هما روستا؛ بانوی تئاتر ایران که در روز تولدش درگذشت

به گزارش رکنا، هما روستا، بازیگر و کارگردان شناخته‌شده تئاتر، سینما و تلویزیون ایران، چهارم مهر ۱۳۹۴ در لس‌آنجلس از دنیا رفت؛ درست در روزی که ۶۹ سال پیش متولد شده بود. او بیش از چهار دهه در عرصه هنر فعالیت کرد و با بازی در آثاری مانند «پرنده کوچک خوشبختی»، «مسافران» و «از کرخه تا راین» و همچنین حضور در نمایش‌های مهم تئاتری، نام خود را در تاریخ هنرهای نمایشی ایران ماندگار کرد.

هما روستا چه سالی متولد شد؟

هما روستا در ۴ مهر ۱۳۲۵ در تهران متولد شد. پدرش، رضا روستا، از چهره‌های سیاسی شناخته‌شده آن دوران بود و به دلیل شرایط خانوادگی، هما روستا از دوران کودکی در مسکو زندگی کرد.

او تحصیلات خود را در حوزه هنرهای نمایشی ادامه داد و مدرک فوق‌لیسانس خود را از دانشکده هنرهای دراماتیک بخارست در رومانی دریافت کرد. پس از بازگشت به ایران در سال ۱۳۴۹، مسیر حرفه‌ای خود را در عرصه تئاتر دنبال کرد.

آغاز فعالیت هنری هما روستا

فعالیت جدی هما روستا در ایران بیشتر با تئاتر گره خورده بود. او در سال ۱۳۵۱ نمایش «باغ وحش شیشه‌ای» اثر تنسی ویلیامز را با گروهی از دانشجویان روی صحنه برد.

روستا بعدها در نمایش‌های مختلفی از جمله «بازرس»، «بازی استریندبرگ»، «دایی وانیا» و «مرده‌های بی‌کفن و دفن» حضور داشت و در کنار بازیگری، کارگردانی و ترجمه نمایشنامه را نیز تجربه کرد.

هما روستا و حمید سمندریان

یکی از مهم‌ترین بخش‌های زندگی شخصی و هنری هما روستا، ارتباط او با حمید سمندریان، کارگردان و مدرس برجسته تئاتر ایران، بود.

آشنایی این دو هنرمند در فضای تئاتر شکل گرفت و بعدها به ازدواج انجامید. همکاری حرفه‌ای آنها نیز در سال‌های مختلف ادامه داشت و نام هر دو در بخش مهمی از تاریخ تئاتر معاصر ایران در کنار یکدیگر قرار گرفته است.

حمید سمندریان در سال ۱۳۹۱ درگذشت و هما روستا سه سال بعد، در سال ۱۳۹۴، از دنیا رفت.

ورود هما روستا به سینما

نخستین حضور سینمایی هما روستا به فیلم «دیوار شیشه‌ای» ساخته ساموئل خاچیکیان در سال ۱۳۵۰ بازمی‌گردد.

با این حال، او برخلاف بسیاری از بازیگران، حضور گسترده‌ای در سینما نداشت و بخش اصلی فعالیت حرفه‌ای خود را به تئاتر اختصاص داد.

پس از انقلاب، با فیلم «گزارش یک قتل» ساخته محمدعلی نجفی دوباره به سینما بازگشت و در سال‌های بعد در چند فیلم مهم نقش‌آفرینی کرد.

مهم‌ترین فیلم‌های هما روستا

این فهرست بخشی از کارنامه سینمایی هما روستا را تشکیل می‌دهد.

«از کرخه تا راین»؛ یکی از ماندگارترین نقش‌های هما روستا

یکی از شناخته‌شده‌ترین نقش‌های هما روستا در فیلم «از کرخه تا راین» ساخته ابراهیم حاتمی‌کیا بود.

او در این فیلم نقش خواهری را ایفا کرد که خارج از ایران زندگی می‌کند و با برادر رزمنده و مجروح خود روبه‌رو می‌شود. تسلط روستا به زبان آلمانی نیز در انتخاب او برای این نقش مؤثر بود.

«از کرخه تا راین» برای بسیاری از مخاطبان به یکی از آثار ماندگار سینمای دفاع مقدس تبدیل شد و بازی هما روستا نیز مورد توجه قرار گرفت.

هما روستا در «مسافران»

هما روستا در فیلم «مسافران» به کارگردانی بهرام بیضایی نیز نقش‌آفرینی کرد.

او در این فیلم در نقش «مهتاب» ظاهر شد؛ شخصیتی که حضورش در روایت فیلم با مفاهیمی مانند خانواده، انتظار، فقدان و بازگشت پیوند دارد.

این فیلم یکی از تجربه‌های شاخص سینمایی هما روستا محسوب می‌شود و منتقدان و پژوهشگران کارنامه او نیز از «مسافران» به عنوان یکی از آثار مهمش یاد کرده‌اند.

