شوک تازه گرانی در خرداد؛ تورم نقطه ای به 88.6 درصد رسید/ روغن 278 درصد گران‌ تر شد/ کردستان، ایلام و لرستان صدرنشین تورم؛ دهک‌ های کم‌ درآمد زیر فشار گرانی!

به گزارش خبرنگار اقتصادی رکنا، تازه ترین گزارش مرکز آمار ایران از شاخص قیمت مصرف کننده در خرداد 1405، از تشدید دوباره موج گرانی در اقتصاد کشور حکایت دارد؛ به گونه ای که نرخ تورم سالانه به 62 درصد رسیده و نسبت به اردیبهشت، 4.3 واحد درصد افزایش یافته است. همزمان تورم نقطه به نقطه نیز به 88.6 درصد رسیده؛ به این معنا که خانوارهای ایرانی برای خرید همان سبد کالا و خدمات نسبت به خرداد سال گذشته، به طور متوسط نزدیک به 89 درصد هزینه بیشتری پرداخت کرده اند.

بر اساس این گزارش، شاخص قیمت مصرف کننده در خرداد به 656.4 واحد رسیده که نسبت به اردیبهشت 5.9 درصد رشد کرده است؛ رقمی که نشان می دهد روند افزایش قیمت ها همچنان با سرعت بالایی ادامه دارد.

خوراکی ها دوباره پیشتاز گرانی

بررسی جزئیات گزارش نشان می دهد بیشترین فشار تورمی همچنان بر بازار مواد غذایی وارد شده است. تورم سالانه گروه خوراکی ها، آشامیدنی ها و دخانیات به 90.7 درصد رسیده؛ در حالی که تورم سالانه کالاهای غیرخوراکی و خدمات 47.5 درصد بوده است.

همچنین تورم نقطه به نقطه خوراکی ها به 134.6 درصد رسیده؛ یعنی قیمت مواد غذایی نسبت به خرداد سال قبل بیش از دو برابر شده است.

روغن، گوشت و نان در صدر افزایش قیمت ها

نگاهی به اقلام مختلف نشان می دهد برخی کالاهای اساسی رشدهای کم سابقه ای را تجربه کرده اند. بیشترین تورم نقطه به نقطه مربوط به:

روغن ها و چربی ها با 278.4 درصد

گوشت قرمز و گوشت ماکیان با 178.2 درصد

دخانیات با 173.8 درصد

گوشت قرمز و فرآورده های آن با 171.5 درصد

شیر، پنیر و تخم مرغ با 151.9 درصد

نان و غلات با 138.8 درصد است.

در مقابل، کمترین تورم نقطه ای در میان گروه های اصلی مربوط به مسکن، آب، برق و گاز با 35.9 درصد و آموزش با 48.4 درصد بوده است.

رکورد گرانی ماهانه برای میوه

در خرداد نیز روند افزایش قیمت ها متوقف نشده است. بیشترین تورم ماهانه به گروه های زیر اختصاص دارد:

میوه و خشکبار 13.5 درصد

هتل و رستوران 9.8 درصد

مبلمان و لوازم خانگی 9.7 درصد

چای، قهوه و نوشیدنی ها 9.6 درصد

بهداشت و درمان 9.4 درصد

قند و شکر و شیرینی ها 9.3 درصد

در مقابل، کمترین افزایش قیمت ماهانه مربوط به آموزش و خرید وسایل نقلیه با 1.6 درصد بوده است.

دهک های کم درآمد همچنان بیشترین فشار را تحمل می کنند

یکی از مهم ترین بخش های گزارش مرکز آمار، اختلاف تورم میان دهک های درآمدی است. در خرداد، تورم سالانه دهک دوم به 68.5 درصد رسید که بالاترین رقم میان همه دهک هاست؛ در حالی که این شاخص برای دهک دهم 60.1 درصد ثبت شده است.

به این ترتیب فاصله تورمی میان فقیرترین و ثروتمندترین دهک ها به 8.4 واحد درصد افزایش یافته؛ رقمی که نسبت به ماه قبل 1.1 واحد درصد بیشتر شده و نشان می دهد فشار گرانی همچنان بیش از همه بر خانوارهای کم درآمد وارد می شود.

همچنین وزن خوراکی ها در سبد هزینه ای دهک اول 42.4 درصد است؛ اما این سهم برای دهک دهم تنها 21.6 درصد است؛ موضوعی که توضیح می دهد چرا جهش قیمت مواد غذایی، فشار بیشتری بر دهک های پایین جامعه وارد کرده است.

