار مالکان بالقوه‌ای که به دلیل افزایش هزینه‌ها از خرید خودرو صرف‌نظر کرده‌اند، ظرفیت قابل‌توجهی برای رشد تقاضای اجاره ایجاد می‌کند.

به این ترتیب، افزایش قیمت خودرو اگرچه ورود به بازار مالکیت را دشوارتر کرده، اما همزمان به رشد بازاری منجر شده است که در آن «استفاده از خودرو» اهمیت بیشتری از «مالکیت خودرو» پیدا می‌کند. با ادامه روند افزایش هزینه‌های خرید و نگهداری، به نظر می‌رسد بازار اجاره خودرو نیز همچنان یکی از گزینه‌های مورد توجه بخشی از مصرف‌کنندگان باقی بماند.