«پرنده کوچک خوشبختی» و نامزدی در جشنواره فجر

«پرنده کوچک خوشبختی» به کارگردانی پوران درخشنده یکی دیگر از آثار قابل توجه کارنامه هما روستا بود.

او برای بازی در این فیلم، همچنین برای «تمام وسوسه‌های زمین» و «از کرخه تا راین»، نامزد دریافت جایزه در جشنواره فیلم فجر شد؛ با این حال هیچ‌کدام از این نامزدی‌ها به دریافت جایزه منجر نشد.

هما روستا در تلویزیون

روستا علاوه بر سینما و تئاتر، در تلویزیون نیز حضور داشت و در مجموعه‌هایی مانند «آخرین ستاره شب»، «محاکمه» و «خاک سرخ» بازی کرد.

حضور در این آثار باعث شد دامنه مخاطبان او از تماشاگران تئاتر و سینما فراتر برود و بخش دیگری از مخاطبان تلویزیون نیز با بازی او آشنا شوند.

چرا تئاتر برای هما روستا اهمیت بیشتری داشت؟

با وجود حضور در فیلم‌ها و سریال‌های مختلف، تئاتر جایگاه ویژه‌ای در زندگی هنری هما روستا داشت.

او بخش قابل توجهی از فعالیت خود را روی صحنه گذراند و در نمایش‌های مهمی بازی یا کارگردانی کرد. همکاری طولانی با حمید سمندریان نیز باعث شد فعالیت تئاتری او با آموزش و تولید آثار نمایشی پیوند نزدیکی داشته باشد.

از ویژگی‌های بازی هما روستا، لحن و بیان متفاوت او بود؛ ویژگی‌ای که به تدریج به بخشی از هویت بازیگری‌اش تبدیل شد.

آخرین حضور هما روستا روی صحنه

آخرین تجربه بازیگری هما روستا در تئاتر، نمایش «باغ آلبالو» به کارگردانی حسن معجونی در سال ۱۳۹۲ بود.

او در سال‌های پایانی زندگی نیز علاقه داشت متنی را روی صحنه ببرد و از اجرای «آناکارنینا» صحبت کرده بود، اما بیماری فرصت ادامه این مسیر را به او نداد.

بیماری و درگذشت هما روستا

هما روستا در سال‌های پایانی زندگی به بیماری سرطان مبتلا بود و برای ادامه درمان به آمریکا رفت.

او سرانجام در ۴ مهر ۱۳۹۴ در لس‌آنجلس درگذشت. نکته تلخ و تأثیرگذار درباره مرگ او این بود که هما روستا درست در روز تولدش از دنیا رفت. او هنگام درگذشت ۶۹ سال داشت.

خبر درگذشت او واکنش گسترده‌ای در جامعه هنری ایران به دنبال داشت و بسیاری از هنرمندان و علاقه‌مندان تئاتر و سینما از او یاد کردند.

هما روستا؛ بازیگری با هویتی متفاوت

هما روستا در طول فعالیت هنری خود تنها به یک قالب محدود نماند. او بازیگری بود که تجربه تئاتر، سینما، تلویزیون، کارگردانی و ترجمه را در کارنامه داشت.

از یک سو، حضورش در نمایش‌های کلاسیک و مهم تئاتری جایگاه او را میان اهالی هنر تثبیت کرد و از سوی دیگر، نقش‌هایی مانند «از کرخه تا راین» و «مسافران» باعث شد مخاطبان سینما نیز او را به خاطر بسپارند.

سالروز درگذشت هما روستا

هر سال با رسیدن ۴ مهر، نام هما روستا دوباره در میان علاقه‌مندان هنرهای نمایشی ایران مطرح می‌شود؛ روزی که برای او هم آغاز زندگی و هم پایان زندگی بود.

هما روستا در ۴ مهر ۱۳۲۵ متولد شد و ۶۹ سال بعد، در ۴ مهر ۱۳۹۴، درگذشت. همین تقارن تلخ، یکی از ویژگی‌های زندگی اوست که باعث شده سالروز تولد و درگذشتش همزمان در تقویم یاد علاقه‌مندان هنر باقی بماند.

جمع‌بندی

هما روستا یکی از چهره‌های تأثیرگذار تئاتر، سینما و تلویزیون ایران بود که بیش از چهار دهه در عرصه هنر فعالیت کرد. از «باغ وحش شیشه‌ای» و «بازرس» در تئاتر تا «مسافران»، «پرنده کوچک خوشبختی» و «از کرخه تا راین» در سینما، بخش‌های مختلفی از کارنامه او همچنان مورد توجه علاقه‌مندان هنرهای نمایشی است.

او چهارم مهر ۱۳۲۵ در تهران متولد شد و چهارم مهر ۱۳۹۴، در ۶۹ سالگی و در شهر لس‌آنجلس، از دنیا رفت. نام هما روستا در کنار فعالیت‌های هنری‌اش با نام حمید سمندریان نیز پیوند خورده و یاد او همچنان بخشی از تاریخ تئاتر معاصر ایران است.