روستاها همچنان گران تر از شهرها

بررسی شاخص های شهری و روستایی نیز نشان می دهد تورم در مناطق روستایی همچنان بالاتر از شهرهاست. تورم سالانه خانوارهای روستایی به 72.4 درصد رسیده؛ در حالی که این رقم برای خانوارهای شهری 60.3 درصد است.

همچنین تورم نقطه به نقطه در روستاها 108.1 درصد و در شهرها 85.2 درصد ثبت شده که بیانگر شدت بیشتر افزایش قیمت ها در مناطق روستایی است.

کدام استان ها بیشترین تورم را دارند؟

بر اساس گزارش مرکز آمار، کردستان با نرخ تورم سالانه 75.1 درصد و ایلام با 74.9 درصد بالاترین نرخ تورم کشور را ثبت کرده اند. پس از آنها لرستان با 73.9 درصد، خراسان شمالی با 72.3 درصد و آذربایجان غربی با 71 درصد قرار دارند. در مقابل، تهران با 52 درصد کمترین نرخ تورم سالانه را در میان استان های کشور تجربه کرده است.

آمارهای خرداد 1405 نشان می دهد روند شتابان افزایش قیمت ها نه تنها متوقف نشده، بلکه در بسیاری از بخش ها دوباره سرعت گرفته است. جهش تورم نقطه به نقطه به 88.6 درصد، رسیدن تورم خوراکی ها به 90.7 درصد و ثبت افزایش های چندصددرصدی در برخی کالاهای اساسی مانند روغن، در کنار فشار بیشتر بر دهک های کم درآمد و خانوارهای روستایی، تصویری از ادامه سخت تر شدن معیشت خانوارهای ایرانی ارائه می دهد.

وقتی تورم از آمار عبور می کند؛ کوچک شدن سفره ای که هر روز گران تر می شود

اعداد و درصدهای منتشرشده از سوی مرکز آمار شاید در نگاه اول تنها چند شاخص اقتصادی به نظر برسند، اما پشت هر کدام از این ارقام، تغییری در سبک زندگی میلیون ها خانوار ایرانی نهفته است. تورم 88.6 درصدی نقطه به نقطه تنها به معنای گران شدن کالاها نیست؛ بلکه یعنی خانواده ای که سال گذشته می توانست با مبلغ مشخصی مایحتاج یک ماه خود را تأمین کند، امروز برای خرید همان کالاها باید تقریباً دو برابر هزینه بپردازد.

نگاهی به ترکیب کالاهایی که بیشترین افزایش قیمت را تجربه کرده اند، نشان می دهد فشار اصلی بر اقلامی وارد شده که حذف آنها از سبد مصرف خانوار تقریباً امکان پذیر نیست؛ از روغن و نان گرفته تا گوشت، لبنیات و تخم مرغ. در چنین شرایطی، بسیاری از خانوارها ناچار می شوند به جای حذف هزینه های غیرضروری، از کیفیت یا مقدار مصرف کالاهای ضروری خود بکاهند؛ اتفاقی که در سال های اخیر به یکی از نشانه های کاهش قدرت خرید تبدیل شده است.

آمار دهک های درآمدی نیز همین واقعیت را تأیید می کند. خانوارهای دهک های اول و دوم، بخش قابل توجهی از درآمد خود را صرف خوراک می کنند؛ بنابراین هر افزایش قیمت در بازار مواد غذایی، بیش از سایر اقشار بر بودجه آنها اثر می گذارد. در مقابل، دهک های پردرآمد به دلیل سهم کمتر خوراکی ها در سبد هزینه هایشان، آسیب کمتری از جهش قیمت مواد غذایی می بینند.

از سوی دیگر، اختلاف تورم میان شهر و روستا نیز نشان می دهد فشار گرانی در مناطق روستایی شدیدتر است. این موضوع می تواند شکاف رفاهی میان مناطق مختلف کشور را عمیق تر کند و هزینه تأمین حداقل های معیشت را برای خانوارهای کم برخوردار افزایش دهد.

در نهایت، آنچه از گزارش خردادماه مرکز آمار برداشت می شود، صرفاً افزایش چند شاخص اقتصادی نیست؛ بلکه تداوم روندی است که می تواند به کاهش قدرت خرید، تغییر الگوی مصرف، حذف تدریجی برخی کالاهای اساسی از سفره بخشی از خانوارها و افزایش فشار معیشتی بر دهک های پایین و حتی بخش هایی از طبقه متوسط منجر شود. به همین دلیل، برای بسیاری از خانواده ها، مسئله دیگر انتخاب میان کالاهای مختلف نیست؛ بلکه تأمین حداقل نیازهای روزمره به مهم ترین دغدغه اقتصادی تبدیل شده است.