آپنه خواب و زوال عقل؛ آیا اختلال تنفس شبانه حافظه را ضعیف می‌ کند؟

به گزارش رکنا، در آپنه انسدادی، راه هوایی در طول خواب بارها تنگ یا مسدود می‌شود. در نتیجه، خواب فرد مرتباً مختل می‌شود و ممکن است سطح اکسیژن خون نیز در طول شب کاهش پیدا کند. تکرار این وضعیت می‌تواند عملکرد مغز، به‌ویژه توجه، یادگیری، حافظه و عملکردهای اجرایی را تحت تأثیر قرار دهد.

از طرف دیگر، خواب باکیفیت برای تثبیت خاطرات و عملکرد طبیعی مغز اهمیت دارد. اختلال مداوم خواب ممکن است فرایندهای مرتبط با پاک‌سازی مواد زائد مغز را نیز مختل کند؛ پژوهش‌ها ارتباط آپنه خواب با برخی نشانگرهای زیستی مرتبط با آلزایمر را گزارش کرده‌اند، هرچند هنوز درباره رابطه علت و معلولی قطعیت وجود ندارد.

آیا آپنه خواب خطر زوال عقل را افزایش می‌دهد؟

شواهد فعلی ارتباط آماری قابل توجهی را نشان می‌دهند. یک فراتحلیل به‌روز که ۱۵ مطالعه و بیش از ۵.۲ میلیون نفر را بررسی کرد، نشان داد افراد مبتلا به آپنه خواب در مقایسه با افراد بدون آن، حدود ۳۴ درصد خطر بیشتر برای ابتلا به زوال عقل از هر نوع داشتند. خطر آلزایمر نیز در این مطالعه حدود ۲۸ درصد بیشتر گزارش شد.

فراتحلیل دیگری نیز ارتباط آپنه خواب با اختلال شناختی یا زوال عقل را تأیید کرده است، اما تأکید می‌کند که بخشی از مطالعات از روش‌های غیرعینی مانند پرسشنامه برای تشخیص آپنه استفاده کرده‌اند؛ بنابراین باید در تفسیر این نتایج محتاط بود.

آیا هر فراموشی به معنی زوال عقل است؟

خیر. فراموشی و کاهش تمرکز ناشی از خواب نامناسب می‌تواند با زوال شناختی واقعی متفاوت باشد. فرد مبتلا به آپنه خواب ممکن است به دلیل خواب تکه‌تکه و خستگی روزانه، نام‌ها، قرارها یا اطلاعاتی را سخت‌تر به خاطر بیاورد و پس از درمان اختلال خواب، عملکرد ذهنی او بهتر شود.

در مقابل، زوال عقل یک بیماری پایدار و پیشرونده است که می‌تواند علاوه بر حافظه، توانایی‌هایی مانند زبان، تصمیم‌گیری، جهت‌یابی و انجام امور روزمره را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

چه کسانی باید آپنه خواب را جدی‌تر بگیرند؟

اگر فردی خروپف شدید، قطع تنفس هنگام خواب، احساس خفگی شبانه، خواب‌آلودگی شدید در طول روز، سردرد صبحگاهی یا مشکل در تمرکز و حافظه دارد، بهتر است احتمال آپنه خواب بررسی شود.

تشخیص قطعی معمولاً با ارزیابی پزشکی و در صورت نیاز تست خواب انجام می‌شود. درمان مناسب آپنه اهمیت دارد، زیرا علاوه بر خواب و کیفیت زندگی، ممکن است به کاهش مشکلات شناختی مرتبط با اختلال خواب کمک کند؛ البته هنوز شواهد کافی نداریم که درمان آپنه بتواند به‌طور قطعی از بروز آلزایمر یا زوال عقل جلوگیری کند.

نکته مهم: اگر کاهش حافظه جدید، شدید یا رو به پیشرفت است، نباید آن را صرفاً به کم‌خوابی یا آپنه نسبت داد و بهتر است توسط پزشک ارزیابی شود.