کاهش خرید کتاب در کشور؛ میانگین خرید از ۱۱ به ۸.۶ جلد رسید

به گزارش رکنا، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اعلام کاهش میانگین خرید کتاب در کشور از ۱۱ جلد به ۸.۶ جلد، نسبت به افت قدرت خرید کتابخوانان ابراز نگرانی کرد. سیدعباس صالحی همچنین از اختصاص ۲۰ میلیون دلار برای تأمین کاغذ مورد نیاز صنعت نشر خبر داد و تأکید کرد که حمایت از کاغذ و تقویت کتابخانه‌های عمومی باید در اولویت سیاست‌های فرهنگی قرار گیرد.

این اظهارات در مراسم سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران و گرامیداشت روز کتاب، کتابخوانی و کتابدار مطرح شد؛ مراسمی که با حضور رئیس‌جمهور برگزار شد و در آن وضعیت کتابخوانی، هزینه‌های نشر، دسترسی عمومی به کتاب و نقش کتابخانه‌ها در توسعه فرهنگی کشور مورد بررسی قرار گرفت.

کاهش خرید کتاب؛ زنگ خطری برای فرهنگ کتابخوانی

سیدعباس صالحی در این مراسم با اشاره به نتایج آخرین نظرسنجی درباره وضعیت کتاب و کتابخوانی اظهار کرد: بر اساس آمار ارائه‌شده، میانگین خرید کتاب در سال گذشته ۱۱ جلد بوده، اما این میزان در سال جاری به ۸.۶ جلد کاهش پیدا کرده است.

به گفته وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، این آمار نشان‌دهنده کاهش خرید کتاب و ضرورت توجه بیشتر به وضعیت مصرف فرهنگی خانوارهاست.

کاهش قدرت خرید خانوارها، افزایش هزینه‌های تولید و چاپ کتاب و بالا رفتن قیمت تمام‌شده محصولات فرهنگی می‌تواند دسترسی بخشی از جامعه به کتاب را دشوارتر کند. به همین دلیل، حمایت از صنعت نشر و ایجاد راهکارهایی برای افزایش دسترسی مردم به کتاب اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

کتاب کاغذی همچنان محبوب‌ترین قالب مطالعه در ایران

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود به نتایج نظرسنجی درباره شیوه مطالعه کتابخوانان اشاره کرد. بر اساس این آمار، با وجود گسترش کتاب‌های الکترونیکی و صوتی، کتاب کاغذی همچنان جایگاه نخست را در میان قالب‌های مطالعه دارد.

این آمار نشان می‌دهد که بیش از نیمی از پاسخ‌دهندگان همچنان مطالعه کتاب‌های چاپی را ترجیح می‌دهند.

صالحی با تأکید بر اهمیت این موضوع عنوان کرد که کاغذ هنوز حلقه اصلی ارتباط با فرهنگ مکتوب محسوب می‌شود و باید به‌عنوان کالایی اساسی مورد حمایت قرار گیرد.

اختصاص ۲۰ میلیون دلار برای تأمین کاغذ صنعت نشر

یکی از مهم‌ترین بخش‌های سخنان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به وضعیت تأمین کاغذ و حمایت از ناشران اختصاص داشت.

صالحی با اشاره به شرایط دشوار بازار کاغذ و نوسانات موجود در این حوزه گفت: با حمایت دولت و برگزاری جلساتی با معاون اول رئیس‌جمهور، بانک مرکزی و وزارت صنعت، معدن و تجارت، اقداماتی برای تأمین کاغذ مورد نیاز صنعت نشر انجام شده است.

وی همچنین از اختصاص ۲۰ میلیون دلار برای تأمین کاغذ نشر خبر داد و اعلام کرد که بخشی از این اعتبار تخصیص یافته و محموله‌هایی نیز وارد کشور شده یا در مسیر ورود قرار دارند.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی تأکید کرد که با وجود محدودیت منابع و شرایط دشوار اقتصادی، دولت تلاش کرده است از صنعت نشر حمایت کند.

به گفته وی، تداوم حمایت از تأمین کاغذ اهمیت زیادی دارد؛ زیرا افزایش هزینه‌های کاغذ می‌تواند مستقیماً بر قیمت نهایی کتاب و توان خرید مخاطبان تأثیر بگذارد.

تقویت کتابخانه‌های عمومی؛ راهکاری برای افزایش دسترسی مردم به کتاب

صالحی در ادامه سخنان خود با اشاره به کاهش میزان خرید کتاب، بر ضرورت توجه به مصرف فرهنگی خانوارها تأکید کرد.

وی یکی از راهکارهای مهم برای جبران کاهش خرید کتاب را تقویت منابع کتابخانه‌های عمومی دانست و اظهار کرد که کتابخانه‌ها می‌توانند امکان دسترسی اقشار مختلف جامعه به منابع مطالعاتی را فراهم کنند.

بر اساس نتایج نظرسنجی مورد اشاره وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، تنها ۱۲.۲ درصد از پاسخ‌دهندگان کتابخوان عضو کتابخانه بوده‌اند.

این آمار نشان می‌دهد که گسترش فرهنگ عضویت در کتابخانه‌ها و افزایش دسترسی عمومی به امکانات مطالعه، همچنان یکی از موضوعات مهم در سیاست‌گذاری فرهنگی کشور است.

