کشف مقبره مخفی دختر یکی از مقامات مصر باستان زیر آرامگاه پدرش / عکس

به گزارش رکنا، باستان‌شناسان مصری و آلمانی در جریان کاوش در شهر اسیوط مصر، اتاقکی مخفی در عمق ۱۵ متری زمین کشف کردند که تابوت دختر یکی از مقامات بلندپایه دوران فراعنه در آن قرار داشت. این کشف، با وجود غارت مقبره در دوران باستان، اطلاعات تازه‌ای درباره آیین‌های تدفین و زندگی خانواده‌های صاحب‌منصب در مصر باستان در اختیار پژوهشگران قرار می‌دهد.

کشف اتاقکی پنهان در آرامگاه یک مقام قدرتمند

در جریان کاوش‌های مشترک باستان‌شناسان دانشگاه سوهاج مصر و دانشگاه برلین آلمان، اتاقکی مخفی در مجموعه آرامگاهی جفای‌هاپی، یکی از مقامات مهم مصر باستان، شناسایی شد. این اتاقک محل دفن دختر او به نام «اِیدی» بود؛ زنی که بقایای جسد و آثار تدفینی‌اش پس از هزاران سال بار دیگر مورد بررسی قرار گرفته‌اند.

جفای‌هاپی در دوران سلطنت فرعون سنوسرت اول، از پادشاهان سلسله دوازدهم مصر، زندگی می‌کرد. او مقام «نومارک» یا استاندار منطقه اسیوط را بر عهده داشت و به‌عنوان کاهن اعظم این شهر نیز فعالیت می‌کرد. جایگاه سیاسی و مذهبی او سبب شده بود آرامگاهی باشکوه برایش ساخته شود؛ آرامگاهی که بخشی از رازهای تاریخی آن تا امروز پنهان مانده بود.

مقبرۀ سنگی جفای‌هاپی در اسیوط

تابوتی بزرگ با دو لایه و کتیبه‌های هیروگلیفی

یکی از مهم‌ترین یافته‌های این کاوش، تابوتی دو‌لایه و تزئین‌شده بود که در اتاقک زیرزمینی قرار داشت. بر سطح تابوت، نوشته‌هایی با خط هیروگلیف دیده می‌شد که به متون و باورهای تدفینی مصر باستان مربوط بودند.

ابعاد دو بخش تابوت نیز قابل توجه است: لایه داخلی حدود ۲٫۳ متر و لایه بیرونی حدود ۲٫۶ متر طول دارد. ساختار چندلایه و تزئینات آن نشان می‌دهد که برای آماده‌سازی محل دفن، از سنت‌های پیچیده تدفین در مصر باستان پیروی شده بود.

تابوت کشف شده در اتاقک مخفی و برخی جزئیات نقش‌بسته بر روی آن

تابوت‌ها در فرهنگ مصر باستان تنها محفظه‌ای برای نگهداری جسد نبودند؛ نوشته‌ها و تصاویر روی آن‌ها می‌توانستند در ارتباط با باورهای مذهبی، حفاظت از فرد درگذشته و سفر او به جهان پس از مرگ معنا پیدا کنند.

مقبره‌ای که در دوران باستان غارت شده بود

باستان‌شناسان دریافتند که مقبره ایدی در دوران باستان مورد دستبرد قرار گرفته است. بقایای او از تابوت خارج شده و کوزه‌های موجود در فضای تدفین نیز شکسته بودند. چنین شواهدی نشان می‌دهد که مقبره، برخلاف آنچه از یک فضای پنهان انتظار می‌رود، در طول تاریخ از دسترس غارتگران دور نمانده بود.

با این حال، کاوشگران توانستند بخشی از بقایای انسانی ایدی، از جمله جمجمه و قطعاتی از اسکلت او، را پیدا کنند. یکی از درهای تابوت و چند مجسمه چوبی نیز از دیگر یافته‌های این اتاقک بودند.

