ارتباط پنهان میان هورمون‌ های ضدبارداری و تومور مغزی فاش شد

به گزارش رکنا، این مطالعه که بر اساس داده‌های سلامت نزدیک به سه میلیون زن دانمارکی طی ۲۵ سال انجام شده، در یکی از معتبرترین نشریات پزشکی جهان منتشر شده و از جامع‌ترین تحقیقات در این حوزه به شمار می‌رود.

مننژیوم چیست؟

مننژیوم توموری است که از پرده‌های محافظ مغز و نخاع منشأ می‌گیرد. حدود ۹۰ درصد این تومورها خوش‌خیم هستند، اما بسته به محل قرارگیری می‌توانند مشکلاتی مانند سردردهای مداوم، تشنج، اختلال در حافظه و تمرکز، مشکلات بینایی و برخی اختلالات حرکتی ایجاد کنند.

خوشبختانه در بسیاری از موارد، این بیماری با جراحی یا پرتودرمانی با موفقیت درمان می‌شود.

کدام روش‌های پیشگیری بیشترین ارتباط را دارند؟

پژوهشگران دریافتند که همه روش‌های هورمونی به یک اندازه با این خطر ارتباط ندارند.

آمپول دپو-پروورا (Depo-Provera) که حاوی مدروکسی‌پروژسترون است، بیشترین ارتباط را با بروز مننژیوم نشان داد. نتایج تحقیق حاکی از آن است که خطر نسبی ابتلا در مصرف‌کنندگان این دارو حدود چهار برابر بیشتر از افراد غیرمصرف‌کننده بوده است.

همچنین قرص‌های ترکیبی ضدبارداری و قرص‌های حاوی پروژسترون نیز با افزایش خفیف‌تر خطر همراه بودند و احتمال ابتلا در مصرف‌کنندگان آن‌ها حدود ۱.۵ برابر بیشتر گزارش شد.

آیا این موضوع نگران‌کننده است؟

متخصصان معتقدند برای درک درست نتایج باید تفاوت میان «خطر نسبی» و «خطر واقعی» را در نظر گرفت.

به طور متوسط از هر هزار زن، حدود پنج نفر در طول زندگی خود به مننژیوم مبتلا می‌شوند. این رقم در زنانی که در سنین ۲۵ تا ۴۴ سالگی از آمپول دپو-پروورا استفاده می‌کنند، به حدود شش نفر در هر هزار نفر می‌رسد.

بنابراین اگرچه درصد افزایش خطر از نظر آماری قابل توجه است، اما احتمال واقعی ابتلا همچنان بسیار پایین باقی می‌ماند.

خطر پس از قطع مصرف کاهش می‌یابد

یکی از یافته‌های امیدوارکننده این پژوهش آن است که افزایش خطر عمدتاً در دوران مصرف دارو مشاهده می‌شود. محققان گزارش کرده‌اند که معمولاً طی پنج سال پس از قطع مصرف داروهای پروژستوژنی، خطر اضافی به تدریج از بین می‌رود و به سطح عادی بازمی‌گردد.

نقش هورمون پروژسترون در این ارتباط چیست؟

دانشمندان مدت‌هاست احتمال می‌دهند هورمون پروژسترون در رشد برخی مننژیوم‌ها نقش داشته باشد. این فرضیه بر چند مشاهده علمی استوار است:

شیوع مننژیوم در زنان بیش از دو برابر مردان است.

برخی از این تومورها در دوران بارداری رشد سریع‌تری دارند.

بسیاری از سلول‌های مننژیوم دارای گیرنده‌های حساس به پروژسترون هستند.

به همین دلیل داروهایی که عملکردی مشابه این هورمون دارند، ممکن است در برخی افراد احتمال رشد این تومورها را اندکی افزایش دهند.

آیا این نتایج شامل تمام درمان‌های هورمونی می‌شود؟

خیر. پژوهشگران تأکید کرده‌اند که این مطالعه درمان جایگزینی هورمون (HRT) را بررسی نکرده است. از آنجا که میزان هورمون در این درمان‌ها معمولاً کمتر از داروهای پیشگیری از بارداری است، در حال حاضر شواهد کافی برای ارتباط آن با افزایش خطر مننژیوم وجود ندارد.

واکنش نهادهای نظارتی

در سال‌های اخیر و پس از مطرح شدن شکایت‌های متعدد درباره آمپول دپو-پروورا، نهادهای نظارتی اقدامات جدیدی انجام داده‌اند. سازمان غذا و داروی آمریکا هشدارهایی را به اطلاعات دارویی این محصول اضافه کرده و آژانس دارویی اروپا نیز بررسی‌های مستقلی را درباره ارتباط داروهای پروژستوژنی با مننژیوم آغاز کرده است.

آیا باید مصرف داروهای ضدبارداری را قطع کرد؟

پاسخ متخصصان منفی است. آنان تأکید می‌کنند که فواید پیشگیری از بارداری، درمان برخی اختلالات هورمونی و کنترل بیماری‌های زنان در بسیاری از موارد بسیار بیشتر از این افزایش اندک خطر است.

به همین دلیل توصیه می‌شود انتخاب یا تغییر روش پیشگیری از بارداری تنها با مشورت پزشک انجام شود تا شرایط فردی، سوابق پزشکی و عوامل خطر به‌دقت بررسی شوند.

در مجموع، یافته‌های جدید نشان می‌دهد برخی روش‌های هورمونی پیشگیری از بارداری، به‌ویژه آمپول دپو-پروورا، ممکن است با افزایش اندک خطر ابتلا به مننژیوم همراه باشند. با این حال این خطر در مقیاس واقعی بسیار پایین است و معمولاً پس از قطع مصرف کاهش می‌یابد. تصمیم‌گیری درباره ادامه یا تغییر روش پیشگیری باید آگاهانه و با نظر پزشک انجام شود تا بهترین تعادل میان مزایا و خطرات احتمالی برقرار شود.