جامعه پزشکی ایران؛ از سوگندنامه بقراط تا چالش های منزلت اجتماعی

در آستانه فرا رسیدن روز پزشک (اول شهریور)، بررسی جایگاه حرفه پزشکی در ایران نشان دهنده چالش ها و معضلاتی است که این حوزه با آن روبه رو است.

یکی از دستاوردهای مهم نظام سلامت در دهه ۶۰، ترکیب آموزش پزشکی با خدمات بهداشتی بود. در آن دوره که کشور با کمبود شدید پزشک و متخصص و اثرات انقلاب و دوران جنگ دست به گریبان بود، این تصمیم توانست مراکز درمانی را به واحدهای آموزشی تبدیل کرده و نیاز کشور به نیروی انسانی متخصص را در مدت کوتاهی پاسخ دهد.

به مرور زمان، این مسیر ادامه یافت و منجر به تقویت کیفیت آموزشی، توسعه پژوهش ها و تربیت متخصصان شد. اکنون تقریباً تمامی نیازهای کشور در زمینه تربیت نیروهای متخصص و فوق تخصص در داخل کشور تأمین می شود.

متن سوگندنامه بقراط در ایران

هنگامی که فردی دوره پزشکی خود را به پایان می رساند، در برابر قرآن کریم و خداوند قادر متعال سوگند یاد می کند که:

• تعهد به احترام به اصول الهی و احکام دینی
• پرهیز از تضییع حقوق بیماران
• اولویت دادن به سلامت بیماران بر منافع شخصی
• حفظ اسرار بیماران جز در موارد قانونی و شرعی
• تلاش مداوم برای ارتقای دانش پزشکی
• پایبندی به اخلاق حرفه ای و پرهیز از دخالت در حوزه هایی که مهارت کافی ندارد.

نگاهی دقیق تر به این سوگندنامه، عمق اهمیت حرفه پزشکی و خدمت به انسانیت را به روشنی نشان می دهد. پزشکان به عنوان ناجیان زندگی انسان ها در تلاشند تا با تمام توان به بیماران کمک کنند. اگرچه گاهی ممکن است حوادثی خارج از کنترل پزشکان رخ دهد، اما صداقت و همدلی این حرفه همچنان برجسته است.

منزلت اجتماعی پزشکان

سیدامیرمحسن ضیایی، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، معتقد است که پزشکی به عنوان یکی از پرافتخارترین حرفه ها در کشور مطرح بوده است. ویژگی هایی همچون درآمد مناسب، مقبولیت اجتماعی و رضایت شغلی، جذابیت این رشته را برای خانواده ها دوچندان می کرد.

اما در دو دهه اخیر این ویژگی ها کمرنگ تر شده و کاهش جذابیت این حرفه میان نخبگان را نیز به همراه داشته است. ضیایی همچنین افزود که نارضایتی در میان سه گروه اصلی نظام سلامت، یعنی ارائه دهندگان خدمات، دریافت کنندگان خدمات و نهادهای سیاست گذار، به پایداری این نظام لطمه زده است.

صداقت و نقش آفرینی پزشکان

مسعود پزشکیان نیز با تأکید بر نقش حیاتی پزشکان، آن ها را به فعالیت مؤثر برای حل مشکلات مردم دعوت کرد. وی گفت که به جای دیدگاه انتقادی نسبت به مشکلات، باید برای حل آن ها قدم برداشت و تمام تلاش خود را برای ارائه خدمات با صداقت به بیماران انجام داد.

آمار و اطلاعات پزشکان در ایران

گزارش ها نشان می دهد که بیش از ۳۹۳ هزار نفر در شش گروه عضویت سازمان نظام پزشکی را دارند که شامل بیش از ۱۰۷ هزار پزشک عمومی و ۷۰ هزار متخصص می شود. در حال حاضر، جامعه پزشکی کشور شامل ۵۳ درصد مردان و ۴۷ درصد زنان است.

در گذشته، تعداد پزشکان زن متخصص در کشور بسیار اندک بود و به کمتر از هزار نفر می رسید، اما امروز با رشد چشمگیر این رقم، بیش از ۳۰ هزار متخصص زن در کشور فعالیت دارند.

سرانه پزشک به جمعیت در ایران، معادل ۱۹ پزشک به ازای هر ۱۰ هزار نفر جمعیت است. پیش بینی می شود که این عدد تا سال ۱۴۱۰ به ۲۷.۷ پزشک به ازای هر ۱۰ هزار نفر جمعیت افزایش یابد. جالب توجه است که این سرانه از میانگین جهانی که ۱۷ پزشک به ازای ۱۰ هزار نفر است، بالاتر است.

بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهانی، در طول ۲۰ سال گذشته، سرانه پزشک در ایران از ۸.۷ به ۱۸.۱ رسیده است.

تغییرات قانونی در نظام پزشکی

محمد رئیس زاده، رئیس کل سازمان نظام پزشکی ایران، اعلام کرده است که بررسی هایی برای اصلاح قانون نظام پزشکی در حال انجام است و جلساتی نیز با مرکز پژوهش های مجلس برگزار شده است.

وی تأکید کرد که جامعه پزشکی و کارشناسان نیز باید در روند بررسی این اصلاحات حضور داشته باشند تا قانونی که پاسخگوی نیاز های جدید و ضامن کیفیت و توسعه این حرفه باشد، در مجلس تصویب شود. وی افزود که قوانین فعلی نظام پزشکی، با توجه به چالش های کنونی، نیازمند بازنگری و به روزرسانی است.