بررسی خواص آنتی‌ اکسیدانی، آنتی‌ باکتریال و ضدسرطانی گیاه بومی «انزروت»

به گزارش رکنا، این پژوهش در قالب رساله دکتری فاطمه نصرتی و با راهنمایی براتعلی فاخری انجام شده و هدف آن شناسایی، حفاظت و بارکدگذاری ژنتیکی DNA گیاه انزروت و همچنین ارزیابی خواص آنتی‌اکسیدانی، آنتی‌باکتریال و ضدسرطانی عصاره و نانوذرات نقره سنتزشده از این گیاه بوده است.

گیاه انزروت چیست؟

انزروت یکی از گیاهان دارویی ارزشمند و بومی سیستان و بلوچستان است که حاوی ترکیبات زیست‌فعال متعددی از جمله:

• فنل‌ها
• فلاونوئیدها
• پلی‌ساکاریدها

است. این ترکیبات به دلیل اثرات آنتی‌اکسیدانی قوی، می‌توانند در کاهش آسیب‌های سلولی، تقویت سیستم ایمنی، کاهش عوارض برخی درمان‌های پزشکی و کمک به پیشگیری از بیماری‌های مزمن نقش داشته باشند.

استفاده از فناوری نانو در این پژوهش

محققان در این مطالعه از روش «سنتز سبز» برای تولید نانوذرات نقره استفاده کردند. در این روش، عصاره گیاه انزروت به جای مواد شیمیایی خطرناک برای ساخت نانوذرات به کار گرفته می‌شود.

مزایای این روش عبارت‌اند از:

بارکدگذاری DNA؛ راهی برای حفاظت از گونه‌های گیاهی

یکی از بخش‌های مهم این تحقیق، شناسایی دقیق گیاه انزروت از طریق بارکدگذاری ژنتیکی DNA بود. پژوهشگران با استخراج DNA و بررسی ژن‌های کلروپلاستی rbcL و matK توانستند هویت ژنتیکی این گیاه را ثبت و مستندسازی کنند.

این روش نسبت به شناسایی صرفاً ظاهری گیاهان مزایایی مانند:

• دقت بیشتر
• سرعت بالاتر
• کاهش خطا در تشخیص گونه‌ها
• کمک به حفاظت از گونه‌های نادر و در معرض انقراض

را فراهم می‌کند.

نتایج اولیه چه نشان می‌دهد؟

بررسی‌ها نشان داد ترکیبات فنلی و فلاونوئیدی موجود در عصاره انزروت و همچنین نانوذرات نقره سنتزشده از آن، ظرفیت قابل‌توجهی در زمینه:

• مقابله با رادیکال‌های آزاد (خاصیت آنتی‌اکسیدانی)
• مهار برخی باکتری‌ها (خاصیت آنتی‌باکتریال)
• تأثیر بر سلول‌های سرطانی پستان (رده سلولی MCF-7)

دارند.

آیا انزروت درمان سرطان است؟

خیر. نتایج این پژوهش در مرحله آزمایشگاهی و روی سلول‌های کشت‌شده انجام شده است. هرچند یافته‌ها امیدوارکننده هستند، اما برای اثبات اثربخشی و ایمنی این ترکیبات در درمان بیماری‌ها، به مطالعات حیوانی و کارآزمایی‌های بالینی انسانی بیشتری نیاز است.

اهمیت این پژوهش

این مطالعه علاوه بر کمک به حفاظت از یک گیاه دارویی بومی، می‌تواند زمینه‌ساز توسعه داروها، مکمل‌ها و سامانه‌های نوین دارورسانی مبتنی بر نانوفناوری در آینده باشد. همچنین نتایج آن نشان می‌دهد که منابع گیاهی ایران ظرفیت قابل‌توجهی برای تولید ترکیبات زیست‌فعال و محصولات دانش‌بنیان دارند.