عملیات بزرگ ناسا برای خورشیدگرفتگی 2026؛ پرواز در قلب تاریکی آغاز می‌ شود

به گزارش رکنا، این خورشیدگرفتگی از گرینلند، ایسلند و بخش‌هایی از اسپانیا قابل مشاهده خواهد بود. ناسا برای بهره‌برداری علمی از این پدیده، مجموعه‌ای از مأموریت‌های هوایی و جوی را تدارک دیده که شامل پرواز یک هواپیمای تحقیقاتی در ارتفاع بالا و ارسال ده‌ها بالن علمی به آسمان است.

«کلی کورک»، مدیر برنامه خورشیدگرفتگی ناسا، با اشاره به اهمیت این رویداد گفت: خورشیدگرفتگی کامل یکی از معدود فرصت‌هایی است که امکان مشاهده مستقیم تاج خورشید را با جزئیاتی کم‌نظیر از سطح زمین فراهم می‌کند. داده‌های حاصل از این مشاهدات می‌توانند به درک بهتر تأثیر فعالیت‌های خورشیدی بر زمین، ماهواره‌ها و مأموریت‌های فضایی کمک کنند.

پرواز در دل سایه ماه

یکی از بخش‌های کلیدی این پروژه، استفاده از هواپیمای تحقیقاتی WB-57 ناسا است که در ارتفاع حدود ۱۵ کیلومتری از سطح زمین پرواز خواهد کرد. این هواپیما به چهار دوربین پیشرفته مجهز شده که قادرند تاج خورشید را در طول موج‌های مختلف نور مرئی و فروسرخ با سرعت بالا ثبت کنند.

پژوهشگران امیدوارند تصاویر ثبت‌شده اطلاعات تازه‌ای درباره ساختار تاج خورشید، منشأ زبانه‌های خورشیدی، فرآیند گرم شدن تاج تا دماهای بسیار بالا و ارتباط آن با بادهای خورشیدی ارائه دهد.

حرکت هواپیما در امتداد مسیر سایه ماه باعث می‌شود مدت زمان مشاهده گرفت کامل برای دانشمندان افزایش یابد و شرایط مناسب‌تری برای جمع‌آوری داده‌های دقیق فراهم شود. همچنین ارتفاع بالای پرواز، تأثیر ابرها و جذب بخشی از امواج فروسرخ توسط جو را کاهش می‌دهد.

بهره‌گیری از تجربه مأموریت ۲۰۲۴

سامانه تصویربرداری چندطیفی هوابرد ناسا که پیش‌تر در خورشیدگرفتگی کامل سال ۲۰۲۴ به کار گرفته شده بود، در این مأموریت نیز نقش مهمی ایفا خواهد کرد.

«امیر قاسپی»، مدیر این پروژه، اعلام کرده است که تیم تحقیقاتی با استفاده از تجربه‌های به‌دست‌آمده در مأموریت قبلی، تنظیمات دوربین‌ها و نرم‌افزارهای پردازش داده را بهبود داده تا تصاویر دقیق‌تر و کامل‌تری از تاج خورشید ثبت شود.

بالن‌های علمی در خدمت پژوهش‌های جوی

هم‌زمان با عملیات هوایی ناسا، پروژه «بالن‌های خورشیدگرفتگی سراسری» نیز در ایسلند و اسپانیا اجرا خواهد شد.

در ایسلند، گروهی از پژوهشگران و دانشجویان آمریکایی طی یک بازه زمانی ۲۶ ساعته، ۸۰ بالن هواشناسی را برای بررسی تغییرات لایه مرزی جو به آسمان می‌فرستند. این بخش از جو که مستقیماً با سطح زمین در ارتباط است، نسبت به تغییرات دما و رطوبت حساس بوده و خورشیدگرفتگی می‌تواند رفتار آن را به‌طور موقت تغییر دهد.

نتایج مطالعات پیشین نشان داده بود که در زمان خورشیدگرفتگی، ضخامت این لایه در برخی مناطق کاهش می‌یابد. اکنون دانشمندان می‌خواهند بررسی کنند که آیا این پدیده در شرایط آب‌وهوایی خاص ایسلند نیز رخ خواهد داد یا خیر.

اندازه‌گیری ازن بر فراز اسپانیا

در بخش دیگری از این برنامه، سه گروه پژوهشی در اسپانیا شش بالن مجهز به دوربین‌های ۳۶۰ درجه و ابزارهای سنجش ازن را به پرواز درمی‌آورند.

این بالن‌ها علاوه بر ثبت تصاویر هوایی از حرکت سایه ماه روی زمین، تغییرات غلظت ازن را نیز اندازه‌گیری خواهند کرد. از آنجا که تشکیل ازن به تابش خورشید وابسته است، دانشمندان انتظار دارند کاهش نور خورشید در زمان گرفت کامل، تأثیر قابل توجهی بر میزان ازن جو داشته باشد.

پخش زنده برای علاقه‌مندان سراسر جهان

ناسا اعلام کرده است که تصاویر زنده خورشیدگرفتگی و روند اجرای مأموریت‌های علمی را از طریق رسانه‌ها و پلتفرم‌های رسمی خود در اختیار علاقه‌مندان قرار خواهد داد.

این سازمان همچنین تأکید کرده است که مشاهده مستقیم خورشید بدون استفاده از عینک‌های استاندارد مخصوص خورشیدگرفتگی می‌تواند آسیب‌های جدی و دائمی به چشم وارد کند و رعایت نکات ایمنی هنگام رصد این پدیده ضروری است.

خورشیدگرفتگی کامل ۱۲ اوت ۲۰۲۶ یکی از مهم‌ترین رویدادهای نجومی سال‌های اخیر به شمار می‌رود و داده‌های حاصل از این مأموریت‌ها می‌تواند به شناخت دقیق‌تر رفتار خورشید و تأثیر آن بر محیط فضایی و جو زمین کمک کند.