این ۷ ساختمان را باید دو بار ببینید؛ معماری‌ هایی با رازهای پنهان

به گزارش رکنا، بعضی ساختمان‌ها با یک نگاه تمام نمی‌شوند؛ نور، زاویه دید، فصل و حتی مسیر ورود می‌تواند چهره‌ای کاملاً متفاوت از آنها آشکار کند. هفت پروژه معماری از نقاط مختلف جهان نمونه‌هایی از بناهایی هستند که برای کشف تمام جزئیاتشان، یک بار دیدن کافی نیست. معماری خوب فقط به نمای چشمگیر یا فرم متفاوت یک ساختمان محدود نمی‌شود. بعضی بناها به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که تجربه مخاطب در بازدیدهای مختلف تغییر کند؛ گاهی تاریخ ساختمان در نگاه دوم آشکار می‌شود، گاهی نور شب چهره بنا را عوض می‌کند و گاهی تنها با نزدیک شدن از مسیر دیگر می‌توان به ایده اصلی معمار پی برد. این ویژگی در میان برندگان چهاردهمین دوره جوایز جهانی Architizer A+ نیز دیده می‌شود؛ پروژه‌هایی که هرکدام به شکلی متفاوت، تجربه‌ای چندلایه از معماری ارائه می‌کنند.

چرا بعضی ساختمان‌ها را باید دوباره دید؟

معمولاً نخستین چیزی که در یک ساختمان توجه ما را جلب می‌کند، نمای بیرونی، فرم کلی یا مصالح آن است. اما معماری زمانی جذاب‌تر می‌شود که مخاطب را به کشف جزئیات دعوت کند.

در برخی از این پروژه‌ها، گذشته بنا در نگاه اول دیده نمی‌شود. در برخی دیگر، فضای داخلی با نمای بیرونی تفاوت دارد و در تعدادی نیز تغییر نور از روز به شب، ساختمان را به اثری کاملاً متفاوت تبدیل می‌کند.

۱. Design Studies Collaborative؛ ساختمانی با چند زندگی

در بروکلین نیویورک ساختمانی قرار دارد که در طول تاریخ خود کاربری‌های مختلفی را تجربه کرده است. این بنا ابتدا به‌عنوان باشگاه پسران و دختران فعالیت می‌کرد، سپس در دهه ۱۹۵۰ به سالن رقص و در دهه ۱۹۶۰ به کلیسایی با معماری بیزانسی تبدیل شد.

پس از سال‌ها تعطیلی، ساختمان توسط دفتر معماری O'Neill Rose بازطراحی شد و به فضای کاری یک سازمان غیرانتفاعی و مجموعه‌ای برای مطالعات طراحی تبدیل شد.

نکته جالب این پروژه در تضاد میان گذشته و حال آن است. بازدید نخست بیشتر فضای آرام و مینیمال امروزی را نشان می‌دهد، اما با دقت بیشتر می‌توان ردپای تاریخ ساختمان، نمای قدیمی و سقف چوبی اصلی را مشاهده کرد.

چرا این ساختمان ارزش بازدید دوباره دارد؟

زیرا معماری جدید تلاش نکرده گذشته بنا را حذف کند؛ بلکه لایه‌های تاریخی و نیازهای معاصر را در کنار یکدیگر قرار داده است.

۲. Ministry Rijkskantoor B37؛ جایی که باغ، ساختمان را تعریف می‌کند

در لاهه هلند، یک مجموعه دولتی با رویکردی متفاوت طراحی شده است. در نگاه اول، باغ شیشه‌ای سرسبز، درختان بلند و تراس‌های سبز بیش از هر چیز توجه را به خود جلب می‌کنند.

اما با نگاه دقیق‌تر مشخص می‌شود که فضای سبز در این پروژه فقط یک عنصر تزئینی نیست.

فضاهای گفت‌وگو با استفاده از مصالح زیست‌پایه، راهکارهای طبیعی تنظیم دما و ارتباط میان ساختمان تاریخی و فضاهای جدید، نشان می‌دهند که باغ در واقع یکی از عناصر اصلی طراحی مجموعه است.

۳. 26 Point 2 Apartments؛ ساختمانی با دو شخصیت

مجموعه مسکونی 26 Point 2 Apartments در لانگ‌بیچ از هر سمت، تصویر متفاوتی به نمایش می‌گذارد.

اگر ساختمان را از بزرگراه ساحلی اقیانوس آرام ببینید، با بنایی مرتفع و قدرتمند مواجه می‌شوید که با مقیاس شهری هماهنگ است. اما ورود از خیابان‌های مسکونی پشت ساختمان، تجربه کاملاً متفاوتی ایجاد می‌کند.

ارتفاع بنا به‌تدریج کاهش پیدا می‌کند تا ساختمان با خانه‌های اطراف هماهنگ شود. در داخل نیز استفاده از رنگ‌های زنده، حیاط‌های باز و فضاهای جمعی، فضایی گرم‌تر از نمای بیرونی ایجاد کرده است.

