فیلم/ پشت‌پرده زندگی یک پتینه‌کار زن/ از مخالفت‌های روزهای اول همسر تا مدیریت یک تیم ۱۰ نفره با ۱۸ ساعت کار روزانه

پتینه هنری قدیمی است، اما می‌توان آن را با نگاهی تازه اجرا کرد

زهره حسامی که فارغ‌التحصیل رشته نقاشی است، درباره آغاز فعالیت حرفه‌ای خود می‌گوید پس از پایان تحصیلات دانشگاهی، تصمیم گرفت به صورت مستقل وارد بازار کار شود و کارش را با اجرای سفارش‌های نقاشی آغاز کرد. به گفته او، علاقه به خلق آثار هنری باعث شد به مرور وارد حوزه پتینه شود و این هنر به فعالیت اصلی او تبدیل شود.

او با اشاره به سابقه پتینه در ایران می‌گوید این هنر قدمت زیادی دارد و نمونه‌های آن را می‌توان در ساختمان‌های قدیمی نیز مشاهده کرد؛ بناهایی که حتی از سال‌های قبل از انقلاب باقی مانده‌اند. با این حال، به اعتقاد حسامی، آنچه امروز در آثار او و گروهش دیده می‌شود، تنها اجرای پتینه نیست، بلکه استفاده از ترکیب‌های رنگی جدید، سبک کلاسیک و پرداخت متفاوت به جزئیات است.

وقتی حضور یک زن در پروژه‌های ساختمانی عجیب بود

یکی از چالش‌های مهم این هنرمند، حضور در محیطی بود که معمولاً مردان در آن فعالیت می‌کردند. حسامی می‌گوید در سال‌های ابتدایی فعالیت، برخی از جمله همسرش معتقد بودند حضور یک خانم در فضای پروژه‌های ساختمانی مناسب نیست؛ محیطی که در آن نجار، گچ‌کار، برق‌کار و دیگر نیروهای اجرایی همزمان مشغول کار هستند. 

او اما تأکید می‌کند این نگاه به مرور تغییر کرد و کیفیت کار باعث شد اعتماد کارفرمایان جلب شود. امروز دیگر به گفته او، کمتر کسی جنسیت را ملاک قضاوت قرار می‌دهد و آنچه اهمیت دارد، کیفیت اجرای پروژه است. همسرش نیز با این مساله کنار آمد و حالا بخشی از فعالیت‌های گروه را بر عهده گرفته است. 

از یک نفر تا تشکیل یک تیم حرفه‌ای

این هنرمند درباره روند توسعه فعالیت خود نیز توضیح می‌دهد که کار را به تنهایی آغاز کرده بود، اما با افزایش سفارش‌ها به تدریج افراد دیگری به گروه اضافه شدند. ابتدا دو نفر در کنار او مشغول به کار شدند و با گسترده‌تر شدن پروژه‌ها، تعداد اعضای گروه افزایش یافت. اکنون نزدیک به ۱۰ نفر در این مجموعه فعالیت می‌کنند و پروژه‌های مختلف را در شهرهای گوناگون ایران و خارج از کشور اجرا می‌کنند.

تفاوت کار ما فقط پتینه نیست؛ شناخت رنگ مهم‌ترین ویژگی ماست

حسامی معتقد است تفاوت آثار گروهش تنها به اجرای تکنیک‌های پتینه محدود نمی‌شود. می‌گوید بسیاری از اجراها در کشورهای دیگر یا حتی داخل ایران از رنگ‌های تکراری، به‌ویژه طیف طلایی، استفاده می‌کنند، اما گروه او تلاش می‌کند با شناخت دقیق رنگ، ترکیب‌بندی مناسب و توجه به ریزه‌کاری‌ها، فضایی متفاوت خلق کند. به گفته این هنرمند، شاید توضیح این تفاوت برای مخاطب آسان نباشد، اما نتیجه نهایی برای کارفرما کاملاً قابل تشخیص است.

