5 اسفند، روز مهندس؛ بزرگداشت خواجه نصیر الدین طوسی

به گزارش رکنا، در تقویم رسمی ایران، روز پنجم اسفند به یادبود خواجه نصیرالدین طوسی و در گرامیداشت خدمات مهندسان، به نام روز مهندس نام گذاری شده است.

زندگی خواجه نصیرالدین طوسی

ابوجعفر محمد بن محمد، معروف به خواجه نصیرالدین، یکی از برجسته ترین شخصیت های علمی و فرهنگی ایران بود که در سال 597 هجری قمری در شهر طوس چشم به جهان گشود. وی علوم مختلفی نظیر حکمت مشاء، ریاضیات، فلسفه، نجوم، ادبیات و فقه را مطالعه کرد و در این زمینه ها به مراتب عالی دست یافت.

پس از حمله سپاهیان مغول، خواجه نصیرالدین به قلعه اسماعیلیه پناه برد و حتی در این دوران سخت، به فعالیت های علمی و نگارش ادامه داد. با غلبه مغول ها بر اسماعیلیان، او به هولاکوخان، حاکم مغول، پیوست و با بهره گیری از نفوذ خود، مانع کشتار افراد، دانشمندان و تخریب میراث فرهنگی شد.

روز تولد و اهمیت آن

به افتخار زادروز خواجه نصیرالدین که در 5 اسفند بوده است، این روز به پاس خدمات وی به علوم مختلف، روز مهندس نام گذاری گردیده است.

دستاوردهای علمی خواجه نصیرالدین

پس از فتح بغداد توسط مغول ها، خواجه نصیرالدین وظیفه ساخت رصدخانه مراغه را بر عهده گرفت. او با استفاده از دانشمندان برجسته زمان و کتاب هایی که از مناطق مختلف مانند بغداد، شام و آفریقا جمع آوری می شد، کتابخانه ای غنی با بیش از 400 هزار جلد تأسیس کرد. این پروژه نه تنها باعث تجمع اندیشمندان شد بلکه به پایه ریزی تحولات علمی بزرگی کمک کرد.

خواجه نصیرالدین در زمینه کلام شیعه نقش بی بدیلی داشت و آثار برجسته ای نظیر اخلاق ناصری، تجریدالعقاید، زیج ایلخانی و بسیاری دیگر را خلق کرد. وی سرانجام در سال 672 هجری قمری در سن 75 سالگی درگذشت و در کاظمین به خاک سپرده شد.

تاریخچه مهندسی

در دوران گذشته، واژه مهندس به فردی اطلاق می شد که وظیفه هدایت ماشین آلات نظامی را بر عهده داشت. اما در قرن شانزدهم، در هلند، مفهوم مهندسی غیرنظامی ظهور کرد و به سازندگان پل ها و جاده ها اشاره داشت.

این مفهوم به تدریج در کشورهای دیگر مانند انگلستان گسترش یافت و با توسعه روزافزون علوم، مهندسان تبدیل به یکی از مؤثرتربن عوامل پیشرفت جوامع شدند.

وظایف و ویژگی های مهندسان

مهندس کسی است که با بهره گیری از دانش، فناوری و ریاضیات، به حل مسائل عملی می پردازد. اساس کار مهندسی بر شناسایی نیازها، شناخت محدودیت ها و فراهم سازی راه حل های مناسب در چارچوب منابع موجود است. این محدودیت ها شامل جوانب اقتصادی، ساخت پذیری و فنی می شوند.

یک مهندس موفق باید علاوه بر دانش عمیق در علوم پایه، از تخیل و قدرت تحلیل بالا برخوردار باشد. این ویژگی ها به او کمک می کنند تا راه حل هایی عملی و مؤثر برای مشکلات ارائه دهد و سطح کیفیت زندگی انسانی را ارتقا دهد.

تأثیر مهندسی بر جامعه

مهندسان، با ترکیب قوانین علمی و بهره گیری هوشمندانه از آنها، می توانند نیازهای حال و آینده جوامع را با بالاترین بازده و کیفیت رفع کنند. مهندس علاوه بر طراحی و تولید، در تحلیل و بهینه سازی سیستم ها نقش حیاتی ایفا می کند.

شناخت دقیق روابط علمی و تبدیل آن ها به فرمول های کاربردی، اساس مهندسی است. از این رو، وظایف مهندسان اهمیت فراوانی در پیشرفت فناوری و بهبود کیفیت زندگی بشر دارند.