راز جذابیت این پروژه

برای درک کامل این ساختمان باید آن را از دو مسیر متفاوت تجربه کرد؛ زیرا معمار عملاً دو شخصیت برای یک بنا طراحی کرده است.

۴. Moon Pavilion؛ پاویونی که شب متولد می‌شود

شاید پاویون ماه در شهر هویژو چین یکی از بهترین نمونه‌ها برای نشان دادن تأثیر نور بر معماری باشد.

این سازه فرهنگی از گلخانه‌های کشاورزی الهام گرفته و تلاش می‌کند مفاهیم شعر کلاسیک چین را به زبان معماری تبدیل کند.

در طول روز، پوسته نیمه‌شفاف ساختمان میان آب، گیاهان و نور قرار می‌گیرد و ظاهری آرام و تقریباً شناور پیدا می‌کند.

اما با تاریک شدن هوا و روشن شدن نورهای داخلی، چهره بنا کاملاً تغییر می‌کند؛ ساختمان مانند ماهی درخشان در میان محیط اطراف دیده می‌شود.

حتی تالاب طبیعی داخل پاویون نیز با تغییر فصل، تجربه متفاوتی برای بازدیدکنندگان ایجاد می‌کند.

۵. Shield & Shelter؛ خانه‌ای که اندازه واقعی خود را پنهان می‌کند

در منطقه ماسکوکای کانادا، یک کلبه خانوادگی با نام Shield & Shelter طراحی شده که یکی از ویژگی‌های جالب آن، نحوه پنهان کردن مقیاس واقعی ساختمان است.

در نگاه اول و از قسمت بالایی زمین، تنها خانه‌ای یک‌طبقه با سقفی تیره دیده می‌شود. اما وقتی بازدیدکننده در امتداد شیب زمین پایین می‌رود، طبقات دیگر ساختمان به‌تدریج آشکار می‌شوند.

به این ترتیب، چیزی که ابتدا یک خانه کوچک به نظر می‌رسد، در ادامه بسیار بزرگ‌تر از تصور اولیه دیده می‌شود.

مصالح نیز در تجربه پروژه نقش مهمی دارند. چوب سوخته سدر، صفحات روی و قاب‌بندی‌های دقیق پنجره‌ها باعث می‌شوند ظاهر بنا با گذشت زمان و تغییر فصل دگرگون شود.

۶. Down in the Clouds؛ سه ساختمان، سه تجربه متفاوت

سه سازه پروژه Down in the Clouds در میان شالیزارهای ژجیانگ چین مانند مجسمه‌هایی مستقل در دل طبیعت دیده می‌شوند.

اما داستان اصلی زمانی آغاز می‌شود که وارد آنها شوید.

هر یک از این سه پاویون عملکرد و فضای متفاوتی دارد؛ یکی از آنها یک کانتینر را به سینمایی پلکانی تبدیل کرده، دیگری با استفاده از کره‌های بادی فضایی شبیه کتابخانه‌ای نورانی ساخته و سومین سازه، یک کافه را درون برجی فلزی جای داده است.

به همین دلیل، این پروژه را می‌توان تجربه‌ای معماری در سه بخش دانست؛ سه ساختمان نزدیک به هم که هرکدام روایت مستقلی دارند.

۷. مدرسه گارزون؛ وقتی پارک بخشی از کلاس درس می‌شود

در روستایی در اروگوئه، مدرسه گارزون تعریف متفاوتی از فضای آموزشی ارائه کرده است.

در نگاه نخست، مجموعه‌ای از ساختمان‌های چوبی را میان فضای سبز می‌بینیم؛ اما بازدید دقیق‌تر نشان می‌دهد که فضای سبز فقط محوطه اطراف مدرسه نیست.

مسیرهای پیاده، پوشش گیاهی بومی و فضاهای بازی به بخش جدایی‌ناپذیری از محیط آموزشی تبدیل شده‌اند. دانش‌آموزان می‌توانند در فضایی باز حرکت کنند، بازی کنند، آزمایش کنند و یاد بگیرند.

از آنجا که طبیعت و فعالیت کودکان دائماً تغییر می‌کند، تجربه این مدرسه نیز ثابت نیست و هر بار می‌تواند متفاوت باشد.

معماری‌هایی که در یک نگاه تمام نمی‌شوند

وجه مشترک این هفت پروژه، تلاش برای ایجاد تجربه‌ای فراتر از یک نگاه اولیه است.

برخی از آنها تاریخ خود را به‌آرامی آشکار می‌کنند، بعضی با تغییر نور شبانه چهره دیگری پیدا می‌کنند و برخی دیگر تنها زمانی قابل درک هستند که از زاویه‌ای متفاوت به آنها نزدیک شویم.

این پروژه‌ها نشان می‌دهند که معماری فقط ساختن یک ساختمان نیست؛ بلکه طراحی تجربه‌ای است که می‌تواند با زمان، نور، فصل، مسیر حرکت و حضور انسان تغییر کند.

شاید به همین دلیل است که بعضی بناها حتی پس از نخستین بازدید، همچنان ذهن مخاطب را درگیر می‌کنند و او را برای کشف دوباره جزئیاتشان به بازگشت ترغیب می‌کنند.