عوارض درمان سرطان چیست؟ از خستگی و تهوع تا ریزش مو

چرا درمان سرطان عوارض ایجاد می‌کند؟

برخی روش‌های درمان سرطان، علاوه بر سلول‌های سرطانی، ممکن است روی سلول‌ها و بافت‌های سالم نیز اثر بگذارند. در پرتودرمانی، تلاش می‌شود پرتوها تا حد امکان روی ناحیه موردنظر متمرکز شوند تا آسیب به بافت‌های سالم اطراف کاهش پیدا کند؛ با این حال، حذف کامل احتمال عوارض همیشه ممکن نیست.

نوع عارضه نیز تا حد زیادی به محل دریافت پرتودرمانی بستگی دارد. برای مثال، پرتودرمانی سر و گردن می‌تواند روی دهان و بلع اثر بگذارد، در حالی که درمان نواحی شکم و دستگاه گوارش ممکن است با تهوع یا اسهال همراه شود.

مهم‌ترین عوارض درمان سرطان

NCI نیز عوارض متعددی از جمله کم‌خونی، خستگی، تهوع و استفراغ، مشکلات دهان و گلو، نوروپاتی، تغییرات پوست و ناخن و مشکلات تغذیه‌ای را از عوارض احتمالی درمان سرطان معرفی می‌کند.

پرتودرمانی چه عوارضی دارد؟

یکی از ویژگی‌های پرتودرمانی این است که عوارض آن اغلب در داخل یا اطراف ناحیه تحت درمان ظاهر می‌شوند. برای نمونه، پرتودرمانی سینه ممکن است موجب تحریک یا تورم پوست شود؛ پرتودرمانی سر و گردن می‌تواند خشکی دهان، تغییر مزه، زخم دهان و دشواری بلع ایجاد کند و درمان نواحی نزدیک معده و روده ممکن است با تهوع یا اسهال همراه باشد.

خستگی از عوارضی است که می‌تواند فراتر از محل درمان احساس شود و در بسیاری از بیماران تحت پرتودرمانی دیده شود.

تهوع و استفراغ را چگونه کنترل کنیم؟

تهوع و استفراغ از عوارض شناخته‌شده برخی درمان‌های سرطان، از جمله شیمی‌درمانی و پرتودرمانی هستند. پزشک ممکن است برای پیشگیری یا کنترل این علائم، داروهای ضدتهوع تجویز کند.

مصرف مایعات به مقدار مناسب، خوردن وعده‌های کوچک و انتخاب غذاهای ساده و قابل‌تحمل نیز می‌تواند در مدیریت تهوع کمک‌کننده باشد؛ البته برنامه غذایی باید با شرایط بیمار و توصیه تیم درمان هماهنگ شود.

برای زخم دهان و مشکل بلع چه باید کرد؟

در افرادی که پرتودرمانی سر و گردن دریافت می‌کنند، خشکی دهان، تغییر حس چشایی و زخم‌های دردناک دهان ممکن است غذا خوردن و بلع را دشوار کند. در چنین شرایطی، کمک گرفتن از متخصص تغذیه و متخصص اختلالات بلع می‌تواند برای حفظ وضعیت تغذیه‌ای بیمار مفید باشد.

آیا شدت عوارض نشان می‌دهد درمان سرطان مؤثر بوده است؟

خیر. شدت عوارض به‌تنهایی معیار مناسبی برای سنجش موفقیت درمان سرطان نیست. افراد مختلف ممکن است حتی با دریافت درمان مشابه، عوارض متفاوتی داشته باشند. NCI نیز تأکید می‌کند که نمی‌توان میزان عوارض شیمی‌درمانی را نشانه میزان اثربخشی آن دانست.

چه زمانی باید عوارض را به پزشک اطلاع داد؟

بهتر است بیمار هر علامت جدید یا تشدیدشونده را با تیم درمان در میان بگذارد و برای کنترل عوارض تا زمان شدید شدن آنها صبر نکند. شناسایی زودهنگام عوارض می‌تواند به تیم درمان اجازه دهد اقدامات حمایتی مناسب‌تری انجام دهد.

جمع‌بندی

عوارض درمان سرطان قابل پیش‌بینی و مدیریت در بسیاری از موارد هستند، اما برای همه بیماران یکسان نیستند. نوع سرطان، محل درمان، روش درمان و شرایط جسمی فرد در نوع و شدت عوارض نقش دارند. بنابراین بیمار باید علائم خود را با پزشک و تیم درمان در میان بگذارد و از مصرف خودسرانه دارو یا مکمل برای کنترل عوارض خودداری کند.

توجه: این مطلب جایگزین تشخیص یا توصیه پزشک نیست و بیماران مبتلا به سرطان باید برای مدیریت عوارض، دستور تیم درمان خود را در اولویت قرار دهند.