افتتاح ۶۵ کتابخانه جدید و افزایش کتابخانه‌های سیار کشور

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود به اقدامات انجام‌شده برای توسعه زیرساخت‌های کتابخانه‌ای اشاره کرد.

به گفته صالحی، طی دو سال اخیر ۶۵ کتابخانه جدید با مجموع زیربنای ۲۵ هزار مترمربع افتتاح شده است. همچنین تعداد کتابخانه‌های سیار کشور به ۱۱۶ مورد افزایش یافته است.

وی در ادامه از وجود ۳۰۰ پروژه نیمه‌تمام کتابخانه‌ای در کشور خبر داد و افزود: با تکمیل این پروژه‌ها، حدود ۳۰۰ هزار مترمربع به زیربنای فرهنگی کشور افزوده خواهد شد.

این پروژه‌ها می‌توانند نقش مهمی در افزایش دسترسی مردم مناطق مختلف، به‌ویژه مناطق کم‌برخوردار و شهرهای کوچک، به کتاب و امکانات فرهنگی داشته باشند.

کتابخانه‌ها در کنار مدارس؛ دو بال برای توسعه آموزشی و فرهنگی

صالحی با اشاره به توجه رئیس‌جمهور به موضوع عدالت آموزشی و توسعه فضاهای آموزشی، بر ضرورت توجه هم‌زمان به زیرساخت‌های فرهنگی تأکید کرد.

وی خطاب به رئیس‌جمهور اظهار کرد که کتابخانه‌ها می‌توانند مکمل مدارس باشند و در کنار نظام آموزشی، زمینه رشد علمی و فرهنگی نسل آینده را فراهم کنند.

از نگاه وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، توسعه کتابخانه‌ها صرفاً به معنای افزایش تعداد ساختمان‌ها نیست؛ بلکه اقدامی برای گسترش عدالت فرهنگی و فراهم کردن فرصت برابر مطالعه و یادگیری برای همه افراد جامعه است.

تأکید وزیر ارشاد بر حمایت از کاغذ به‌عنوان کالای اساسی

یکی دیگر از محورهای مهم سخنان صالحی، ضرورت حمایت از کاغذ به‌عنوان یکی از نیازهای اصلی فرهنگ مکتوب کشور بود.

وی تأکید کرد که اگر قرار است فرهنگ کتابخوانی و نشر در کشور تضعیف نشود، نمی‌توان نقش کاغذ را نادیده گرفت.

کاغذ یکی از اصلی‌ترین مواد اولیه صنعت چاپ و نشر است و هرگونه افزایش قیمت یا اختلال در تأمین آن می‌تواند بر فعالیت ناشران، تیراژ کتاب‌ها و قیمت محصولات چاپی تأثیر بگذارد.

از همین رو، حمایت از تأمین پایدار کاغذ می‌تواند یکی از اقدامات مؤثر برای کاهش فشار اقتصادی بر صنعت نشر و حفظ دسترسی مردم به کتاب باشد.

گرامیداشت علامه طباطبایی در هفته کتاب

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در بخش دیگری از مراسم، با گرامیداشت یاد علامه طباطبایی، به جایگاه علمی و فکری این اندیشمند برجسته اشاره کرد.

وی با اشاره به نام‌گذاری ۲۴ آبان به نام علامه طباطبایی، از جایگاه علمی و آثار ماندگار ایشان یاد کرد و گفت که علامه تنها یک مؤلف و دانشمند نبود، بلکه در توسعه و نظریه‌پردازی در حوزه دانش‌های اسلامی نقش برجسته‌ای داشت.

صالحی همچنین به ثبت نام علامه طباطبایی در برنامه مشاهیر علمی یونسکو برای سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ اشاره کرد.

تأکید بر جایگاه کتاب و کتابخوانی در شرایط دشوار کشور

صالحی در ادامه سخنان خود با گرامیداشت یاد رهبر شهید، به علاقه و توجه ویژه ایشان به حوزه کتاب و کتابخوانی اشاره کرد و فقدان ایشان را ضایعه‌ای بزرگ برای عرصه فرهنگ مکتوب کشور دانست.

وی همچنین حضور رئیس‌جمهور در مراسم هفته کتاب را اقدامی معنادار توصیف کرد و از توجه و همراهی دولت با خانواده فرهنگ مکتوب کشور قدردانی کرد.

جمع‌بندی؛ کاهش خرید کتاب و ضرورت حمایت از فرهنگ مکتوب

آمارهای اعلام‌شده در مراسم هفته کتاب نشان می‌دهد که صنعت نشر کشور با چالش‌هایی مانند کاهش خرید کتاب، دشواری تأمین کاغذ و نیاز به توسعه زیرساخت‌های فرهنگی روبه‌روست.

کاهش میانگین خرید کتاب از ۱۱ جلد به ۸.۶ جلد، در کنار سهم ۵۷.۸ درصدی کتاب کاغذی در میان قالب‌های مطالعه، اهمیت حمایت از قدرت خرید مخاطبان و تأمین مواد اولیه صنعت نشر را بیشتر نمایان می‌کند.

اختصاص ۲۰ میلیون دلار برای تأمین کاغذ، توسعه کتابخانه‌های عمومی، تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام و افزایش دسترسی مردم به منابع مطالعاتی از جمله اقداماتی است که می‌تواند در تقویت فرهنگ کتابخوانی مؤثر باشد.