پشت هر پروژه، ساعت‌ها کار سنگین و برنامه‌ریزی دقیق

او درباره سختی‌های این حرفه نیز می‌گوید بسیاری تصور می‌کنند پتینه تنها یک کار هنری است، در حالی که اجرای آن با فشار جسمی زیادی همراه است.

حسامی توضیح می‌دهد بخش زیادی از پروژه‌ها روی دیوارها و به‌ویژه سقف انجام می‌شود و همین موضوع باعث می‌شود گردن و شانه‌ها فشار زیادی را تحمل کنند. او حدود هفت سال پیش به دلیل همین فشارها دچار آسیب شدید در ناحیه گردن شد و مدت قابل توجهی تحت درمان قرار گرفت.

به گفته وی، سختی کار تنها به اجرای پروژه محدود نمی‌شود؛ گاهی لازم است اعضای گروه برای یک پروژه، یک ماه یا بیشتر در شهری دیگر یا خارج از کشور مستقر شوند و در مدت کوتاهی پروژه را به پایان برسانند. او می‌گوید در برخی پروژه‌ها ناچار بوده روزانه تا ۱۸ ساعت کار کند تا پروژه در موعد مقرر تحویل داده شود.

مدیریت یک تیم ۱۰ نفره، کمتر از اجرای پتینه سخت نیست

حسامی می‌گوید هماهنگی یک گروه ۱۰ نفره در سفرهای کاری، کار ساده‌ای نیست. تهیه تجهیزات، خرید مصالح، حمل وسایل، هماهنگی محل اسکان، برنامه‌ریزی اجرای پروژه و مدیریت زمان، همگی بخش مهمی از فعالیت‌های روزانه این گروه را تشکیل می‌دهد. بخش زیادی از هماهنگی‌ها را همسرش بر عهده دارد و همین همراهی باعث شده بتوانند پروژه‌های بزرگ‌تری را اجرا کنند.

رمز موفقیت؟ فقط علاقه

این هنرمند در پاسخ به این پرسش که جوانان چگونه می‌توانند وارد مسیر خوداشتغالی شوند، می‌گوید مهم‌ترین نکته، علاقه است. معتقد است هر کاری در ابتدای مسیر با سختی همراه است، اما اگر فرد به آن کار علاقه داشته باشد، باعث می‌شود سختی‌ها قابل تحمل شوند و انگیزه ادامه مسیر از بین نرود.

شش سال پیگیری برای بیمه هنرمندان؛ بی‌نتیجه

حسامی در بخش دیگری از این گفت‌وگو به مشکلات بیمه هنرمندان اشاره می‌کند. او می‌گوید با وجود داشتن مدرک کارشناسی نقاشی، برگزاری چهار نمایشگاه انفرادی و تکمیل تمام مدارک موردنیاز، نزدیک به شش سال برای استفاده از بیمه هنرمندان پیگیری کرده اما در نهایت نتیجه‌ای نگرفته و از ادامه این روند منصرف شده است.

جنگ، پروژه‌ها را متوقف کرد

این هنرمند در پایان با اشاره به روزهای جنگ می‌گوید در آن مقطع، گروه او همزمان در چند پروژه در شهرهای مختلف از جمله شیراز، اصفهان، تبریز و بندرعباس فعالیت داشت. با وجود منعقد شدن قراردادها از قبل، او می‌گوید حجم اخبار و نگرانی‌های ناشی از شرایط جنگی باعث شد اعضای گروه از نظر روحی آمادگی ادامه کار را نداشته باشند.

به گفته حسامی، در نهایت تصمیم گرفتند برای مدتی اجرای پروژه‌ها را متوقف کنند، زیرا حفظ آرامش و روحیه اعضای گروه را مهم‌تر از ادامه کار می‌دانستند. این تصمیم اگرچه از نظر کاری دشوار بود، اما به اعتقاد او، در آن شرایط بهترین انتخاب برای تیم محسوب می‌شد.