سایه روشن افزایش قابل توجه حقوق بازنشستگان تأمین اجتماعی / جدال صندوق های بازنشستگی با تورم افسارگسیخته

به گزارش رکنا، بررسی احکام جدید نشان می‌دهد تأمین اجتماعی در سال جاری علاوه بر اعمال افزایش سنواتی مستمری‌ها، آخرین مرحله از برنامه سه‌ساله مصوب مجلس برای متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان را نیز به اجرا گذاشته است؛ موضوعی که از سال‌ها قبل یکی از مطالبات اصلی جامعه بازنشستگان به شمار می‌رفت.

افزایش مستمری‌ها؛ بیش از میانگین سایر صندوق‌ها

مطابق احکام صادرشده که توسط بازنشستگان در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک گذاشته شده است، مستمری حداقل‌بگیران تأمین اجتماعی در سال ۱۴۰۵ نسبت به سال گذشته ۶۰ درصد افزایش یافته و به بیش از ۱۶ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان رسیده است. همچنین مستمری سایر سطوح مزدی نیز ۴۵ درصد افزایش یافته و علاوه بر آن مبلغ ثابت حدودا 1 میلیون و پانصد هزار تومانی مصوب شورای عالی کار به حقوق این گروه اضافه شده است.

این ارقام زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که با سایر صندوق‌های بازنشستگی مثل کشوری، نیروهای مسلح، بانک‌ها و نفت مقایسه شود. افزایش حقوق در دیگر صندوق‌ها برای حداقل‌بگیران حدود ۴۳ درصد و برای سایر سطوح حدود ۲۵ درصد تعیین شده است. به این ترتیب، میانگین افزایش مستمری در تأمین اجتماعی به حدود ۵۰ درصد می‌رسد؛ رقمی که به طور محسوسی بالاتر از میانگین رشد حقوق در سایر صندوق‌های بازنشستگی ارزیابی می‌شود.

کارشناسان حوزه رفاه معتقدند این تفاوت می‌تواند بخشی از فشار ناشی از تورم بر خانوارهای بازنشسته را جبران کند؛ هرچند همچنان مسئله برابری حقوق بازنشستگان با تورم افسارگسیخته، در شرایط اقتصادی کشور یکی از چالش‌های مهم نظام رفاهی محسوب می‌شود.

پایان مسیر سه‌ساله متناسب‌سازی

یکی دیگر از بخش‌های مهم احکام جدید، تکمیل مرحله سوم متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان است. بر اساس قانون برنامه هفتم توسعه، سازمان تأمین اجتماعی موظف شده بود متناسب‌سازی را طی سه سال اجرا کند. این فرآیند از سال ۱۴۰۳ آغاز شد و اکنون با اجرای مرحله پایانی در سال ۱۴۰۵ به سرانجام رسیده است.

هدف اصلی این برنامه آن بوده که مستمری سال‌جاری فرد با لحاظ متناسب‌سازی، از ۹۰درصد نسبت مستمری زمان برقراری فرد به حداقل دستمزد سال برقراری کمتر نباشد و افت درآمدی ناشی از گذر زمان کاهش یابد.

به اعتقاد بسیاری از فعالان حوزه بازنشستگی، اجرای کامل این برنامه اگرچه تمامی مطالبات معیشتی بازنشستگان را پوشش نمی‌دهد، اما می‌تواند گامی در جهت کاهش شکاف درآمدی میان نسل‌های مختلف مستمری‌بگیران باشد.

مزایای جانبی بدون تغییر باقی ماند

در کنار افزایش مستمری‌ها، پرداخت مزایای جانبی از جمله کمک‌هزینه مسکن، کمک‌هزینه معیشت، حق عائله‌مندی و کمک‌هزینه اولاد نیز در سال جاری ادامه خواهد داشت. با این حال مبالغ این مزایا نسبت به سال گذشته تغییری نکرده است.

تأمین اجتماعی دلیل این تصمیم را اولویت دادن به افزایش اصل مستمری‌ها و محدودیت منابع مالی و عدم تکلیف قانونی برای افزایش‌ها عنوان کرده است؛ رویکردی که نشان می‌دهد سازمان تلاش کرده بخش عمده ظرفیت مالی خود را به افزایش حقوق پایه بازنشستگان اختصاص دهد.

این موضوعی زمانی اهمیت پیدا می‌کند که به حوادث یک سال اخیر و جنگ تحمیلی به نقشه اقتصاد کشور و آثار ان بر نهادی همچون تامین اجتماعی توجه کنیم. کاهش درامدهای از محل حق بیمه به دلیل توقف فعالیت بسیاری از صنایع بزرگ کشور، تعطیلی گسترده کسب‌وکارهای حوزه خدمات و موج تعدیل‌ نیروها و سیل متقاضیان بیمه بیکاری از جمله مواردی است که تاثیرات گسترده و بی سابقه بر هزینه‌ها و درآمدهای این سازمان غیردولتی ایجاد کرده است.

در مجموع، احکام جدید نشان می‌دهد تأمین اجتماعی در سال ۱۴۰۵ تلاش کرده ضمن اجرای الزامات قانونی، افزایش حقوق بازنشستگان را در سطحی بالاتر از سایر صندوق‌های بازنشستگی حفظ کند؛ اقدامی که هرچند به تنهایی پاسخگوی همه دغدغه‌های معیشتی بازنشستگان نیست، اما از منظر میزان رشد مستمری‌ها و تکمیل فرآیند متناسب‌سازی، یکی از مهم‌ترین تحولات حوزه رفاه و بازنشستگی در سال جاری محسوب می‌شود. 

البته مطالبات بازنشستگان به صدور احکام ختم نمی‌شود و بررسی‌ها نشان می‌دهد شروع پرداخت حقوق‌ها با ارقام جدید از خرداد ماه و پرداخت مابه‌التفاوت دو ماه ابتدایی سال همچنان مطالبه جدی بازنشستگان و مستمری‌بگیران است.