دو مجسمۀ چوبی رنگین نیز در این اتاقک مخفی کشف شد که یکی از آن‌ها یک زن را نشان می‌دهد

این آثار برای پژوهشگران اهمیت ویژه‌ای دارند؛ زیرا حتی زمانی که یک مقبره غارت شده باشد، اشیای باقی‌مانده می‌توانند اطلاعات ارزشمندی درباره شیوه تدفین، هنر، باورهای مذهبی و موقعیت اجتماعی فرد درگذشته ارائه کنند.

دو مجسمه چوبی و سرنخ‌هایی از آیین‌های تدفین

در میان اشیای کشف‌شده، دو مجسمه چوبی رنگ‌آمیزی‌شده نیز وجود داشت. یکی از این مجسمه‌ها پیکر یک زن را نشان می‌دهد. هرچند برای تعیین نقش دقیق این مجسمه‌ها به بررسی‌های تخصصی بیشتری نیاز است، حضور آن‌ها در فضای تدفین می‌تواند به شناخت بهتر سنت‌های آیینی و هنری آن دوره کمک کند.

مجسمه‌ها و اشیای همراه مردگان در مصر باستان گاه نقش نمادین یا مذهبی داشتند و گاهی نیز بازتابی از باورهای مربوط به زندگی پس از مرگ بودند. بررسی جنس مواد، شیوه ساخت، رنگ‌ها و جزئیات ظاهری این آثار می‌تواند اطلاعات بیشتری درباره سنت‌های هنری و آیینی آن دوران آشکار کند.

ایدی که پیش از ۴۰ سالگی درگذشت

بر اساس اظهارات محمد اسماعیل، دبیرکل شورای عالی آثار باستانی مصر، بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد که ایدی پیش از رسیدن به ۴۰ سالگی درگذشته و از نوعی نقص مادرزادی در پا رنج می‌برده است.

این اطلاعات اولیه می‌تواند مسیر پژوهش‌های بعدی درباره وضعیت جسمانی و شرایط زندگی او را مشخص کند. بررسی بقایای استخوانی، در صورت امکان و با استفاده از روش‌های علمی مناسب، ممکن است به شناخت بهتر وضعیت سلامت او و برخی ویژگی‌های زندگی‌اش کمک کند.

با این حال، یافته‌های اولیه به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری درباره علت مرگ یا جزئیات زندگی ایدی کافی نیستند و چنین موضوعاتی به بررسی‌های دقیق‌تر نیاز دارند.

چرا این کشف اهمیت دارد؟

کشف اتاقک مخفی ایدی تنها به یافتن یک تابوت باستانی محدود نمی‌شود. این یافته، ارتباط میان معماری آرامگاه‌ها، جایگاه اجتماعی خانواده‌های صاحب‌منصب و سنت‌های تدفین در مصر باستان را نیز برجسته می‌کند.

جفای‌هاپی به‌عنوان یکی از مقامات سیاسی و مذهبی مهم منطقه اسیوط، آرامگاهی باشکوه داشت و کشف محل دفن دخترش در زیر این مجموعه، اطلاعاتی درباره نحوه استفاده از فضای آرامگاهی و پیوندهای خانوادگی در میان نخبگان آن دوره فراهم می‌کند.

از سوی دیگر، بقایای انسانی، تابوت کتیبه‌دار و مجسمه‌های چوبی مجموعه‌ای از شواهد هستند که می‌توانند در کنار یکدیگر تصویری دقیق‌تر از زندگی و مرگ در مصر باستان ارائه دهند.

باستان‌شناسی اغلب از کنار هم گذاشتن همین سرنخ‌های پراکنده پیش می‌رود؛ آثاری که ممکن است قرن‌ها زیر خاک پنهان مانده باشند، اما پس از کشف و بررسی علمی، بخشی از تاریخ فراموش‌شده انسان را دوباره آشکار می‌کنند.

کشف مقبره ایدی نمونه‌ای از همین فرایند است: اتاقکی پنهان در زیر آرامگاه پدر، تابوتی مزین به نوشته‌های باستانی و بقایایی که با وجود غارت در گذشته، هنوز توانایی بازگوکردن بخشی از داستان زندگی در مصر باستان را دارند.